/sokol_1906_092_0001.djvu
DODATEK
do czasopisma "Przewodnik gimnastyczny Sokół"
vvydavvany
pod kierunkiem z1lIliązko"W"ego Grona nauezyeielskiego.
Rok II. - .1906.
Nr. 9.
Biuro redakc
i i administrac
i we Lwowie ul. Akademicka l. 25,
Cena pren'umeracyjna: Miejscowa rocznie z przesyłką 1 kor. 50 h. Zamiejscowa 2 kor.
Przedpłata roczna .2 przesyłką pocztową poa opaską: Do Królestwa Polskiego, Litwy, Rosyi
2 rs. Do W. Ks. Poznańskiego, Prus i Niemiec 2 marki. Do krajów związku poczt. Eu-
ropy i Stanów Zjedn. Ameryki 3 franki. Do krajów iunych podług taryfy pocztowe
z doliczeniem opakowania i t. d.
TRESC: Czy wieśniak potrzebuje gimnastyki? Ćwiczenia maczu-
gami. - Woltyże na koniu wszerz. - Dziesięć przykazań dla
Sokolic.
Czy wieśniak potrzebuje gimnastyki?
Orgailizacya sokola zdobyla sobie w kraju naszym znamienne
stanowisko w sprawach wychowania fizycznego, pomijając jej działal-
noŚĆ społeczną w innych kierunkach.
Dążeniem naszem jest wciągnąć w szeregi nasze jak najszer-
sze warstwy, zwłaszcza ludowe i robotnicze. Jak dotychczas, terenem
naszej dzialalności są przeważnie większe miasta, w których sze-
regi nasze zapelnia inteJigencya, która obok poczucia narodowego
także odczuwa potrzebę czuwania nad własnem zdrowiem fizycznem,
niszczonem pracą umysłową i biurową. Nie mogliśmy jeszcze za-
puścić głębszych korzeni po wsiach. Lud Illało uświadomiony patrzy
jeszcze tu i ówdzie z pewną rezerwą na sokolstwo - poczucie na-
rodowe za słabe nie wciąga go licznie w szeregi nasze. Nie pociąga
go również ten drugi czynnik, decydujący nieraz w miastach t. j.
odczuwanie potrzeby ćwiczeń cielesnych.
Praca fizyczna, jako codzienne zajęcie zastępuje mu ćwiczenie
gimnastyczne.
Ruch i przebywanie na świeżem powietrzu to warunki, w któ-
rych można zachować czerstwe zdrowie. Czyż więc ćwiczenia gimna-
styczne na wsi nie mają faktycznie racy i bytu'? Tak zdaje się na
pozór, faktycznie jednak nie można odpowiedzieć na to pytanie
twierdząco. Przypatrzmy się młodzieży wiejskiej, jakoteż dorosłYIll
9
"'-1"\)
t'''i'
i J ''';ł I",
.L\,;f,/
J i....,..., ' ... \.J_
UNiWERSYTETU r'OZNAI.
KI
GO
'l ').. \1
---
\I
/sokol_1906_093_0001.djvu
- 130 -
osobnikom. Praca systematyczna, wytężająca nieraz siły fizyczne,
pozostawia wielkie braki a mianowicie brak zgrabności, gibkości
ciała i piękności form a często deformuje wprost cały organizm.
Zaobserwować te objawy można, przejeżdżając przez wioski nasze,
lub przyglądając się szeregom wojskowym, złożonym z synów ludu.
Wynika ztąd wniosek, że gimnastyka na wsi ma racyę bytu, a ,-,ele
jej mieszczą się w wyżej przytoczonych brakach. O wychowanie
fizyezne trosz(
zyP- się należy w równej niemal mierze na wsi, jak
i w mieście.
Jak dotychczas, zadanie to spełniać u nas musi szkuła i so-
kolstwo.
Plany szkolnE' przeznaczają wprawdzie pewien czas na gimna-
stykę, wiemy jednak, że dotyd1czas gimnaRtyka w wiejskich szko-
łach prawie nie istnieje, godziny te obraca się na inne »ważniejsze«
przedmioty, a czyni się to nieraz z tego względu, że nie ma sali
gimnastycznej, boiska i przyrządów.
Winna tu przedewszystkiem władza szkolna, która nie czuwa
nad stworzeniem warunków, sprzyjających rozwojowi p-wicz811 fizy-
cznych. Ważną jednak przeszkodą w tym względzie jest również
brak odpowiedniego wykształcenia fachowego u nauczycieli, tudzież
brak dotychczas metody odpowiedniej warunkom wiejskim.
Ostatni ten brak już dziś przy wprowadzeniu nowej metody
szwedzkiej został usunięty. Pozostają dwa inne braki t. j. wykształ-
cenie nauczycieli i odpowiednie urządzenie szkół. Długo jeszcze, bar-
dzo długo czekać będziemy, zanim każda szkoła wiej ska otrzyma
salę z przyrządami i boisko.
