/ikc_1916_323_0001.djvu
[Coo?? ??titsw*ra w Sj?? * &&*3%
kourio, n?? pr#wS*??yi J |
4 .l[
i v Kr??l. Polakiem
ILUSTROWANY
PRHNOMK&AYA JUSSrTOKt
W Srako*5*
K.
??????
Na ftrowineyl. ???
.
K.2-40
fcoiikiriMi
W I??rak??w????o mi??*??????c'.C,t?? ??<; 49 tl??{.
Hntwi??ktiy 4??uri??tma < t??i3rd2g*f aattati ????? .al>o-/S,
M*4??????ay raaUittar i#y4a>*0i Sary^ss O qim ??????ki.
KodnJEcra, Adoniaistraeya t SksiKuJyayat
w Krakowie, ul Kwmolislc* ?? 16. Telofoa 1198.
Koalo esoka???? Mr. S0.3?*.
K??5ka,M*????
??
Paiki (t?? wwm? patitou/ych) Od j 4 ??? lO"???
??ro*ua ?????to**??a!a j??o S3 esian/ nl !*yrs*B(
W a??aliW?? ujmy :????'i??f????a*.
Rok VIL
Krak??w, wtorek 19 Gradaia 1916.
Mr. $23.
POLSKI PflECEDEMSlU
oo EOECiWall PSKOJSlffCIIas
(Telisgrttm c. k. JBie.tp?? korempoadeacj/uego)??
Haga, 17 grudnia.
Bforo jsmewa w Hadze og??asza nast??-
^aj??oa giooy dziaooik??w ameryka??skich o kwe-
ftyi polisk??ej:
Kl>t??u.v.ik Chicagowski" pisze: ??? Kurtuazya
w** S??dees Roayi, a mar??* obawa, i* Rosya ojo-
g t* * r x Nksau-amj gawrze?? odr??bny pok??j, ???
w*??ntyarajtt koalicya ??k! puwt??neeuia s??owa, kt????
ro wypowiedzia??y pa??stwa centralne. Pa??stwa te
??? a jr a fij bs??ttlst?? walny krok: zabezpieczaj??c zu??
pe??nie swojo wtaxno interesy, o??wiadczaj??, ??e
eekiieawBie Polski jest postulatem mi??dzynaro??
dowej sprawiedliwo??ci i w ten spos??b stwarzaj??
wa??ny precedens d5a rokowa?? pokojowych, z
kt??rych js?? teras kwestya polska nie mo??e by??
wykluczona.
Wychodz??cy w Chicago ???Dziennik Zwi??zko??
wy1*, kt??ry dotychczas stal po strome koalicyi,
nazywa og??oszenie niezawis??o??ci Polski radosnym
faktem i powiada: Od dzi?? stoi Polska znowu na
mapie Europy 1 ma Warszaw?? za stolic??.
Nowojorski dziennik polski ???Telegram11 pisze:
Teras nie jeste??my ju?? poddani obcemu pa??stwu,
leca obywatelami w??adnego kraj??, obywatelami
Kr??lestwa Polskiego. Od annti, od jej *fly 1 jej
zwyci??stwa b??d?? zale??a??y granice krajo. Teraz
przychodzi kolej na nas, ??eby te granice o ile mo??
??no??ci rozszerzy??.
Polska gazeta ???America Echo??? w Toledo (stan
Ohio) pisze: Gdy si?? rozpoczn?? rokowania po??
kojowe, kwestya polska ale b??dzie ju?? wewn??trz??
n?? spraw?? Rosyi, lecz Polska b??dzie mia??a tak!
sani g??os, jak ka??dy kuty niezale??ny nar??d. Od
czasu podzia??u Polski nasze widoki nigdy nie
by??y tak pomy??lne, jak teraz.
Ufarnnki koalicyi!
Armenia ??? paAj??wsm, Polska ??? prowincya rosylsXQ.
(Telegram ???ilaatrowf&neg?? Karjera Codzjeaaeg&'h
Vf tapemy ?? ??ngffi?? donosi ???Beri. Tgbl.??? :
Orgsjj Biusolattiego ???Secolo11 og??asza list?? ??????
da??, kt??rych przyj??cie ??? jak podnosi ??? mog??o??
by tylko polowiemte zadowolni?? koalicy??.
???
Warunki le obejmuj?? opr??cz oswobodzenia
Pr??dy pokojowa
w Europie*
Krak??w, 18 grudnia.
Og??oszenie przez mocarstwa centralne prepe-
zycyi podj??cia rokowa?? pokojowych przyczyni??
??o si?? nawet w krajach nieprzyjacielskich do uja??
wnienia t??umionego d??ugo, lecz silnego pragnienia
wyj??cia wreszcie z tejjo krwawego labiryntu
wydarze??, w kt??ry wtr??ci??a ludy Europy wojna
??wiatowa. Nawet nied??ugo stosunkowo krwawi????
cy
Lud wioski dtemsga si??
pakoiu5
Jak do ???Tageblattu11 donosz?? z Lugano, W??o-
eay, rozumie si?? uie rz??d w??oski, nie dostawcy
wojskowi, ani nacyonali??ci, lecz pracuj??ce, prze??
mys??owe W??ochy pragn?? pokoju. Dobitnie ??wiad??
czy o tem pragnieniu przebieg ostatniego posie??
dzenia tury??skiej' rady gminnej.
