/sokol_1908_116_0001.djvu
DODATEK
do czasopisma "Przewodnik gimnastyczny Sokół"
vvydavvany
pod kierunkiem zW'iązkoW'ego Grona nauezyeielskiego.
Ro k: -ł:V. - 1908.
Nr. 8.
Biuro redakc
i i administrac
i we Lwowie ul. Sokoła I. 5,
Cena pren'Umeracyjna: l\Iiejscowa rocznie z przesyłką 1 kor. 50 h. Zamiejscowa 2 kor.
Przedpłata roczna z przesyłką pocztowq pod opaskg ,; Do Królestwa Polskiego, Litwy, Rosyi
2 rs. Do \i\--". Ks. Poznańskiego, Prus i Niemiec 2 ma.rki. Do krajów związku poczt. Eu-
ropy i Stanów Zjedn. Ameryki 3 franki. Do krajów innych podług taryfy pocztowej
z doliczeniem opakowania i t. d.
TREŚĆ: Hygieniezne wydlOwanie młodzieży. - Gimnastyka popiso-
wa. - Ćwiczenia kosą. -- Ćwiczenia toporkami. - Harmonia
ciała, duszy i umysłu. - Kronika. - Ogłoszenia.
fiygieniczne wychowanie młodzieży.
(Według art. prof. Dr. medycyny i filozofii H. Griesbacha).
Bardzo często narzekają sfery wojskowe, iż młodzież dorasta-
jąca jest pod względem fizycznego rozwoju znacznie zaniedbana,
a przyczyną tego ma byc szkoła. Wiele tych skarg odnosi się także
do szkoły ludowej. Atoli w kołach wojskowych spotykamy również
przekonanie, iż sposób zatrudniania jednorocznych ochotników i in-
nych żołnierzy pozostawia ró\,,Tllież wiele do życzenia. Tak lekarzom,
jak również pedagogom nie może byc wątpliwe, że braki fizycznego
wychowania w wyższych szkołach są coraz widoczniejsze a stoją
one w ścisłym związku z organizacyą zakładów naukowych.
Cóż bowiem znaczą 2 godziny gimnastyki tygodniowo wobec
24- 36 godzin pracy umysłowej młodzieży. Ta ilość godzin, prze-
znaczonych na kształcenie zdrowia fizycznego w stosunku do czasu
pracy umysłowej jest urągającą wszelkim zasadom hygieny. A dzieje
się niejednokrotnie, iż gimnastyka wchodzi w podziale godzin mię-
dzy godziny naukowe, co jest wielce nie hygieniczne.
Gimnastyka szkolna ma dwa cele: powinna nie tylko wpły-
wac na ogólny rozwój sił i wytrwałości organów ciała, lecz również
ma byc środkiem łagodzącym natężenie umysłowe. Szkoła o tym
drugim celu zapomina, przeocza go z braku zrozumienia konstrukcyi
organizmu i najelementarniejszych jego fizyologicznych przemian.
Zapomina o tern, że nie tylko czysto umyslowa praca, lecz również
,..
8
4.
'\ r.
("'I
¥
"';i l- ___ .J.... H -
ili"'J"" II POZi\'i\,
, INIWERSYTE1
/sokol_1908_117_0001.djvu
114
praca fizyczna powoduje zmęczenie mózgu, które występują tern
znaczniej, im trudniejsze są ruchy, im więcej skupienia umysłu wy-
magają. Bardzo często po gimnastyce umysł nie jest w stanie skon-
centrowa c należycie uwagi na przedmiot, o który w następnej go-
dzinie naukowej mowa. Nie jeden nauczyciel doświadczył, iż po
gimnastyce uczniowie nie mogą myślec, nie biorą udziału Vi' nauce.
Jest to dowód, i
gimnastyka odbywająca się wśród nauki
umysłowej nie jest hygieniczną.
Kwestya pomieszczania gimnastyki szkolnej wśród godzin na-
ukowych była dotąd sporną - dziś, dzięki ścisłym badaniom, jest
rzeczą pewną, że jest to szkodliwe nie tylko w szkole ale i w woj-
sku. Dr. Griesbach dokonał za pomocą aisthesiometrycznej metody
całego szeregu badań na żołnierzach, będący(
h w czynnej slużbie
i przekonał się, że natężenia przy wykonywaniu surowej komendy
wojskowej, szczególnie przy strzelaniu do celu, osłabiają w wysokim
stopniu siły duchowe. Oslabienie to jest prawie równe osłabieniu po
kilkugodzinnej pracy szkolnej . Wskutek tego podnosi, że nieracyo-
nalnem jest wstawianie między cwiczenia bronią lub przed ich ukoń-
czeniem lekcy i instrukcyi słownej. Zysk z tej nauki jest co najmniej
iluzoryczny.