Z akcyą jednak w tym kierunku czekap- nif
można. Trzeha ją
rozpocząć zaraz. A naszem zdaniem, rozpocząć należy od wykształ-
cenia fachowego i metodycznego nauczycieli ludowych. Seminarya
nasze dotychczas za mało dają tego wykształcenia, dawniej nie da-
wały go weale, toż o ile w młodych szeregach nauczycielskich spo-
tykamy dobrych nauczycieli gimnastyki, starsza generacya jest po-
zbawiona wszelkich po temu kwalifikacyi. Aby złemu zaradzić na-
leży dla nauczycieli ludowych urządzać specyalne kursa z gimna-
styki, gier i zahaw. Przyłożyć się do tego winna władza szkolna,
a największą pomoc w tej sjJrawie mogą jej oddać nasze organiza-
cye sokole.
Zastanówmy się teraz, jakie ćwiczenia najlepiej nadają się dla
wsi, czyli jak prowadzić takie kursa nauczycielskie.
Zdaniem mujem, należy materyał ćwiczebny zredukować do
naj prostszych a najważniejszych ćwiczeń, tak, aby krótki przeciąg
czasu wystarczył na odpowiednie przygotowanie nauczyciela, choćby
zupełnie pozbawionego wykształcenia gimnastycznego.
Naumo:yciel na wsi, w szkole pozbawionej sali gimnastycznej,
może odbywać ćwiczenia w lecie na dworze, w zimie w sali szkolnej.
Powiedzieliśmy, że gimnastyka na wsi ma wyrabiać zgrabność
i gibkość, tudzież zapobiegać deformacyi ciała.
/sokol_1906_094_0001.djvu
- 131 -
Do tego celu służyć mogą bardzo dobrze proste cWlCzenia. Ćwi-
czenia rzędowe, skok w wyż i w dal, skok z przeszkodami, WHtępy-
wania, igrzyska w skoku, nadają się znakomicie do wyrabiania gibko-
ści i zgrahności ciała. Zamiłowanie do tych ćwiczeń można utrwalić
nawet w dorosłem pokoleniu wiejskiem, wykazując praktyczne ko-
rzyści z nich w działalności straży pożarnych i w służbie wojskowej.
l\1omenta takie praktyczne, należy wykorzystać w tym celu, aby
wog óle lud wiejski pociągną( do towarzystw gimnastycznych.
Z innych ćwiczeń, które zwłaszcza wpływają na harmonijnit'
piękny rozwój ciała, wymienić należy skłony. napięte, zwieszenia
i podpory, które rozwijają klatkę piersiową i prostują stOR pacie-
rzowy, wykształcają prostą postawę ciała, przyzwyczajają do pro-
stego trzymania się. Przyrządy wymagane, jak drążek, drabina,
poręcze, koń zastąpić można łatwo sporządzonymi łatami i ławkami,
o które każdy nauczyciel w szkołe postarać się może. Obok ćwi-
czeń gimnastycznych, należy na kursach takich poznać zasady gier
i zabaw na wolnem powietrzu, które łatwo na wsi przyjąć się mogą.
Należyte wykształcenie nauczycieli przynieść może kolosalne
korzyści. Dobrze proV'.'3dzona gimnastyka w szkole ludowej, wykaże
ludności wip,jskip,j faktyczną korzyść z ćwiczeń. Zgrabność dziecka,
ładna postawa, ładne ruchy przemówią do ambicyi rodzicielskiej. Lud-
noŚĆ zacznie się na gimnastykę zapatrywać poważnie, a nie jak dotych-
czas, j ak na pewnego rodzaju zabawkę. Słowem przygotuje się teren
dla organizacyi sokolich po wsiach. Potrzeha tylko akcyę rozpocząć
bo najwyższy cza8 już na to. Rasa nasza polska karłowacieje. Lud
z braku posilnego odżywiania, tudzież jednostronnej pracy fizycznej
ciężkiej, degeneruje się cieleśnie. Niedołęgów, pochyłych, niezgra-
bnych spotkać można na każdym kroku. Potrzeba więc dać im ru-
chu swobodnego, sportów i gimnastyki, jeśli chcemy widzieć u nich
czoła wyniosłe, miny dziarskie i piękne kształty ciała. J. K.
,
Cwiczenia maczugami.
apisał ARTYC:HOWtJKI.
(Ciąg dalszy).
II. Okręgi boczne.
Ok r ę g i P r z Y r ę c z n e. Przy opisie tych okręgów, podobnie,
jak przy okręgach przyręcznych czelnych, . uwzględniać będziemy
tylko 4 główne położenia ramion, a w szczególności: położenie wprzód
i wstecz, w górę i w dół, z tym atoli dodatkiem, że wszystkie te
cztery położenia mają miejsce w ustawieniu tułowia czelnem, albo
hocznem.
/sokol_1906_095_0001.djvu
- 132 -
W położeniu tulowia czelnem+ramię pr. wprzód Fig. 36. wy.
konujemy w dół lub w górę okręgi przyręczne, wiadomym już nam
sposobem, tak za ręką, jak i przed ręką, następnie te same leworącz,
a w końcu oburącz.