Posiedzenie to by??o po??wi??cone obradom nad
kryzysem w??glowym. Na wst??pie posiedzenia po??
wsta?? z miejsca radca Norlenghi i o??wiadczy??
w??r??d oklask??w, ie lud ????da, a??eby propozycye
pokojowe czw^rsytiTierza nie zosta??y cdrzueo-
ae, lecz ??? rozwa??one gruntownie.
j Belgii, uznania jej niezawis??o??ci i odszkodowa
/ Bertnu, 17 grudnia, j nia, oswobodzenie Alzacyi i Lotaryngii i odszko??
dowanie, przyznanie Wiochom naturalnych gra??
nic, strategiczne gwaraneye na morzu Adryaty-
ckiem, przywr??cenie Serbii, opr????nienie Albanii,
Czarnog??ry i Rumunii, zwrot (!!!) Polski Rosyi
i odszkodowanie jej za zniszczenie Polski, urz????
Radca Bosso o??wiadczy??, ??e solidaryzuje si??
ze s??owami przedm??wcy i ??e uwa??a, i?? by??oby
istotnie przest??pstwem odrzucenie propozycyi po??
kojowych, bez wzi??cia ich pod rozwag??.
Wrzawa i poklask towarzyszy??y s??owom i tego
m??wcy.
W ko??cu burmistrz Turynu zaznaczy??, i?? nie
mo??e wypowiedzie?? si?? w tej sprawie, gdy ju??
w Medyolanie rz??d skasowa?? podobnie pokojow??'
resokicy?? rady miejskiej.
Nast??pnie radca Roinii-u powiedzia??, ??e tak??o
on pragnie pokoju,??? tak jak w swoim ezasie nie
pragn???? wojny.
???Lud w??oski ??? o??wiadczy?? dalej m??wca ???
ma ju?? do???? wojny i oliar. Zbyt wiele ju?? rodzin,
podobnie jak jego w??asna, zosta??o przez wojn??
zdziesi??tkowanych.
S??owom tym towarzyszy??y potakiwania.
Jak ze Sztokholmu donosz??, tak??e
Anglia
jest za przyspl??sze??iaam
odpowiedzi.
na propozycye pokojowe. Wp??ywowa czynniki
Petersburga, Pary??a i Rzymn przeciwstawiaj?? na??
tomiast, spotykaj??ce si?? w Anglii z opozycy??, ??????
danie, a??sby decyzya w tej sprawie zapad??a po
gruntswnej wymianie myiH poauykgf gaMaetwni
mocarstw koalicyjnych.
dzenie Armenii (?) jako autonomicznego pai?
stwa, wreszcie odszkodowanie za wszystkie zato??
pione okr??ty. Nadto Anglia wraz s Portugali??
ma otrzyma?? kolonie niemieckie.
Te ???warunki11 maj?? stanowi* ???najskromniejsze
minimum11 ????da?? koalicyi,
Rz??d angfelsk! Bezy sfe; oczywracra * tan, Sie
??atwiej zdoby?? si?? koalicyi na og??lnikow?? for??
mu???? odpowiedzi na propozycye czw??rprzymie-
Krol Wilhelm U wirteoib^rski
?? ?? u tymi diiiaTtti w Warszawie
/ikc_1916_323_0002.djvu
,alustkowamt kuktekcxtdztcnny*
tfr. 323, Wlorok, 19 Qrud??i?? ?? * ?? ???
;?? ?? , t j. Austryi, Niemiec, Bulgaryi i Turcyi, ani-
etli d?? na porowunioiiie ei?? mi??dzy sob?? co do
szczeg??????w, a osobliwie co da ca??okszta??tu wa-
rank??w pokojowych ko alicyi
Na nacisk, wywierany prx??* Amgtt?? w kierunku
przyepieisusnia odpowisdzi na propozycja poko??
jowo wp??ywa mi??dzy inneud ta okoliczno????, te
party* pokojowo w krajach ko alicji w pierw*
szytn za?? rz??dzie we W??oszech, zyskuj?? na sile
i ??e mog??yby zamiary gabinet??w pokrzy??owa??,
gdyby pozostawiono im wi??cej csa#u a a rm-
wini??cie propagandy sa pokojem.
Wed??ug angielskiego punktu widzenia w ??3-
pow iedli meearstwoM eentr&layin nale??a??oby *???
??wiadczy??, i i koalieya mog??aby nawl??za?? roko??
wania 1 przedstawi?? swoje zadania tylko po
szczeg????owem przed??o??enia przez czw??rprzymie-
rze warank??w pokojowych.
O??wiadczenia ssfitpalns
jakie dotychczas sformu??owali przedstawiciele
mocarstw ko&Beyi, w ykazuj?? do???? silny ro*-
d??wi??k. Mowa premiera francuskiego Brfanda
wyra??a niezadowolenie a niejasno??ci proposy cyi
pokojowych ezw??rprzymierza. Jeden z ost??p??w
t??j mowy ??wiadczy??by nawet, te premier francu??
ski radby pozna?? warunki pokojowa eswCarprzy-
mlerta w szczeg????ach.