Aby więc zachować równowagę między duchową i cielesną gi-
mnastyką w' szkole -- przedewszystkiem należy zreformowac plany
naukowe. To co jest balastem należy usunąc zupełnie, wskutek czego
zmniejszymy ilośc godzin tygodniowej nauki.
astępująca tabelka przedstawia liczebny rozkład obowiązkowej
nauki szkolnej w szkołach srednich Europy.
SZkoły wyzsze
Nazwa kraju:
Niemcy
Szwecya
Szwajcarya
Rosya
Dania .
Finlandya
Norwegia
Bośnia
Serbia
Węgry
Austrya
I N ajwyz
za I I Najwyzsza
Ilość tygo- Ilość la t ilość obo-
I dniowej na I szkolnych wiązkowych
lUki wsz,)'st-! godzin
kich klas i w tygodniu I
315 9 37
271 9 36
265 81- 36
2
259 8 35
250 7 36
248 8 31
246 7 36
242 R 30i
234 8 30
232 8 30
230 8 33
/sokol_1908_118_0001.djvu
- 115 -
Najwyzsza Najwyzsza
ilość tygo- Ilość lat ilość o bo-
Szkoły wyższe dniowej na-I szkolnych wiązkowych
uki wszyst- godzin
-- I kich klas I w tygodniu
Nazwa kraju: I
Kroacya i Slawonia 229 8 30
Rumunia 222 8 28
Grecya 217 7 35
Belgia 210 7 31
Bulgarya 205 7 32
Luxemburg 202 7 32
Italia 200 7-8 33
Portugalia 189 7 28
Francya 173 . 7 28
Turcya 173 7 27
Holandya 166 6 28
Anglia -*) 5-6 30i
Hiszpania 108 5 27
Redukcya godzin naukowych umożliwi ograniczenie nauki tylko
.do pory przedpoludniowej . Ponadto, aby ochronie organizm mło-
dzieńczy od szkód - godzina naukowa nie może trwac dłużej niż
40 minut, dla dorosłych w szkołach wyższych 45 minut.
Fizyologia i doświadczalna pedagogia udowadniają, że uczeń
może uważac intenzywnie naj dłużej przez 30 -40 minut.
Cliadwik i inni na podstawie licznych studyów określają trwa-
nie uwagi:
"
"
,.,
7 -10 lat na 20 minut
10-12,., 25
12-14" 30
"
w wieku od
" "
Ponad czterdziesto minutowy czas trwania nauki nieprzerwa-
nej jest pod względem pedagogicznym bez wartosci. Ze stanowiska
lekarskiego jest ostatni wypadek nadmiernem przeciążeniem dziecię-
cego systemu nerwowego. 40-to minutowa nauka czyli t. zw. »go-
dzina krótka« została już wprowadzona w gimnazyum i szkole prze-
mysIowej w Winterthur i daje bardzo dobre rezultaty **).
W Niemczech są dążenia, by czas ten zaprowadzic wszędzie.
U nas w Galicyi kwestya ta jest tern ważniejszą, zwłaszcza w szkol-
*) Nie da się ściśle oznaczyc.
**) Również w szkułaeh luduwych i wydzialuwych m. Lwowa zre-
dukowano godzinę naukową do 50 minut.
/sokol_1908_119_0001.djvu
116 -
nictwie ludowem, gdyż program szkolny obejmuje 3 języki, a liczba
godzin naukowych jest większą, niż w innych krajach.
W Niemczech na memoryale wniesionym do władz w sprawie
40 minut. godzinie naukowej, podpisały się wszystkie towarzystwa
dla pielęgnowania zdrowia, tudzież kierownicy zakładów naukowych
w liczbie około 300. Nawet wówczas gdyby materyał naukowy nie
został zredukowany »godzina krótka« przyniesie większe korzysci,
niż obecnie.
Nowy plan n,aukowy powinien miec następujący tok lekcyjny:
od godz. 8-8'40; 8'50-9'30; 9'40-10'20; 10'35-11'15;
11'25-12'5. Byłoby więc w tym wypadku 5 godzin krótkich z su-
marYCl
ną pauzą naukową 45 minutową a nauka przeciągnęłaby się
zaledwie o 5 minut.
Dla starszych uczniów nauka powinna się rozpoczyna c o godz.
8-mej dla młodszych zas do 10 roku życia o 1 t9 lub 9.
W niektórych szkolap,h rnęzkich rozpoczyna się w porze letniej
nauka o godz. 7 rano.
Fizyologiczne badania dowiodły, że taka praktyka skraca dzie-
ciom spoczynek nocny, a system nerwowy na tern cierpi. Lczniowie
mieszkający dalej od szkoły muszą, chcąc byc o 7 godz. w szkole,
wstac wcześnie, około godz. 5 rano, tembardziej, jeżeli chcą jeszcze
rano powtórzyc lekcye. Brak im czasu na zrobienie porządne ran-
nej toalety; śniadanie jedzą szybko, połykają kawałkami pokarm
stały przez co utrudniają sobie trawienie.