W położeniu ramienia pr. wprzód a tułowia bocznem, w tym
wypadku zwróconym w lewo Fig. 37. wykonać możemy te same I
okręgi, wprawdzie już jako okręgi czelne, :le z charakterem bocznym. '
.I
It
,
,
,
,
---4
-
"
"
,
c."."
Fig. 36.
Fig. 37.
Odpowiednie poziomemu położeniu ramienia wprzód jest takież
położenie jego wstecz, lecz aby przenieść ramię wstecz musimy tu-
łowiem wykonać ćwierć obrotu Fig. 38. wówczas dopiero możemy
wykonać okręgi przyręczne. Okręgi te oburącz możemy wykonać
tylko przy równoczesnem przeniesieniu ramienia lewego wprzód na I
wewnątrz.
Z tego widzimy, że przeniesienie ramion wstecz przy ustawie-. "
niu tułowia czelnem jest niewykonalne z powodu budowy naszych "
ramion w stawie barkowym, na co powolywać się będziemy przy
opisie innych okręgów tej grupy.
W położeniu ramienia w górę, a tułowia czelnem wykonac mo-
żerny okręgi przyr. wprzód albo wHtecz tylko za ręką, w ustawieniu
zaś bocznem, za ręką i przed ręką. jak było przy okręgach czelnych.
N areszcie w położeniu ramienia w dół i tułowia czelnem okręgi
wprzód albo wstecz do góry tylko za ręką, w położeniu zaś tuło-
wia bocznem przed sobą albo za sobą, choc te ostatnie trudno już
wykonać czysto jako okręgi boczne.
Ok r ę g n a d h ar k o w y. W ustawieniu czelaem i położeniu
ramienia lewego wprzód, gdy prawe ramię ugiąwszy w stawie ło-
kciowym przeniesiemy tak, że ręka prawa znajdzie się nad ramie-
niem lewem Fig. 39. wykonać tamże możemy okręgi wprzód albo
wstecz w dół.
/sokol_1906_096_0001.djvu
133 -
Okręg podbarkowy. Jeżeli w tym samym ustawieniu i po-
łożeniu ramienia ręka prawa znajdzie się pod lewem ramieniem
Fig. 40. wykonać tam możemy okręgi do góry wprzód albo wstecz.
,
,
---.! ,.
\
\" -nB.
./1 f
--
...-- ...-....
,
,
.
I
!
!',
\\
.
Fig. 38.
Fig 39.
Jeżeli obydwa ramiona jednocześnie przeniesiemy w położenie
wprzód do środka tak, że jedna ręka znajdzie się nad barkiem, gdy
druga pod barkiem przeciwnego ramienia, wykonać możemy wów-
czas okręgi przyręczne oburącz, z których jeden będzie nadbarko-
wym a drugi podbarkowym.
,
''\
ł
I
I
I
I
I
I
.,fł<
" :
,
ł
I
\
\
,
\
\
Fig. 40.
Fig. 41.
Fig. 42.
Okręgi male mogą być także górne dolne.
Ok r ę g i gór n e. W ustawieniu cLelnell1. W położeniu ram.
pr. w górę pochylamy maczugę wprzód, następnie opuszczamy ra-
mię w dół, uginając je równocześnie w stawie łokciowym Fig. 41.
/sokol_1906_097_0001.djvu
- 134 -
.
przenosimy w dalszym c iągu maczugę dołem, wstecz i wznosimy
wraz z prostowaniem ra mienia w górę', W ten sposób dokonamy
ok r ę g p r z y b ark o w Y w P r z ód, w przeciwnym zaś kierunku
ten sam okręg wstecz.
Okręgi przybarkowe, wykonując oburącz, jeżeli jedno ramię
skierujemy wprzód a drugi wster,z, wykonamy jako okręgi rozbie-
żne, nadając im zaś równocześnie kierunek wstecz albo wprzód,
wykonamy jako okręgi spólne. Prócz tego wszystkie te okręgi wy-
konać jeszcze możemy z położenia ramion wprzód.
W wykonaniu tych okręgów oburącz, ramiona działają po obu
stronach tułowia, niezależnie jedno od drugiego, możemy przeto za-
chować do nich różne sposoby posobnego ich wykonania, bez obawy
spotkania się z jakiemś powikłaniem w ruchu ramion.
W ustawieniu tułowia bocznem i z położenia ramion w górę
wykonamy wszystkie okręgi górne, które poznaliśmy już przy opi-
sie takichże okręgów bocznych.
Ok r ę g i d o l n e. . W ustawieniu czelnem i z położenia ramie-
nia pr. w dół Fig. 42. podnoszę ramię wstecz, jednocześnie uginam
je w stawie łokciowym, przyczem ręką nadaję maczudze ruch okrę-
żny wprzód alho wstecz i dokonywam w ten sposób. Ok r ę g m.
p r z y b i o d r o w y. I tu również wykonać możemy okręgi przybio-
drowe oburącz, jako rozbieżne i spólne....