Nie odizsca takie propozycji pokojowych
w??oski minister spraw zagranicsnych, Sonaino,
lec* m??wi o konieczno??ci porozumienia ?? w ??? i
sprawia s lanymi sojusznikami
Najbardziej wojowniczo zdaje si?? by?? usposo??
biona Rosya, jak Iwiadesy e tom eSwiadezeni*
nowego rosyjskiego ministra spraw zagranie*-
uych Pokrowafciego ora* przyj??ty przez Dwm??
porz??dek dzteuny. K t?? t jednak odgadnie o fle
m atk?? tych o??wiadcze?? rosyjskich jest ch???? wy??
warcia odpowiedniego efektu, o Be za?? fctotae d??-
??onie do prowadzenia wojny a t do ostateczno??ci?
Wprawdzie Rosya przez usta swego przedsta??
wiciela oficjalnego powo??uje si?? na porozumienie
??Sj i egedno???? swyek d??te?? i iecyayi z 4??????-
aiazsi i deeyzy?? sojueMrtk??w, ??? prsew^r?? jefiaak
zdaje si?? temu tekst ofieyalnydi o??wiadcze??,
kt??re us??yszeli??my ??wie??o z ust sojusznik??w
Rosyi, kt??re nie tchn?? ani takim jak rosyjska
enuncyaeya duchem nieprzejednania, aa?? tak??,
jak rosyjska odmowa ??? stanowczo??ci??.
Czytaj??c przem??wienie m inktra PokrowsMeg??
odbiera si?? wra??enia, jak gdyby Rosyi zale??a??o na
uprzedzenia powd??dem w??asnej deeyzyi ??? ocze??
kiwanego jeezcze rozstrzygni??cia AnglB. Mote w
Rosyi istnieje obawa, te Anglia mog??aby o??wiad??
czy?? si?? z gotowo??ci?? przyj??cia pokoju takiego,
kt??ryby niezbyt godzi?? s???? s sspJnssyaad Rosyi?
Wszak murzyn srobS swojo ??? murzyn mote o*
dej????^
...
Abo, q*i Tlirera ??? v??rr&.
(Telegramy c. Jk. Bimem kere^pendeneji??effe^ \
v
dw??ch latach coraz wt??sej w serM l????^SSifefW tf-
??rwaffle si?? prtekwuasi??, te p??k#J mole wr??ri?? do
??wiata tylko w n a z wolno??ci??, wraz z wszelkimi
nale??nymi, otwartymi wzgl??dami dla tych, kt??-
ray maj?? iaa?? ???r???? rz??&n a??ft my.
^
Prasa antitiska
????da og??oszenia warunk??w
pokoJowfoSi.
Kopehaga. (BK). ???Pefltik??n??? doaorf z ??wndysu:
vD aiiy News" ????daj??, ??eby zar??wno koalieya, jak
Nitwacy, otwarci* og??osi??y swoje warunki pokojo??
we. Je??eli koalieya tego nie uczyni, lecz poprosta
propozycje odrzud, b??dzie te walne* swyd??-
etwoiu dyplomatycsnem Niemioe. Je??eli tragedya
wojenna ma trwa?? tak??s przez zim?? 1917 roku.
to starajmy si?? o td ??? pisze dziennik ??? ??eby od??
powiedzialno???? za te nie spad??a na nas i ??eby??
??my nie byli tymi, kt??rzy przeszkodzili omawia??
niu kwestyi pokojowych. Gdyby si?? mia??o poka??
za??, te nie mo??emy otrzyma?? sprawiedliwych wa??
runk??w , musimy uczyni?? smutny wyb??r i pro??
wadzi?? wojn?? dalej. Je??eH eywOisaeya ma pow??
sta?? aa nowo, te trzeba za to zap??aci?? een??.
Korespondent ???Poiitiken??? dodaje, te wed??ug
jego wra??enia opinia publiczna jest bardzo mdo-
wolona, te frs??ieusej m????owie ciasna p??erwd wy*
r a d li nieufno???? wzgl??dem niemieckiej propozycji
r
??ojowej, tak te teras nie mo??na utrzymywa??,
Francy* d zia??a pod naciskiem nieprzejednane-
I d angielskiej. Franeya zupe??ni# swoV#da???? i ai*-
???J??rifcnfa> da??a wyraz twoim naradom,
^
PokOJ nwie wr??ci??
tylko z wolno??ci??.
/few y Y o A . (BK). Telegram iskrowy zast??pcy
Biura W olffa z 4-go: Na bankiecie, wydanym
sobot?? s okazyi uroczystego o??wietlenia statey
wolno??ci w Nowym Yorku, powiedzia?? Wilson: ???
Wielka odpowiedzialno???? tkwi w tom, ??e??my wol??
no???? uczynili naszym idea??em, poniewa?? musimy
J?? ilustrowa?? naszymi czynawd.
???
W estatnieh
Pok??j
w rowach strzeleckich.