Jeżeliby się zastosowalo powyższy plan naukowy wówczas przy
zwykłym trybie naukowym możnaby nawet znaleM więcej czasu na
fizyczne cwiczenia młodzieży. Dla klas niższych, w których liczba
przedmiotów naukowych jest mała - możnavy poświęcic tygodniowo
20
26 godzin krótkich na naukę - ostatnią zaś godzinę o
11'25
do 12'5 ewentualnie od 1U'35 do 12'5 poświęcic codziennie gimna-
stycznym cwiczeniom i grom.
W klasach wyższych możnaby najmniej w 4 dniach tygodniowo
zużytkowac na to czas od 11'25 do 12'5 względnie, jeżeli na to
pozwalają stosunki w 1 lub 2 dniach czas do 12'55 g. W ten sposób
weszłyby cwiczenia cielesne na koniec nauki szkolnej - co uważac
należy za wielce wskazane, wielce zdrowotne.
Tygodniowo siedziałaby młodzież w izhie szkolnej \V najgor-
szym razie 17 godzin 20 min. a pobyt ogólny w szkole wynosiłby
26 godz. 10 min., podczas gdy dotychczas siedzi młodzież w ławce
31 do 32 godz. a pobyt w szkole trwa do 37 godzin.
Prócz tego należałoby dla p\vicze11 fizycznych poś,Vlęcic jeszcze
jedno obowiązkowe popołudnie dla gier i zabaw.
Naturalnie, że dla takiej reformy należałoby wykształcic od-
powiednie siły nauczycielskie, jak również postarac się o większą
iloŚĆ sal gimnastycznych i boisk do gier. Sale gimnastyczne możnaby
budowac ponad salą szkolną na piętrach, zaś gdy boisko szkolne
/sokol_1908_120_0001.djvu
117 -
nie wystarcza należałoby prowadzie mlodzież na pubJiezne place i tam
je zabawiac grami.
W ogólności należy dbac o to, by mlodzież wychowywac fi-
zycznie nie tylko gimnastyką, lecz prowadzie ją do lasu, na łąkę,
uczyc pływania i wiosłowania, zachęcae do ślizgawki i nart.
Ze względów fizyologicznych głównym obowiązkiem szkoły jest
dbac o wykształcenie ciała. Gry są punktem wyjścia dla fizycznego
ruchu, albowiem w nich uwidacznia się przedewszystkiem zaspoko-
jenie wrodzonego popędu do ruchu. Podczas gry pozostaje młodzież
wolną od przymusu, wkładając w nią całą swą duszę. Jakkolwiek
gry ruchowe wywołują również zmęczenie, nie jest ono jednak tak
znaczne i ujemne jak przy gimnastyce, przy której dbac się musi
o karność i porządek.
Przez bogactwo ruehu, który ma dziatwa l'rzy grach i spor-
tach podnosi się nie tylko rozwój fizyczny, lecz wzrasta również
siła i wytrwałość duchowych zdolności, inteligencyi i woli, a w tern
właściwie leży skuteczny środek przeciw duchowej i cielesnej dege-
neracyi.
Kończąc te uwagi o konieczności zreformowania planów nauko-
wych w szkołach zastosowaniem ich do wymogów hygieny - do-
daje autor jedną jeszcze uwagę. Dzisiejszy stan młodzieży szkolnej
jest zatrważający. Widac to ze stosunku niezdolnych do wojska.
Pruski generalny lekarz sztabowy Werner wykazal, że między
uprawnionymi do jednorocznej służby wojskowej jest 20 0 1 0 więeej
krótkowidzów, niż u innych poborowych. Dowodzi dalej, iż między
jednoroczniakami, którzy slużą przy wojsku, jeszcze 30 % widzi
słabo, co sprawdzil przy strzelaniu do celu i obserwacyi terenów.
Bawarski lekarz wojskowy Dr. von Vogel podaje, że z uprawnio-
nych do jednorocznej slużby jest 60-70 fIlo niezdolnych do wojska.
U nas pod tym względem stan jest zapewne o wiele fatalniej-
szym, gdyż nie mamy w szkołach średnich tak wysoko rozwiniętego
wychowania Clelesnego - jaki mają Niemcy. J. Korn.
G i m fi a s t y k a p o p i s o w a.
Ćwiczenia maczugą dwojakiem.
(Dokońezenie ).
IV. ćwiczenie.
aj
Lewe ramię
1. 1/ 2 kola przyręcznego (na-
wrotni e) + ram. w bok;
Prawe ramię.
1. 1/ 2 koła przyręcznego (na-
wrotni e) ;
,
/sokol_1908_121_0001.djvu
2. 1/2 koła w dól, ram. ugięte
przed tułowiem, maczuga poz.;
3. 1/ 2 kola przyręcznego w gó-
rę (wolny koniec pada na przed-
ramię) Fig. 5;
118
2. J 12 koła w dól za tułów;
3. 1/2 koła przyręcznego w gó-
rę (wolny koniec pada na przed-
ramię) Fig. 5;
I
'-
""
r
}L /I
./ j \
W
4. 1/ 2 kola przyręcznego (na-
wrotnie) ;
5. 1/2 koła nawrotnego do po-
łożenia w bok:
6. jak pr. ram.