W ustawieniu bocznem możemy wykonywać okręgi dolne za
sobą, jakkolwiek czyste ich wykonanie jako okręgów czelnych, wielE'
pozostawia do życzenia.
Na zakończenie tego działu okręgów dodać nam wypada, że
w ustawieniu bocznem możemy wykonać okręgi małe przed sobą.
Oln'ęgi wielkie.
O krę g wrr z ó d n a z e-
w n ą t r z. W ustawieniu tułowia
czelnem i ram. praw. w górę,
opuszczamy ramię przed siebie
i skoro znajdzie się ono w po-
łożeniu w dół, a maczuga obok
prawej łydki dokonamy pierw-
szej połowy okręgu; przenosimy
następnie ramię wstecz i wy-
konywujemy tułowiem ćwierć
obrotu w fJrawo Fig. 43. pod-
nosimy w dalszym ciągu ramię
do góry i z chwilą, gdy ono
po dokonaniu drugiej połowy
okręgu powraca w pionowe po-
łożenie, zwracamy i tułów w pierwotne położenie. W przeciwnym
kierunku wykonamy ten sam okręg wstecz.
/'
.:"' i '.
:r<- {
W
I
,
I
I
,
I
,
\
\
\
\
\
,
'.
"
"-,
-'-
Fig. 43.
/sokol_1906_098_0001.djvu
135
Okręg wprzód na wewnątrz. Opuszczamy, jak w po-
przednim okręgu, ramię wprzód, jednocześnie, zwracamy tułów w lewo
i gdy ramię (Fig. 44.) znajdzie się w położeniu w dół a maczuga
obok lewej łydki, dokonamy pierwszej polowy okrligu; przenosimy
następnie ramię wstecz do góry i skoro wróci do pionu a tułów
w pierwotne położenie dokończymy całego okręgu. W przeciwnym
kierunku ten sam okręg wstecz.
Ok r ę g i l' o z b i e ż n e w p r a wo. \V ustawieniu czelnem
i z położenia ramion w górę, zaczynamy wykonanie okręgów pra-
wym ram. wstecz, lewym przód, przyczem tułów zwracamy w pr.
Fig. 45 et i gdy ramiona, przebiegłszy pól-okręgi, znajdą się w po-
1
IIL
\
\
..-
II
J*
Fig. 44. Fig. 4fi rt.
łożeniu w dół, tułów powraca ,v pierwotne polożenie, w tej chwili
jednak podnosimy w dalszym ciągu prawe ramię wprzód, lewe zaś
wstecz i równocześnie zwracamy tułów w lewo Fig. 45 b, a przy
"
I
II.--
,
\
\
...--:-...-
..
t ,
-
-
r:
Fjg. 45 b.
Fjg. 46.
/sokol_1906_099_0001.djvu
- 136 -
powrocie ich w pionowe położenie, zwracamy tułów ponownie w pier-
wotne położenie. Wprawiając w ruch ramiona w przeciwnym kie-
runku, wykonamy te same okręgi w lewo.
Zauważyć tu wypada, że przy wykonaniu tych okręgów, ma-
czugi w obiegu swojem, rozbiegając się wprzód i wstecz, schodzą
się raz w położeniu ramion w dół, drugi raz w górze i choć w tych
punktach nie potrzebują się wymijać, jak to miało miejsce przy
okręgach bocznych, nie mniej jednak, jak przy tamtych, pamięć
o nich ułatwi nam pvsobne wykonanie okręgów rozbieżnych. I tak:
.Jeżeli zechcemy wykonać je posobnie w całym okręgu, to oczywi-
ście nie napotkamy na żadne trudności, w wykonaniu zas ich po-
sobn8m w 1/ 2 okręgu, wypaść muszą owe punkty schodne, zaz w po-
łożeniu ramion wprzód, drugi raz wstecz, co, jak już wiemy, jest
niewy konalne.
Posobnie w 1/4 okręgu. Przenosimy ramię prawe wprzód Fig.
46. i z chwilą tą dopiero zaczynamy wykonanie okręgów rozbieżnych:
wówczas pierwszy punkt schodny wypadnie w położeniu ramion
w dół i wstecz, a drugi w pion na wewnątrz, co choć jest trudne,
ale jeszcze wykonalne. Na odwrót zaś, wykonując te okręgi z po-
łożenia ramienia prawego wstecz Fig. 47., pierwszy punkt schodny
-
- - , -- ,
--
,
",""-f"- -,
/{;: '-
i \:{ ,
;
\
1.1
"
"
, \
. \
'l1li -=:-
\,',
\ \
,\,
'"
'\"
",
,,-
\ "
"
",'
, ,.
)"
I
I
;
,'I
\
,...- .-I,
.-
Fig. 47.
Fig. 48.