Loadya. (Rente*). B aagielskl^ gl??waej kwa??
tery we Prsseyi deaes?^ pod dat?? i4 bm.: Wia??
domo???? o niemieckiej propozycji pokojowej do??
sta??a si?? dopiero wczoraj p????nym w ieezem i de
angielskich rewdw. Ale ju ?? peprzedsie ??ebderza
nasi dowiedzieli si?? o tom, od ??o??nierzy nie??
mieckich, kt??rzy j?? zdaleka pokazywali, wypi??
san?? kred?? na tablicy. Ody t?? wiadomo???? potwier??
dzone aa teroay angielskie}, ??o??nierz* p w pj??li j??
???e zywi??ds z wiefkiem eaiaWres??? w *slem. Ofleww-
wio ! te??aleno jednak, Jak si?? zdaje, ais okazywa??
li ??adnej wiary w to, teby propotyeyo te mog??y
wsjp??ile doprewediM do pokoju.
Wrgezeal^itB ^P9ftg|8we!
Bwflea. (BK.)
Utnrt" doatw??,
??o*a
eew??rprzyredom w sprawi# rokowa?? pokojowych
dopiero 15-go wiecz??r dosta??a si?? do amabasady
ameryka??skiej w Londynie i te weeotuj zoote??a
wroecom n??d o w t asg!e!s3do????u
Ameryka
a nota pokojowa.
Waszygton. (Reuter). Not?? pokojow?? pa??ster
centralnych, fu r cy i i Bu??garyl pos??ano g????wnym
pa??stwom k o alicji bez ??adnego dodatku ze stre??
sy Stan??w KJedaoerony^t.
MAKSYMALNY PROGRAM
CEL??W WOJENNYCH.
??nvsnofaof??i la n k fdw pfiaskioh.
???
P??f?? punkt??w ??? ZnBsa*
szenie Franofi i Anglii. -PoSska nl?? Istniej?? ???Apologia Prus.
Krak??w, 17 gmdaia.
' f o mstim ko??a aimttUekie w Pmsaok, kt??ro z
Ikk?? niech??ci?? patrz?? na powsUj??ce pa??stwo pol??
skie i z tego powodu zwalczaj?? w??asny rz??d ???
og??osi??y sw??j program co do ostatecznych cel??w
w ojny, ??e ten program jest w zupe??nem przeci??
wie??stwie do o??wiadcze?? k???? rz??dowych w Niem??
czech, o tem przekonamy si??, rozpatruj??c tre????
w spomnianej enuncyaoyi programowej.
R??wnceM??nle ukate si?? nam w pelnem ??wfeUe
za??lepieni* propagator??w siasnej, naeyonaliet^-
???znej pruskioj poJkyU, z kteroj najwytez* o#o-
MstoM v JRMsay riaasteekfa^ sm?? w ??4??g?? HAafH** 1fnaaart lat *mm lt mmmK af??d??
wojny, wytykaj??* a*w* te*fi ???iwalisIW
eclom narodowym.
Program rzeczony streszcza et?? w pi??ciu zasa??
dach, w kt??rych za??lepienie i megalomania przy??
bra??y cechy zatrwa??aj??ce. To tei na ten ogie??
ezynnniki deejduj??ce w Niemczech lej?? wod??,
aby agitaeya uprawiana przez owe ??ywio??y
Niemczech nie krzy??owa??a zbytnio plan??w pa??-
rtwa niemieekiego i ni* w y w o ??yw a?? niepoferaa*
yhycli star?? w e w n??tn m*sar#twa.
P*d p??wwwy* punktem Mftemyt
Jtom p m d w lk xaajdnje si?? aa sMfcadrfe.
przygotowywalibui-??,ok??amuj??c??wiat na
n * . Anglicy podntedM < * lj ??wial prze i wnaaa.
To ottuwaek ??wiata jest odpowiedni?? n.; aam*
p????wiekowe zami??owanie pokoju. Je??H ognisk*
tam ri?? znajduje, winni??my je zatka??, inaes^ji
dalej pali?? ri?? b??dris" .
______
,
Punkt drugi omawia ww1w?? *ag??rut??<.y ^ ?? ,
cxasie wojny z i?? u aa zactoodste, stwmrd**, tm\
kolonie niemieckie mnioj s?? wart* ni* zab??r
dokonany i te Franeya zap??ad ca???? woja??. A*.i
torowi* pod temi przwlankami
f***
Anglii, jak ma
p??????imte?? ?? Nk*??ca??i i czy??
im kosztem.
____
Punkt trz??d doprowadza autor??w do wyzna-
ida, te przedwalk??w na zachodnio traeba utka .
esyA
Csytaray tam:
___
???Ksnderz oo 4o skenoatt ostro??nie a?? wyrazir;,
potma?? on pewni* tyaacaawrm, te t a ?? ?? nikim po*
eodsi?? ri?? nie moin*. W roku l?? ???? Bbunmnck p??
mistrzowsku powy??st?? zasad?? pffwsprowadzfl,
zagarniaj??c Hssy?? casawsk??, Hanower d'Aug*-
stenburg, a godz??c si?? z Auatty??, Bawary??, 8*-
ksoni??. W roku 1870 odst??pi?? m od t??j
m??g?? otrzyma?? Uni?? Mozy i twiwrds?? Be!f??rt{
w 60 latach nast??pnych pokaja???? si??, te Bisnmifc
pope??nfl te b????d o Bo mistrza w tym wagl??date
gani?? woh??o. S??dzimy, te obecay k**>d??T??