7. 17
8. "
,
,
w
)
\
JL\
c
Fig. 6.
"
pod 2;
" 3;
" 4.
Fig. 5.
4. 11 2 kola przy ręcznego (na-
wrotni
) ;
5. 1/2 koła nawrotnego do po-
lożenia w bok;
6. jak lewem ram.
7. "
8. "
pod 2;
" 3;
" 4.
b)
1. 1/ 2 koła w dól do pol. ram. w bok;
2. 3/" koła w dół do pol. ram. w górę;
3. male koło za glową na zewnątrz;
4. małe kolo do środka przed głową + ram.
w górę (Fig. 6.);
5-6. 11 2 kola na zewn. do położ. w dół -
1/ 2 kola przyręcznego (koniec wolny maczugi pod-
nieśc i uderzy c nim w przedramię) potem opuście -
1 12 koła (ze skrzyżowaniem maczug) do środka
w górę;
7. male kolo za głową na zewnątrz;
8. małe koło do środka przed głową + ra-
miona w górę.
ej
1. II" koła do położania w bok lącznie koło przyręczne w dół
la ramionami;
2. koło przyręczne w dół przed ram. ;
/sokol_1908_122_0001.djvu
- 119
3. koło przyręczne w dół za ram.;
4. koło przyręczne w dół przed fam.;
5. 1/4 kola do położenia w dół, lącznie koło
przy ręczne w dole przed ciałem (Fig. 7.);
6. ślimaczym zamachem ram. w bok, łącznie
koło przyręczne w dół za ramionami;
7. koło przyręczne w dól za ram.;
8. kolo przyręczne w dół przed ram.
d)
1. 3Js koła do polożenia w dół do środka,
FJg 7. ram. i maczugi skrzyżnie ;
2. koło przyręczne do środka do poł. w dół;
::!. 1/ 2 kola do środka do polożenia w górę;
4. małe koło za głową na zewnątrz;
5. male kolo przed głową do środka ;
6. koło do środka do położenia w dół;
7. koło przyręczne do środka;
R. 11. koła do pał. w bok.
V. ćwiczenie.
a)
Oboma ramionam',
1. koło przyręczne za ramieniem do środka + maczuga przed-
nim końcem na przedramię;
2. ślimak do środka do polożenia w bok;
3. koło przyręczne za ram. do środka;
4. kolo przyręczne przed ram. do środka;
5., 6., 7., R., jak pod 1., 2., 3., 4.
L e w e r a m i ę.
1. koło przyręczne jak 3 a
cwicz. V.
2. 3/ 4 koła na zewnątrz do
pol. w górę;
3-6. koło na zewnątrz za
głową, z ugięciem przedramie-
nia (do pol. w górę) ;
7 -8. jak 5-6 b IV. cwicz.
do pol. ram. w bok.
b)
P r a we r a m i ę.
1. ,
koło w dół do położe-
nia ram. wprzód do środka;
2. 3 / . koła do środka do poło
ram. w górę;
3 -- 6. kolo do środka do poło-
żenia ram. w górę;
7-8. 1 2 koła do środka (do
pol. w dół), koło przy ręczne do
środka (do pol. w dół, + za-
mach do pol. ram. w bok w pr.
/sokol_1908_123_0001.djvu
Lewe ramię.
1. 3/ 4 koła do środka (do po-
łożenia w górę) ;
2-6. dalsze koła do środka
(do pol. w górę);
7-8. jak 7-8 b pr. ram.
do pol. w bok w lewo -+- 1/4
obrót w lewo.
120
ej
P r a we ramię.
1. 3/ 4 kola na zewnątrz (do
pol. ram. w górę);
2 - 6. kolo przyręczne na we-
wnątrz, jak pod 3
6 b L ręką;
7 -8. jak pod 7-8 b lewem
ram. do pol. w bok na L czyli
do środka wprzód + 1/. o br. w L
Oboma ramionamL
d)
1. kolo przyręczne do środka za ramieniem;
2. koło przyręczne do środka przed ramieniem;
3. koło przyręczne do środka za ramieniem;
4. koło przyręczne do środka przed ramieniem;
Ó. 1 koła w dół do pol. ram. wprzód w prawo 1 obrót
2 4
W prawo;
6., 7., 8. jak 1., 2., 3.
Ćwiczenia kosą.
Napisał B. WyoJąka.
(Dokończenie I'
Objaśnienia do ćwiczeń.