I
wypasc musi w położeniu ramion.w dół i. wprzód a drugi w górę
i wstecz, co znów w wykonaniu jest niemożliwe. Ten sam wynik
otrzymamy, rozpoczynając wprzód albo wstecz lewem ramieniem,
czyli że wykonanie okręgów rozbieżnych posobnie w 1/4 okręgu jest
możebnem tylko przy rozpoczęciu prawem lub lewem ramieniem
wprzód, nigdy w
tecz.
W ustawieniu tułowia bocznem. Jeżeli zwrócimy tułów w prawo
lub w lewo, to uzyskamy możność czelnego wykonania okręgów roz-
/sokol_1906_100_0001.djvu
"P;]\A/,?iV'r' Vl:iĆ:
j';)T/jówt.
) d..
IX
'5 ..,.()
ek
I i
\
i .
>
PI R
IY
projektował Ibur
€r.
:j
.
..
\xl
//--7
1 1 % 1 :/
, .
I -.-/
/
;;
-- .
'
---II __..rJ.
_ --'0-......
--==: l. ,:f1B.--- >-T--r
' '--- o
'[,<
jfL_-.:
,:::;:-
____
::-:/__) .J" -
rabi. XL
......
..,j
..'
::J
""
--c
';:j
L
Q-
'<:J
K
((
'"
-;
0'
r-,
""
t-
o'
.;AJ
-'"
o,
/sokol_1906_101_0001.djvu
'"
»
:'!
""
u
.;.'
""
-c 'i
2
"" o
r::
"
in ,<>
>-
::;
.:
u
0' '" <'
N Co. r.
Z >
3 ,
0- '"
.JJ "
"" :;
.r-n
<:
""
""
i>=
:.<---.!"
r\
':;
,,
i"'!
...-
. PI
IDY
projeklo
l+1amburger
TAZi.
-'"
.........
. 'h'
-
::.::-?
'
--
,
.11\
'"
'"
::-'
....
/sokol_1906_102_0001.djvu
- 137 -
bieżnych tak na zewnątrz, jak i na wewnątrz, które już znane nam
są z opisu okręgów bocznych.
Ok r ę g i s P ó In e. W ustawieniu tułowia czelnem, opuszczamy
ramiona wprzód i gdy znajdą się w położeniu w dół dokonywamy
pierwszej połowy okręgów, podnosząc w dalszym ciągu do góry,
uczynić to możemy tylko w płaszczyźnie bocznej Fig. 48. Ten sam
wynik otrzymamy przy wykonywaniu tych okręgów w przeciwnym
kierunku, t. j. wstecz, czyli że w tym wypadku czystych okręgów
czelnych nie ma.
Zaczynamy teraz prawem ramieniem i w chwili, gdy znajdzie
się w położeniu w dół, opuszczamy lewe, przyczem tułów zwracamy
w prawo Fig. 49 a, to prawe ramię powróci już w górę, gdy lewe
znajdzie się w dole i tułowiem wracamy chwilowo w położenie czelne,
zaraz jednak potem zn6w opuszczamy pr. ramię wprzód, jednocze-'
śnie lewe wznosimy tyłem do góry, przyczem tułów zwracamy w 1.
Fig. 49 b i t. d. W ten sposób wykonamy Okręgi spólne po-
sobnie w 1/2 okręgu wprzód, w przeciwnym kierunku te same
okręgi wstecz.
I:,atwo już z tego opisu wywnioskowac, że wykonanie okI'. spól-
nych posobnie w \ okręgu czelnem jeRt niemożliwe.
_
- -r;T-:::'2.,<
: p
\r/
(;:
j!i
A
j---
--
---
.
,
,
\
,
- I
,
.
,
,
-
.
J1
/
,I
Fig. 4t' a
Fig. 49 b
Jeżeli po dokonaniu półokręgów spólnych, gdy ramiona znajdą
się w położeniu w dół, uczynimy zwrot tułowiem w prawo i prze-
niesiemy obydwie maczugi obok prawej łydki Fig. 50. następnie
wstecz do góry, dokonamy wówczas w całości okręgi spólne w pr.
a przy zwrocie tułowia w przeciwną stronę w lewo. W wykonaniu,
w ten sposób okręgów spólnych, jeżeli tułów zatrzymamy stale w po-
łożeniu bocznem, wykonamy bez przeszkody wszystkie znane nam
już okręgi wielkie spólne w połączeniu z małemi.
/sokol_1906_103_0001.djvu
- 13S
III. Okręgj poziDme.
p r z y r ę c Z n e. W położeniu ramienia pr. w bok promienio-
wem, wprawiamy maczugę w ruch okrężny w ten sposób, że prze-
nosimy ją wprzód, następnie nad ramieniem wstecz Fig. 51. i gdy
powróci w jJierwotne położenie wy konamy Ok r ę g p r z y r ęc z n y
nad ręką wprzód, w przeciwnym kierunku takiż sam okręg
wstecz. Jeżeli ramię obrócimy w położenie grzbietne i wprawimy
w ruch maczugę do przodu Fig. 52. wykonamy Ok r ę g pl' Z y-
r ę fi Z n y p o drę k ą w p l' Z ó d i taki sam okręg wstecz.