??wiadomi a??We ntemoil??wo^?? pogodnenSa ka beaw2gl(jdnej zab??r-
ezo??d. G??ost??:
???Mebywea winien to Mtrzyiaa??, co zdoby??
W roku 1870 po??ow?? Franeyi mieli??my w nasiem
posiadaniu, a oddali??my j ?? xa mtek?? soesewicy
w cenie 5 miliard??w. Samo i siebie tl?? rozumie,
te ais aie wydamy bez zap??aty. Nie jeste??my do-1
sy?? begad, a b j podarki rozdziela??. Frcncnsk!
nar??d za pohulank?? zap??ad?? wtnieaL Fraucya b??n-
karn?? pozosta?? nie mo??e. Oxnaexcioby to dla m a
??mier?? wojskow?? 1 polityczn??. Ka??da pi??d??
kt??r?? w* Praaejrt zdob??dziemy ??? do nas nsla??e??
b??dda. Ca do Belgii s????w trad?? nie potraeb& Po??
trzebnym jest nam dost??p dc de??ntey *or*Idej,
p*trzebn??m jest nam miasto Antwerpia. Kto chce
wtad Belgi??, dech sam j?? odbieno. WeszJiimy
do d e j jako wybawcy, nie wkroaeyfl??my jako
gn??bicielfc. Pragniemy, aby krwtpki Ind flaman??
dzki cupdn?? swobod?? d?? desayi, ktCr?? mu ule
sA??, lecz podst??pem skradziono. Ustanowili??my
wsecdmic?? flamandzk??. Chcemy je n ra * wi??cej
da?? Flamandcaykotni zspe??n?? sauiatstno???? pa????
stwow?? pod panowaniem Niemiec. Walania o-
trayma swoj?? odr??bno???? prowincyonaln??, samo-;
rs??d I radiow a sw??j j??zyk, lecz poza tem pod??
porz??dkuj* si?? wymaganiom Rzeszy niemieckiej".
Za??atwiwszj si?? w ten spu*db z ca???? Europ??
1 b widmem wojny ??? autorowi# okre??laj?? sta??
nowisko Pras w Rzeszy niemieckiej, wychodz??c
przytem po za nakazan?? r??toymi wzgl??dami kur-
tuazy??, obowi??zuj??c?? pa??stwa sk??ad??w* R**-
wy niemieckiej 1 staj??c w rat??ccj e{>n,ecxno??d
* wywurzeniam??, poczynlonemi niejednokrotnie
frz e t. kanderoa Bethman-Hollwega.
??w dekawy pi??ty punki brzmi dodowutei
*Nie uprawiamy odr??bnych d????e?? pruskich.
Pa??stwo pruskie jest atoli w??adztwem pruskiej
rodziny ees&rokiej i i tej przyczyny wzmocni?? jo
trzeba. Prusy s?? podstaw?? Rzeszy. Prusy ???? kra--,
jem w ca??ym ??wieds najuwietnicj n??dzonem i;
pod??otem, na kt??rem stoimy wszyscy. Od roz??
wini??cia P m mltt??y roew??j Rzeszy niemieckiej
Wanydkha ce????dom Rzeszy niem??eckic] dobrz??
k??teie, jc??K Prusy zostan?? wzmocniona. Gdzie nia
moAaa Pros powi??kszy??, tam naleiy wzmocni??
wteda ??ceeacdt?? przez przyrost pot??gi i kraj??w ??? .
S kwesty?? polsk?? za??atw iaj?? si?? szybko wbrsW
jMiliiraltde dokonuj??cym si?? faktom.
Oto:
???Co do Polski, to winna ona zgodzi?? d?? na os??o??
n?? wojskow?? ee strony Prus. Po????czenie Kr??le??
stwa polskiego z innymi ksi??????tami krajowymi
e*y Eagraalcenywri stworzy??oby przecjwie??stwa,
kt??r* f * Hrt dalad??tkadi zgubne mog??yby mie??
nast??pstwu. Gckdwick adab??driwuy ??? wian*
preyt??c^r?? d?? dc Prus , albo sta?? d ?? ndda??eJ*
/ikc_1916_323_0003.djvu
. iLTjSTf^^A ^v*???
-
Nr.33w*.*
Doprowadzeuia wojny do ostateczno??ci jest ma??
rzeniem autor??w.
???Ko??cz??c natychmiast wojn??, podporz??dkowali??
by??my si?? Angiii. Zachowanie stanu raeczy z cza??
s??w przedwojennych, nie zadowoli??oby Anglii. Za
5 lat wywi??za??aby si?? druga wojna.