Obraz IV.
ad l). Silny rzut kosą, w dół w lewo nieco na zewnatrz, pr.
r. na wysokości barku ugięta, L r. wyprężone w dół nieco do śro.
dka, 1.n. uginamy pr. n, prostujemy podając ciało (ciążąc na broń
przeciwnika) ku przodowi.
ad 2). Opuszczając pr. r. w prawo w dół a wznosząc L r.
w pion do środka ponad głową, tak że kosa znajdzie się pionowo
po prawej stronie, tworząc zasłonę pionową w prawo wewnątrz,
równocześnie prostujemy L n. a uginając pr. n. w kolanie, wychy-
lamy nieco tułów wstecz.
ad 3). Nagłym ruchem opuszczamy kosę w dół wykonując
równocześnie 1, _, obrotu na piętach w prawo tak, iż kosa znajdzie
się z lewej stroiły wstecz L r. podane wstecz pr. r. ugięte w łokciu
na wysokości piersi (postawa wykroczna w prawo).
,
/sokol_1908_124_0001.djvu
121 -
ad 4). 8unem L r. ku prawej po kosisku podnosimy kosę
wprzód, podezas gdy pr. r. się prostuje, kosa łukiem dołem wprzód,
tnie wśród z równoczesnym wypadem L n. wprzód.
ad 5). Przysiad (nogi w pozycyi niezmienionej) ; pr. r. ściąga
kosę w dół, podczas gdy L r. sunie po kosisku na wysokość głowy
oba r. wspierają kosę o postawę końcem kosiska tuż obok prawej
stopy od wewnątrz; położenie kosy pionowe, ram. ugięte.
ad 6). Powstań; pr. n. prostuj, l. n. ugnij w kolanie a pochy-
lając się wprzód i zwracając tułów nieco w lewo pchnij równocze-
śnie wśród, w lewo. Ram. wyprężone.
ad 7). Prostuj się wykonując 1/4 obrotu w prawo na piętach,
równocześnie zatocz młyniec w prawo ponad glową a wypadając
L n. wprzód wykonaj cięcie w łęk.
ad 8). Nawrót do postawy szermierczej a w ostatniej figurze
tego obrazu przy nawrocie do pierwotnego ustawienia, przybierz
postawę zasadną » kosa do nogi \..
\.
1. Odtrać w dół ze-
wn
trz, pochyl się
wprzód uginaj
('
lewe kolano.
ł
2. Zaslona pio-
nowa wewn.
(w prawo) po-
chyl się wstecz
uginajij-c prawą
a prostuj ij-c le-
wą nogę.
r-
(
i ! 1/J "
-
/1
;\:B
)&
3. Kosa w dół.
pół obrotu y,:
prawo, 1. ręka
wstecz, prawa
ugięta przed
sobij-, lewa noga
w zakroku.
/sokol_1908_125_0001.djvu
/
4. Cieeie wewn.,
wypad lew
n.
wprzód, ram.
wyprezoLe.
- 122 -
....".
;...ł"
..../".
.,'"."
n. Przysiad, kosa
pionowo, tylec
drzewca obok
prawej stopy
od wewn
trz.
6. Powstall, praw
nogę prostuj,
lewij- ugnij w kolanie, skłoń się
wprzód, a zwracając tułów nie-
co w lewo, pchnij w lewo.
-
---
--
.......- .-
-'_-==::
_::::
--::
-i
'c;;::-
=..::-:-_-
--::::,.
7. Mlyniec poziomy w pra-
wo ponad glow
, ćwierć
ohrotu w prawo, wypad
lewi} nog
wPrzód, krój
wśród.
8. Wróć do postawy
szerm ierczej a po-
tem zasadnej. Ko-
sa do Dogi
J
/sokol_1908_126_0001.djvu
- 123 -
Ćwiczenia toporkami
wraz z tańcem górali tatrzańskich
opisal i ulożyl
Szczęsny Połomski
naczelnik Sokola w Nowym Targu.
(DokollczeniA ).
Toporek składa się z dwóch części:
a) z właściwego toporka;
b) ze styliska.
Toporek dzieli się znów na dwie części ze względu na sposób
używania go t. j. na ostrze i obuszek.
Stylisko, z drzewa jasionowego lupanego wzdłuż słojów, ma
częśc grubszą, na którą jest toporek nasadzony i cieńszą karbo-
waną, za którą się je trzyma podczas ciosów.
Przy nasadzie są na stylisku oRtre kanty widoczne, które
w miarę oddalenia od obuszka znikają tak, że przy końcu ma sty-
lisko przekrój owalny. Aby toperek lepiej się trzymaI na nasadzie
wbija się do styliska żelazny klin w kształcie litery s.
Toporek winien miec wszystkie krawędzie zaokrąglone, aby
nie gniótl j nie kaleczył ręki przy mustrze.
Blaszka mosiężna z mosiężnemi kóleczkami przymocowana za
pomocą śróbek do górnej płaszczyzny styliska służy tylko jako
ozdoba wydając dźwięk podczas ruchów toporkiem. )la czole toporka
powinna byc wyryte imię gniazda, do którego toporek należy.
Waga toporka ma wynosie nie więcej jak 700-800 gramów.
(Toporek do cwiczeń może wykonac według podanego rysunku każdy
kowal lub ślusarz).
Musztra toporkiem.