"
Fig. 51
Fig. 50.
Fig. 52.
W położeniu ramienia wprzód te same wykonać możemy okręgi
z tą tylko różnicą, że kierunek ich wypadnie na zewnątrz albo na
wewnątrz. W końcu okręgi te wykonamy lpworącz i oburącz w in-
nych zaś położeniach ramion możność wykonania ich zupełnie odpada.
Okręg-i maJe.
Ok r ę g n a we w n ą t r z. Z położenia ramienia prawego w bok,
przenosimy go wprzód i dalej na wewnątrz, dokonywując w ten
sposób pierwszej polowy okręgu, w dalszym jednak ciągu zmuszeni
jesteśmy ramię wznieść do' góry, ugiąć je w łokciu i tak przenieść
ponad głową wstecz Fig. 53., dokonywując już pół ramieniem resztę
drogi okrężnej, póki nie przyjdzie w pierwotne położenie. W prze-
ciwnym kierunku postępując wykonamy ten sam okręg na zewnątrz,
prócz tego Dbydwa te okręgi z położenia ramienia wprzód.
Ok r ę g i r o z b i e ż n e n a we w n ą t r z. Z pułożenia ramion
w bok, nadając im kierunek do przodu, następnie nad głową wstecz
Fig. 54., wykonamy okręgi na wewnątrz, w przeciwnym zaś kierunku
te same na zewnątrz. Na podstawie tego, co mówione było o takich
samych okręgach bocznych i czelnych, łatwo hędzie samemu już so-
/sokol_1906_104_0001.djvu
139
bie wywnioskować, że te wykonać można posolInie tak w całym,
jak i w pół okręgu.
-
-
--
ii-:- -
)lr':" .
>< . .
'-Ii
L--
l
"
I
..
J!'
Fig. 154.
Fig. 153.
Ok r ę g i s p ó l n e. Z położenia ramion wprzód albo w prawo
przenosimy je w lewo, następnie nad głową Fig. 55. a po powro-
cie ich w pierwotne położenie,
wykonamy te okręgi w lewo,
w przeciwnym kierunku w pl'.
I te okręgi również posobnie
wykonać możemy w całym
i w pół okręgu.
Z opisu tego nie trudno
się domyśleć, że w tej grupie
nie ma okręgów wielkich, bo,
dokonawszy pół okręgu całym
ramieniem, gdybyśmy wykona-
nie drugiej jego polowy pl'ma"
gali sobie nawet obrotem tuło-
wia, to i w takim razie osiągnęlibyśmy zaledwie 31. całeg'o okręgu,
reHztę zaś musimy dokonczyć połową ramienia.
· r
jJ
Fig. 55,
W oltyże na koniu W's:zer:z.
Napisał ANTONI DDESKI.
(Ciąg dalszy).
Woltyże kUezne.
a) Zamachy.
Z podporu przodem:
1. Zamach kuczny lewonóżrys. 110.1: ćwiczący z roz-
pędu odbija się obunóż, kurczy lewą nogę ponad siodło tak, że
/sokol_1906_105_0001.djvu
- 140 -
łydka dotyka się uda, udo zaś brzucha, pozostawiając prawą nogę
wyprostowaną, poczem zeskakuje wstecz na ziemię.
2. Zamach kuczny obunóż (rys. 111.): ćwiczący, od-
biwszy się obunóż, kurczy obie nogi wprzód ku piersi ponad sio-
dło, nie dotykając się stopami konia, poczem zeskakuje wstecz.
Z podporu tyłem:
1. Zamach kuczny lewonóż (pr.): ćwiczący w podporze
tyłem kurczy lewą (pr.) nogę ku piersi, poczem napowrót w dół
prostuje.
2. Z a m a c h k u c z n y o b u nóż: ćwiczący w podporze tyłem
kurczy obie nogi ku piersi, poczem je w dół prostuje.
b) Wyskoki.
Z podporu przudem:
1. Wyskok kuczny lewo nóż (rys. 112.): ćwiczący, po
odbiciu się obunóż, kurczy lewą nogę i staje lewą stopą w siodło,
puszczając ręce, prostuje się do postawy jednonóż, z prawą nogą
wstecz wyprostowaną.
2. Wyskok kuczny obunóż (rys. 113.): ćwiczący z roz-
pędu odbiciem obunóż kurczy obie nogi ku piersi i staje obiema
stopami w siodło, prostując się.
Fig. 110.
Fig. 111.
\
\
\
\
,
.
Fig. 113.
Powyższe wyskoki może też ćwiczący wykonać z rozpędu
p o d P i e raj ą c s i ę t Y l k o j e d n ą r ę k ą na łęku.