???Cesarz francuski Napoleon l upad}, poniewa??
ula opasowa! AngHi. Obecna wojna ??wiatowa jest
wojn?? in??yniersk??, Nioiniecka pomys??owo???? u-
ciyni??a ??J^dzi podwodnych or???? wszechpot????ny.
Mimo ostrze??e?? co miesi??c niszczymy 3 do 4 ty-
ai^cy ton. Co rok ??up nurkowc??w staje si?? brzy-
krotok W(ffk*ayEB??? .
Tu autoronrie zapominaj?? o zasadzie drugiej
swojego programu, w kt??ro] d????yli do zniszczenia
zupe??nego Francyi ??? i gotuj?? taki sam ioa An??
g lii Czy ak> zadnio na jv*inego.~
Me przestrasza ich jednak ogrom zadania.
???Je??eli utrzymamy si?? ??? pisz?? ??? na naszem
stanowisko, uni&id??ymy Angli??. ??atwiej moissa
AagBkf nciepM ate Rosy??. ??atwiej mo??na Len??
dy* m im u xyi oiS Moskwy Oia zdobycia Lom-
dynn wystarczy zu??ytkowa?? torpedy. Anglia trzy??
ma si?? tylko za pomoc?? Francy! i Rosyi. Pozosta??
j??c w zgodzie z Francj?? i Rosy??, cieszymy si??
spokojem i przy pomocy 1000 nurkow c??w prze??
tniemy Ariglii t??tnic??. Przegra??a ona spraw?? na
morzu. Z tej przyczyny na sta??ej ziemi ??le prze??
ciw nam tysi??ce wojownik??w. A wi??c pokonaj??
my Asi$ii?? na sia??ej ziemi. Niemiecka dzielno????
niech i tu si?? oka??e."
Nakoniec wychodzi szyd??o z worka... pe??nym
p??omieniem wybucha megalomania pa??stwowego
podboju.
???Nie chcemy za pomoc?? marze?? ??wiata zdoby??.
Niemieckie obywatelstwo jeszcze nie dosy?? doj??
rza??o, aby nad ??wiatem panowa??.
???Jeszcze nie dosy?? dojrza??o11, te eztsry s??o??
wa charakteryzuj?? jaskrawo pomys??owo???? auto??
r??w enuncyacyi.
Rozebrali??my szczeg????owo ca??y ??w program,
poniewa?? to doskonale wy??wietla stosunki we??
wn??trzne Prus i wskazuje jasno, jak bardzo nie-
poprawnemi s?? pewne ko??a w Prasach, mierz??ce
dzieje ??wiata kr??tkim metrem ciasnej nacjona??
listycznej polityki.
381
Krak??w , 18 grudnia.
(Telegram e. k. Biura
Y*5??*arTai?? te&rowy mst??pcy e, k. Biura kore-
Sjwndiwteyjnego. W Portugalii wybuch??y niepo??
koje rewolucyjne, w kt??rych bior?? udzia?? tak??e
r????o?? da??a wojskowe. Ruch tea nale??y iiwa-
iat?? m proiaswi jsrtsxdw wysylaatia wojsk na tor??a
??tvjwy w EuropU. Wskutek czasowej przerwy w
pui??e&??mt&ch nie mo??na stwierdzi?? rozmiar??w ru-
efca. Hiszpa??skie pisma podaj?? ofieyalne donie-
sUtsds> rz??du portugalskiego, ??e rewolt?? st??umiono
kerespon??encyjnego'.
i }ej przyw??dc??, Machada Saatosa uwi??ziono i ??o
w Lizbonie panuje znowu spok??j. Sytuacya w
Portugalii jest nader krytyczna. Armia jest nie??
ch??tna czynnemu udzia??owi w wojnie.
Drog?? aa Pary?? donosz??, ??e dwie portugalskie
dywlzye wnet maj?? odej???? na front francuski, co
spowodowa??o, ??e w Porto Abrantes i w inyek gar??
nizonach wybuch??a rewolucja wojskowa.
Prrwrwr??M5ljB3* su in eslp pp&y maff??fs kafash.
???
u.i$mi&.& wwth pirsy wy-si??faitach iprx????Sw interasaisa wajroy.
(T e i0??r& m ??,//gn).
Wiede??, 18 grudnia.
Jak sfcj dowiaduje ???Ungarische Posi??? uko??czo??
no j u t wszystkie przygotowania do amnestyi,
sosjjj^ej by?? ogb^sou?? i okAzyi koronaeyi ceea-
nuv Og??lna ??tanerctya dotyczy tylko kar mniej??
szych.
???
Przy ci????kich wyst??pkach me ma ??a??
dnej powszedniej amnestyi, lees jedynie Indywi??
dualne u??*skaT??4enie, u riy ht??rem wa??a^ rol?? od??
grywa?? b??d?? auoiywa danego wyst??pha.
Natomiast ??adne u??askawienie nie b??dzie doty??
czy?? os??b, skazanych za wyst??pki i zbrodni?? po??
pe??nion?? przeciw interesom wojny. Z drugiej je??
dnak strony u??askawienia b??d?? stosowane w sze??
rokim zakresie przy wyst??pkach politycznych.
Ustawa amnestyjna oraz opublikowanie u??aska??
wie?? maj?? zosta?? og??oszone na kr??tko przed ko??
ronacj??.