:K a rozlmz:
1. T o P o rek uj ą c! bierze się toporek do prawej ręki, ostrze
zwrócone do przodu, stylisko przylega do prawej nogi w kierunku
pionowym do ziemi.
2. Do nogi broń! z pozycyi pod 1.: 1. skręc w ręce to-
porek, stylisko przychodzi poziomo w poprzek ciala, II. dochwyc lewą
ręką toporek w polowie styliska nachwytem i skręc ostrze górą
w lewo, koniec karbowany styliska przychodzi w prawo, III. do-
chwyc prawą ręką toporek za karbowany koniec styliska i opuść
w dół do nogi.
"
/sokol_1908_127_0001.djvu
124 -
3. D o P o c h o d u b roń! z pozycyi pod 2.: podnieś toporek
w poprzek ciała, ostrzem w dół, n. dochwyc lewą ręką w środku
styliska podchwytem i skręc ostrze górą w prawo, III. dochwyc
prawą ręką i przybierz pozycyę opisaną pod 1.
4. T o P o rek przodem (bokiem) w pion! z pozycyi pod 2.,
podnieś toporek wyprostowanem ramieniem w pion, ostrze zwrócone
do przodu.
5. N a r a m i ę b roń! z pozycyi pod 4. ugnij ramię vv łokciu
i zlóż toporek polową styliska na barku ostrze zwrócone do góry.
6. Na ramię broń! z pozycyi pod 2.: l. podnicś wyprosto-
wanem ramieniem toporek w pion, II. i złóż go na ramię jak pod 5.
stylisko równolegle do ziemi.
7. Oburącz na ramię brotU z pozycyi pod 4.: jak pod
5., n. docbwyc lewą (prawą).
8. O b u r ą c z n a r a m i ę b roń! z pozycyi pod 2.: I. i II.
jak pod 6, III. dochwyc lewą (prawą).
9. D o n o g i b roń! z pnzycyi pod 6. i 7.: I. toporek w pion
(7 lewą opuść), II. przodem OlJUśc.
10. Do pochodu broń! z pozycyi pod fi. i 7. najpierw
jak pod 9, a potem jak pod 3.
11. Toporek w pion! z pozycyi pod 1. lub 3. najpierw do
nogi broń j ak pod 2., a potem j ak pod 4.
12. Toporek w pion! z pozycyi 6. i 7. (7 lewe ramię
opuśc) ramię prostuj w pion potem jako pod 4.
-£
'I
d.
<1;%f!>;
C i O S y.
Ciosy wykonuje się prawą lub lewą
ręką, albo obiema rękami.
Kierunek ciosów przedstawiony jest na
rycinie.
:J
Ciosy jednorącz:
a-a cios w pion,
b-b " w prawy bark,
c-c " w lewy bark,
d-d w brzuch w lewo,
e-e VI' brzuch w prawo.
Ciosy oburącz:
a- a cios w pion,
b-b " w prawy bark,
c-c " 'v lewy bark.
Cios jednorącz w ziemię.
Cios oburącz w ziemię.
Inne możliwe ciosy toporkiem są mniej wydatne. Ciosy te mo-
żna wykonywac w postawie zasadnej, rozkrocznej, wykrocznej, wy-
padnej, kucznej i w klęczce.
/sokol_1908_128_0001.djvu
12fi
Przekładnia.
Toporek przedklada się z jednej ręki do drugiej: przed sobą,
nad głową, za sobą, popod prawą (lewą) nogą od zewnątrz do śro-
dka i od środka na zewnątrz i z pozycyi: ,Oburącz na ramię broń!«
M ł Y n i e c.
Toporek podrzuca się nieco w górę, a puszczając toporek
z ręki, trąca się stylisko mocno w dół okos, przez co nadaje się
toporkowi ruch wirowy około osi poziomej a kiedy stylisko opi-
sawszy koło w powietrzu wraca w pierwotne położenie chwyta się
go w rękę.
:\Iłyniec można puszczac także z prawej do lewej ręki z jednym
lub chvoma obrotami w powietrzu.
Rzut toporkiem w dal do celu.
.
Do rzutu toporkiem używa się toporka wagi wraz z styliskiem
1 kg. Długośc styliska 45 cm. Toporek ten jest większy i cięższy
niż do cwiczeń.
Przy rzucie toporkiem w dal do celu rozchodzi się: 1. aby
dorzucic do celu, 2. aby trafie w cel, 3. aby toporek dosięgnąwszy
celu wbił się w niego. Za cel używa się deski z miękkiego drzewa
szerokiej na 70 cm a wysokiej na 24 cm, stojącej pionowo na sze-
t'okiej podstawie.
O p i s r z u t u. I. ramię ugięte w lokciu, toporek za sobą,
ostrze w górę, prawą nogą zakrok.