3. Wyskok kuczny tylem (z J/ 2 ubrote.m w lewo)
obunóz (rys. 114.): ćwiczący, z postawy przed siodłem, podpiera
się praworącz, chwytem obróconym, na przednim łęku, odbija się
nogami od ziemi, wykonywa pół obrotu w lewo, wyskakuje obiema
stopami do siudła, zwrócony czołem ku bieżni, poczem prostuje się.
Fig. 112.
/sokol_1906_106_0001.djvu
- 141 -
Powyższy wyskok może też ćwiczący wykonać i na jedną nogę
(wyskok jednonóż).
Z podporu tyłem:
1. Wyskok kuczny lewonóż: ćwiczący z podporu tyłem
wykonywa zamach kuczny lewonóż, wyskakuje lewą stopą w siodło
i prostuje się.
2. W Y s kok k u c z n y o b u nóż: ćwiczący z podporu tyłem
wykonywa zamach kuczny obunóż, wys;kakuje obiema stopami w sio-
dło i prostuje się.
Z podporu równoważnego w prawo w środku rąk:
1. Wyskok kuczny lewonóż ,
2." prawonóż,
3. " "obunóż.
W y s kok i w o In e (tylko przodem z rozpędu, bez podporu
rękami) .
1. Wyskok wolny prawonóż: ćwiczący z rozpędu, od-
bija się lewą nogą i bez pomocy rąk (t. j. wolno) wyskakuje prawą
stopą na konia, prostując się do postawy jednonóż.
2. Wyskok wolny obunóż, odbiciem jednonóż
(rys. 115.): ćwiczący z rozpędu, odbija się jedną nogą i bez po-
mocy rąk wyskakuje równocześnie obiema stopami na konia, prostu-
jąc się.
3. Wyskok wolny obunóż, odbiciem obunóż: ćwi-
czący z rozpędu odbija się o b i e m a nogami i pomagając sobie za-
machem rąk w górę, wyskakuje obunóż do siodła.
Fig. 114.
Fig. 115.
Fig. 116.
Fig. 117.
ej Przemaehy.
Z podporu przodem:
1. Przemach kuczny prawonóż (,rys. 116.): ćwiczący
z podporu przodem przenosi kucznie ponad siodłem (nie dotykając:
/sokol_1906_107_0001.djvu
- 142-
się stopą konia I prawą nogą do przodu na drugą stronę konia, do
podporu równoważnego w prawo, w środku rąk.
2. Przemach kuczny obunóż Irys. 117.1: ćwiczą(
y
z podporu przodem przenosi obie nog'i równocześnie kucznie ponad
siodło (nie dotykając się konia stopami) na drugą stronę konia: do
podporu tylem.
a. Przemach kuczny tyłem (z. 1/ 2 ohrotem w lewo)
o b u nóż (rys. 118. : ćwiczący, jak przy wyskoku tyłem, przenosi
jp,rlnak obie nogi kucznie ponad siodło, dochwytując lewą ręką za
łęk, do podporu przodem, zwrócony przodem do bieżni.
Powyższy przemaeh może tp,ż ćwiczący wykonać i jedną nogą
do ,podporu równoważnego w środku rąk.
Z podporu t ył p, m.:
1. P r z e m a c h k u c z n y p r a won ó ż: CWW7:ący z pod poru
tyłem przenosi kucznie prawą nogę ponad siodło (nie dotknąwszy
stopą konia) w tył na drugą stronę konia do Npodporu równo-
ważnego w lewo w środku rąk«.
2. Prze mach kuczny obunóż: ćwiczący z podporu ty-
łem przenosi kucznie obie nogi równocześnie w tył ponad siodło
(nie dotykając się konia stopami) na drugą stronę do podporu
przorlp,m.
Z podporu równuważnego \V pr. w środku rąk:
1. Prze mach kuczny lewonóż (ryc. lHJ.): CWlCZą(
y
przenosi lewą nogę kucznie wprzód ponad siodło do podporu tyłem.
Fig. 118.
Fig. 119.
Fig'. 120.
Fig. 121.
2. P r z e m a (' h k u c z n y p r a won o z: ćwiczący przenusi
prawą nogę kucznie w tył ponad siodlo do podporu przodem.
3. Przemarh kuczny obunóż (nożyce kuczne):
CWlCZąCY przenosi równoczes1ll6: lewą nogę kucznie wprzód, prawą
zaś kucznie w tył, ponad siodło do »podporu równoważnego w lewo
w środku rąk
".
Przemachy wolne z dochwytem:
1. Przemach kuczny w'olny prawonóż (rys. 120.):
ćwiczący z rozpędu odbija się lewą nogą - nie podpierając się rę-
/sokol_1906_108_0001.djvu
143
karni - przenosi w pierw kucznie prawą nogę ponad siodło, poczem
dochwytuje oburącz za łęki do "podporu równoważnego w prawo
w środku rąk«.
2. Przemach kuczny woJny obunóż (rys. l21.):
wj-
czący z rozpędu odbija się jedną nogą, nie podpierając się rękami,
przenosi w pierw kucznie obie nogi ponad siodło, poczem dochwytuje
oburącz za łęki: do podporu tyłem.
d) Wsiady.