Jak donosz?? ???Poln. Naehrichten" komiaya pa^-
lamentarua Ko??a polskiego na czwartk??w*?? po??
siedzeniu wskutek dymisyi dra Koorbera oma??
wia??a g????wnie po??o??enie polityczne, jak r??wuiei
spraw?? odbudowy i wyodr??bnienia Galicyi
W tej ostatniej kwestyi wyra??ono przekonani??,
??e wyodr??bnienie Galicyi b??dzie przeprowadzone
zgodnie z postanowieniem cesarskiesu z dnia 4 go
listopada w taki spos??b, ??c pozorne praw . a pa????
stwowe wydzielenie kraju b??dzie musia??o w i*e-
czywisto??ci doprowadzi?? do tem ??ci??lejssscgo
zwi??zku z pa??stwem..
Z tego pogl??du wychodz??c, komisja pnartaam
wi??a cztery liubkomisye, zajmuj??co si?? w**y*tkte-
mi kwestyami, zwi??zanymi z wyodr??bnieniem Ga*
licyi. Komisje te podzieli??y pomi??dzy siebie prac??
w ten spos??b, i?? przewodnicz??cym siibkomisyi do
spraw konstytucyjnych i administracyjnych jwst
dr Bili??ski, do spraw finansowych ??? dr Leo, de
spraw gospodarczych ??? hr. Zdzis??aw Tarnowski,
do spraw odszkodowania wojennego ??? D??ngoa*.
Co si?? tyczy parlamentarnego luub
mentaruego przeprowadzenia, wyodr??bnienia Ga??
licyi, to zdaniem kieruj??cych m??????w Ko??a miaro-
dpjnem jest tu zadowolenia kraju pod wzgl??dem
politycznym i gospodarczym.
I??eJJrdrra
zagrody w??o??cia??skiej ?-
Jak ???Piast??? donosi, odby??o si?? 5 bm. posiedze??
nie sekcyi budowlanej Centrali dla odbudowy
kraju.
Szef sekcyi p. radca dworu Ingarden, psrtodkj*
??y?? sprawozdatue z czynno??ci, oraz przybli??ony
kosztorys odbadowj kraju. Budowa ^iwaawo-
wyc& stod???? I doaik??w ale soM&tn jesseza ??fccd>
czoe?? * powodu trudno??ci p??e?? wt?? koioj?? 1 fs??-
rami W grudniu br. rozdano przedsi??biorcom kr*,
jowym budow?? 1,765 tymczasowych dotnk??w i
brus??w, o??ia centymetr??w grabych, o powter??chal
50 metr. kw. po cenie 4.600 koron (loco siacy* na??
dawcza), bez dach??wki, bez poddasza i podanire-
wania. Koszta takiego domku wynosi?? b??d?? ukoi??
5.000 koron.
W ko??cu poda?? do w??sdsaae??d Rady przyfee**-
SRze??blone dokumenty
egionow.
PlftZdety i module tfanu Raamki.
W Okoliczno??ci zrz??dzi??y, ??? ie polski rze??-
tuarz, prof. Jau Pwaazka, s??u????cy w wojennej kwa??
terze prasowej, przydzielony zosta?? z jej ramienia
do Legion??w polskich i w tym charakterze sta??
id?? niejako ofleyalnym rze??biarzem Legion??w.
Wsp????czesnych dokument??w w rze??bie do hi-
storyi Legion??w prawie nie mamy. Nie licz??c
kompozycyi pracownianych, z????czonych tematy??
cznie z Legionami, portret, plakieta z podobizn??,
stanowi??ce dopiero dokument chwili, powstawa??
dot??d dorywczo, o ile rze??biarz jaki??, s??u??ne w
Legionach, mia?? czas i sposobno???? wykona?? tak??
prac??, albo te?? gdy do pracowni na ty??ach kraju
zab????dzi?? kt??ry z wodz??w, bawi??cy na urlopie.
Dopiero epecyalne powierzenie tego zakresu ar??
ty??cie rze??biarzowi zapewnia utworzenie kollek-
cyi, stanowi??cej w pewnej mierze ca??okszta??t i
przez to, obok strony artystycznej, daje warto????
dok umentani??. \
Powo??anie prof.'1Raszki do tych rob??t by??o tra-
fnem, artysta ten bowiem, jako dawny wsp????pra??
cownik znanego medaliera i dyrektora mennicy
w Wiedniu, Scharffa, od szeregu lat po??wi??ca??
si?? plakietom i medalom, a nawet w Krakowie
t?? ga?????? sztuki wprowadzi?? w ??ycie, od pocz??tku
za?? wojny tworzy?? dzie??a, wy????cznie z????czone
z dziejami Legion??w, by! ju?? zatem w swych kon-
cepcyach tw??rczych naj??ci??lej z??yty z dzisiej??
szym swym tematem.