, II. ramię prostuj silnie w łokciu, wypad prawą nogą, kiedy
ręka przyjdzie w położenie w pion skos, puM toporek z ręki na-
dawszy mu poderwaniem styliska ku górze ruch wirowy. Toporek
obraca się w, powietrzu, około osi poziomej ostrzem wprzód (od-
wrotnie jak przy młyńcu) a napotkawszy przeszkodę, kiedy jest
mniej więcej w tej pozycyi jak w chwili opuszczania ręki, wbija
się w nią.
Na bliższą metę wykonywac ma toporek jeden obrót, na dal-
czą dwa lub trzy obroty.
Ćwiczenia w rzur,aniu zaczynac od jak najbUższej mety (6 m)
w miarę nabierania wprawy oddalac się od celu.
Wbicie toporka do celu z odległości 20 m z jednym lub dwoma
obrotami, uważa się za dobry rzut.
T a ń c e.
Kilka kroków tańcu góralskiego nadających się do ćwiczeń
toporkami.
Taniec zwykły.
1. Prawa, lewa, prawa, lewa noga w bok; lewa, prawa, lewa,
prawa noga w bok; przyczem posuwaj się wprzód, robiąc na pal-
cach bardzo małe kroki.
/sokol_1908_129_0001.djvu
126 -
T a n i e c b o c z k i e m.
2. Podskakuj na prawej (lewej) nodze i uderzaj w powietrzu
obcasem w obcas, posuwaj się bokiem w lewo (prawo).
Krzesany przodem.
3. Podskakuj na prawej dwa razy, na lewej dwa razy, nogi
stawiaj skrzyżnie przed sobą, posuwaj się wprzód.
Krzesany tyłem.
4. Jak krzesany przodem tylko nogi stawiaj skrzyżnie za sobą,
posuwaj się wstecz.
5. Podskokiem maly rozkrok, podskokiem zeskok w miejscu,
lub posuwaj si
wprzód lub wstecz.
H aj d uk a.
G. Przysiad, powstań, lewa skrzyżnie do. środka, ugiąć troch
w kolanie, przysiad, powstań, prawa skrzyżnie ugięta w kolanie,
posuwaj się wprzód.
Z bój n i c k i e g o.
7. Obunóż podskakuj wysoko w górę, rękami uderzaj w locie '
w stopy za sobą; posuwaj się wprzód,
Tudora.
t-J. Obie nogi na palcach, uderzaj raz prawą piętą dwa razy
w piętę lewą, drugi raz znów lewą piętą dwą razy w piętę prawej
nogi i posuwaj się wstecz.
Harmonia ciała, {Iuszy i umysłu.
Gdziekolwiek rzucimy okiem, widzimy wszędzie sprzeczność
interesów, która w swej naj ostrzejszej formie prowadzi do wzajem-
nego wydzierania sobie wszystkiego co dla nas jest najdroższem.
Walka o interesy na szerszą skalę odgrywa si
między p03zczegól-
nemi społeczeństwami - przybierając b tyle ostrzejszą formę, o ile
te społeczeństwa liczyc mogą na silne organizacye społeczne czy
polityczne.
Walka śmiała stała się warunkiem życia tak poszezególnych
jednostek jak i całych plemion. Czy ona jest dobrą? Ze stanowiska
etyki potępia się walkę wszelką, jeżeli się posługuje środkami ni
-
zgodymi z zasadami ogólnie przyjętemi za dobre. Nie da się jednak
zaprzeczyc, że walka wszelka ma także i swe dodatnie strony, jak-
kolwiek pociąga nieraz wielkie ofiary.
Rzucmy okiem na rozwój ludzkości wogóle, a specyalnie na-
szej rasy bialej.
/sokol_1908_130_0001.djvu
- 127 -
Rasa ta, jak wiadomo z dziejów stoczyla formalną walkę z samą
przyrodą. Działo się to w epoce lodowej. Zwierzęta tej epoki silniej-
sze o wiele pod względem budowy organizmu od bzłowieka, nie po-
trafiły zachowac w znacznej części swego bytu, ulegly wobec stra-
sznego kataklizmu. LudzkoM jednak, dzisiejsza rasa biala, dzięki
swej inteligencyi odniosla zwycięstwo. Przetrwała tę epokę mimo
swej nagości ciala - stała się odporną na wszystko i siłą swego
ducha rozpostarła swe panowanie na całej kuli ziemskiej, podbijając
i tępiąc (jak w Ameryce) inne rasy mniej odporne. Ale nie tylko
rasy, ludy i stronnictwa żylą w ustawicznej walce ze sobą, czlo-
wiek sam jest istotą, w której pojedyncze organy staczają ze sobą
walkę, tylko inteligencya człowieka może tę walkę ulagodzic o tyle,
by wskutek niej caloM organizmu nie ucierpiała. Utrzymanie har-
moItii między poszczególnemi częściami istoty człowieka stanowi wa-
runek prawdziwego życia.
Jak wiadomo istotę ludzką tworzą: ciało, dusza (zjawiska
uczue) i umysł.