Z podporu przodem:
1. Wsi a d kuczny prawonóż (rys. 122.): (
wiczący z pod-
poru przodem przemachem kucznym prawej nogi ponad siodło do-
siada rozkrokiem pobok w środku rąk. ('wiczący może też równo-
cześnip z przemacbem nogi wykonać ćwierć i pół obrót w lewo, wraz
ze zmianą (\hwytu rąk.
2. v'{siad kuczny obunóż (rys. 123.): ćwiczący z pod-
poru przodem przemachem kucznym obu nóg ponad siodła dosiada
pobok konia, spojollemi nogami.
Fig. 122.
Fig. 123.
Fig. 124.
Fig.
Z podporu tyłem:
1. W s i a d k u c z n y l e won ó ż: CWlCZąCY z podporu tyłem
przemachem kucznym lewonóż wstecz dosiada na konia rozkrokiem,
w srodku rąk, ćwiczący może też równocześnie z przemachem nogi
wykona
ć w i e r ć i pół o b r ó t w lewo, wraz ze zmianą chwytu rąk.
Z p o d P o rur ó w n o waż n e g o w p r a w o w ś r o d kur ą k:
1. Wsiad kuczny lewonóż (ryc. 124.): ćwiezący prze-
machem kucznym lewonóż dosiada pobok konia, spojonemi nogami.
Wdiady \yolne z dochwytp-m:
1. Wsiad kuczny wojny prawo nóż (ryc. 125.): ćwi-
czący z rozpęd.u, on.biwszy się Jewą nogą, nie podpierając się rę-
kami, przemachem kucznym prawonóż pOllad siodło dosiada rozkro-
kiem, dochwytując, w chwili wsiadu, rękami za łęki.
/sokol_1906_109_0001.djvu
1
- 144
2. Wsiad kuczny wolny obunóż (ryc. 126.): CWlCZąCY
z rozpędu, odbiwszy się jedną nogą, przemachem kucznym obunóż
ponad siodło (nie podpierając się), dosiada pobok konia, spojonemi
nogami, dochwytując, w chwili wsiadu, rękami za łęki. (C. d. n.).
Dziesięć przykazań dla sokolic.
1. Nie zaniedbuj żadnej godziny gimnastyki, gdyż obowiązek,
który wzięłaś na siebie dobrowolnie, staje się twem zadaniem.
2. Do ćwicień nie ubieraj: gorsetów, sznurówek, ciasnych bluzek,
podwiązek i t. p., wogóle unikaj wszystkiego, co tamuje swo-
bodny oddech i ruch. Strój gimnastyczny powinien być wy-
godny, buciki bez obcasów.
3. Przed ćwiczeniami należy odłożyć wszelkie: igły, szpilki, bro-
szki, pierścionki, kolczyki, kołnierzyki i branzolety, przed-
mioty te howiem mogą stać się pl'zy(
zyną przykrych wy-
padków.
4. Nie obawiaj się choćby najtrudniejszego ćwiczenia, jeżeli nie
chcesz się narazić na śmiech swych towarzyszek. Wyrabiaj
w sobie odwagę!
fi. Wystrzegaj się w czasie gimnastyki niepotrzebnej rozmowy
i zbytniej wesołości. Godzinę gimnastyki uważaj za godzinę
nauki, a prawdziwą korzyść z ćwiczeń osiągniesz przez po-
ważne ich traktowanie. Swoboda i wesołość powinny mieć
miejsce podczas gier i zabaw.
6. Wstrzymuj się od ćwiczeń zaraz po jedzeniu, lub gdy jestes
głodna, a także i wtenczas, gdy czujesz się osłabioną fizycznie,
luh umysłowo. Nie pij zimnej wody podczas, luli bezpośrednio
po ćwiczeniach.
7. Nie zapominaj o tern, że do delikatneg'o i wątłego ciała ko-
biecego powinno się stosować odpowiednie ćwiczenia. Rozwój
wybitnej siły zostaw mężczyznom. Przy wykonywaniu ćwiczeń
zwracaj uwagę na piękną postawę i wdzięk.
8. W .obejsciu z współrwiczącemi bądź uprzejmą, serdeczną
i uczynną. Gdy któr:J mniej umie od ciebie naucz ją! - gdy
zaś więcej, ucz się od niej!
9. Nie ograniczaj się do korzyści jakie tobie samej gimnastyka
przynosi, lecz staraj' się i towarzyszki przekonac o poży-
teczności ćwiczeń cielesnych.
10. Po ukończonej godzinie gimnastyki nie zatrzymuj się w sali,
lecz odpocznij w szatni. P. K.
Piramidy A. Hamburgera. Tablice XI. i XII. załączamy.
Nakladem Związku polskich tow. gimn. sokolich.
Odpow. red. Edmund Cenar.
1. Zwif!z
oWJ.L drukarnia we Lwowie, ulica Lindego L 4.