Bez jednej z tych części nie można sobie wyobrazic czło-
wieka jako takiego. Nie jest człowiekiem istota ludzka o silnie roz-
winiętych muskulach i kościach, a pozbawiona uczuc i inteligencyi
ducha. Nie jest nim także jednostka o słahym organizmie, a nato-
miast nadzwyczajnie rozwiniętych zdolnościach umysłowych. Istota
taka może tworzy c idee nowe - będą to jednak utwory bujnej
wyobraźni nie dające się urzeczywistnic, bo ich twórca nie liczył
się z siłami czlowieka. f'złowiek wreszcie, który żyjąc tylko uczu-
ciem, zapomnial o ciele i umyśle, nie jest człowiekiem z tego świata,
bo nie podoła tej walce fizycznej i umysłowej, która jest życiem
istotnem dzisiejszej ludzkości.
Równomiernie rozwinięte te trzy powyżej wymienione składniki
istoty ludzkiej stanowią dopiero ideał człowieka i jego życia.
Usiągnięcie tego ideału nie jest rzeczą latwą, ponieważ już
sama dziedziczno M gra tu pierwszorzędną rolę. Według nieubłaga-
nych praw przyrody, dzieci otrzymają te same własności, które
mieli rodzice. Dzieci rodziców zdrowych będą zdrowe, chorych chore.
Można jednak postawie regułę, iż człowiek uzdolniony umysłowo
ma więcej warunków racyonalnego rozwoju calej swej istoty, ponie-
waż przez cwiczenia fizyczne racyonalnie stosowane może rozwinąc
swe ciało, aniżeli tępy, który nie potrafi racyonalnie ciała pie-
lęgnowac. (Dok. nast.).
ł'\.ro:r.zi
a:.
Austryacki Związek turnerski przedłożył c. k. Ministerstwu
oświaty memoryal, w tórym żąda: 1. wprowadzenia do szkół lu-
dowych 3 godz. gimnastyki w tygodniu, 2. wprowadzenia obowiązko-
/sokol_1908_131_0001.djvu
- 128 --
wej gimnastyki do szkół żeńskich, 3. wprowadzenia obowiązkowych
gier popołudniowych, 4. hygieny szkolnej, 5. podwyższenia godzin
gimnastyki w semtnaryach, 6. wprowadzenia 6-miesięcznych kursów
gimnasto celem kształcenia nauczycieli gimnastyki, zamiast dotych-
czasowych 2 letnich kursów uniwersyteckich, 7. zalożenia osobnego
instytutu celem ksztalcenia nauczycieli gimnastyki, 8. ustanowienia
osobnych inspektorów do gimnastyki.
Żądania te, powtarzane od kilkadziesiątek lat, znajdą prawdo-
podobnie teraz posłuch, albowiem obecny P. Minister oświaty, Mar-
chet, swoimi reformatorskimi i postępowymi czynami, daje w tym
kierunku wszelką gwarancyę.
ProgTam Tow. zabaw ruchowych we Lwowie. Wr z e-
siel"ł;....6. Bieg płaski na 2 mile ang.; rzut oszczepem; rzut dyskiem.
13. Początek zawodów kwalifikacyjnych do »krajowych zawo-
dów W piłce nożnej« o wędrowną nagrodę.,
20. i dni następnych Turniej tennisowy.
_ 27. Rozstrzygające zawody w piłce nożnej.
29. Marsz (biegiem i chodem) 25 km.
P a ź d z i e r n i k. 4. Doroczny bieg z przeszkodami (Steepie-
chase) na 2 mile ang. i Bieg rozstawny na 1 milę ang.
11. Uroczyste otwarcie boiska i wielkie zawody footballowe
polsko-czeskie względnie polsko-węgierskie.
ir
A
A
aa
Administracya "Przewodnika gimnastycznego Sokół" .
otrzymała w komis
Z fabryki przyrządów i
przyborów gimnastycznych .
J. i
!I
?
O:so
:ł:
ze
PIŁKI nożne w średnicy po 16, 19, 20 cm w cenie po
koron 14. 16 i 18.
" owalne (Rugby) w średnicy 22 cm. Kor. 18'-
" do palanta niciane 6",,] '50 II'
i "procne (uszate) "20,, 71 18'- I
DYSKI żelazne ponad 2 kg wagi 6'-
" drzewiane okute (do 2 kg) " 13-
i TYCZKI bambusowe do skoku od 3'30 m. do 3'90 ID,.
długie po koron 6, 6'50, 7. .,
OSZCZEPY bambusowe dlugości 2'50:n. wagi od 65 dkg. .
do 90 dkg. po Kor. 6. I
4 Przesyłka za gotówkę lub za pobraniem pocztowe m
. pod adresem Administracyi, ulica Sokoła 1. 7; koszta
... przesyłki ponosi stron a zamawiając a. ........J
..WWW .
.
:\akł'idem Związku polskich tow. gimn. sokolich.
Odpow. red. Edmund Cen ar.
. Zwiazk..wa drukarnia wc. Lwn't'\ip, ulica Lindeg0 1. 4.