W koliekcyi ostatnich jego p??akiet, obejmuj????
cych podobizny wodz??w Legion??w, uderza prze-
dewazystkiem podobie??stwo, jak ote?? skoncen??
trowany wyraz. Wida?? tu odrazu, ??e arty??cie
przy portretowaniu chodzi nie o utrzymanie chwi??
lowego wra??enia, lecz o wydobycie z g????bi duizy
tego, co jest istotn?? cech?? typu w jego ??ywiole
na froncie, gdzie to praca pozostawa??y. Zaznaczy??
trzeba, to do takiego ujmowania rze??biarz zna??
laz?? nader wdzi??czne i poci??gaj??ce pole w??r??d
Legion??w, wobec tak wielu u nich i wybitnych
indywidualno??ci.
W tea spos??b galerya portret??w okazuje si?? za??
razem galery?? wybitnych typ??w dzisiejszej epoki
wojennej.
Do takiego charakteryzowania os??b d????y ar??
tysta nietylko samym rysunkiem i form??, ale tak??
??e przez stosowanie rozmaitych technik. To sta??
nowi nietylko oryginaln?? cech?? dzisiejszych dzie??
Raszki, ale zarazem uwa??a?? to mo??na za post??p
w dziedzinie rze??by w og??le.
Typowym przyk??adem skoncentrowanego wy??
razu w portrecie jest plakieta komendanta Szep??
tyckiego, odzwierciedlaj??ca siln?? pozytywn?? my??l.
Mo??na przypuszcza??, ??e artysta modelowa?? go w
jakiej?? powa??nej, skupiaj??cej chwili.
W przeciwie??stwie do tej, plakieta brygadyera
Hallera ma nietylko w wyrazie, a!e i w linii co??
nastrojowego, znamionuj??cego natur?? poetyczn??.
W dalszym szeregu plakiet impulsywny tem??
perament podpu??kownika Berheckiego wyra??ony
jest technik?? impresyonistyczn??, a spok??j i r????
wnowag?? pu??kownika Rydza uwydatni?? artysta
za pomoc?? stylizowanej formy.
Pomi??dzy temi dwoma skrajncmi technikami
mieszcz?? si?? sposoby ujmowania dalszych por??
tret??w: Zieli??skiego, Roji, Januszajtisa, Fleszara,
Rylskiego, Zaj??ca, M????y??skiego, Sosnkowskiego,
Rogalskiego, Puchalskiego i jeszcze kilku innych.
Tak?? sam?? r????norodno???? nietylko w technice,
ale i w koncepcyi, znajdujemy tak??e w medalach
Raszki, wyr????niaj??cych si?? od szeregu innych dzi??
siejszych nietylko tre??ciwo??ci?? i jasno??ci?? alego-
ryi ale tak??e pi??knem kompozycyi l artystycz-
nem wykonaniem. Na medalu I*i??audskiego wida??
jr??ow??, monumentalnie stylizowan??, jak tego wy??
maga Mea. Medal Rokitny jest traktowany rea??
listycznie, w medalu ku czci poleg??ych ??l??zak??w
wypowiada si?? autor zapomoc?? klasycznej s.i??go-
ryi 1 formy, ma??y medal ku pami??ci psuogfydi
legionist??w stylizowany jest nowocze??ni*.
Ostatni medal, skomponowany pod wra??eniem
proklamowania Kr??lestwa Polskiego, w obozia
Legion??w, uderza harmoni?? tre??ci i linii. Na pier??
wszym pianie widnieje w lekkim a pow&i&ym ru??
chu alegoryczna posta??, na r??ce okutej w szcz????
tek zerwanych kajdan??w, wnosz??ca do oboza ko??
ron??, a w drugiej trzymaj??ca miecz, na znak, ????
dar ton da?? or????. Na stronie drugiej jest wyryty
I orze?? polski na tarczy, oraz napis, z????czony i da-
' t??, uj??ty w ga????zki sosnowo.
Og????em prace J. Raszki zajmuj?? Ilo??ciowo i
jako??ciowo pierwszo miejsce w dziedzinie rzul*
bionjch dokument??w Legion??w, nietylko obfito??
??ci?? portretowanych, lecz tak??e utrwaleniem isto??
tnych cech medalowanych typ??w i pozostaje dla
przysz??o??ci jako cenne wsp????czesne ??r??d??o.
Projekt medalu ku upami??tnieniu proklamowania
Kr??l. Polskiego w obozie Legion??w.
/ikc_1916_323_0004.djvu
./ .ILUSTROWANY KURYER CODZIENNY*
-
Nr. 323 Wtorek, 19 Grudnia 131S.
nej p Ingarden, przybli??ony kosztorys definityw??
nej erftosiowy kraju, ?? kt??rego okazuje si??, ??e
odbudowa ms! wnsz s ko??cio??ami, cerkwiami i
Szkotami ludowemi kosztowa?? b??dzie p????tora ra??
zy tyle, co odbudowa miast i miasteczek, a pi????
w sy tyle, co odbudowa obszar??w dworskich. Ko-
gsta definitywnej odbudowy w??aSciaiwkiego domu
mieszkalnego (murowanego lub drewnianego), 12
metr??w d??ugo??ci a 7 metr??w szeroko??ci (o po-
wierwhal 84 metr. kw.) sk??adaj??cego si?? z 2 izb,
;kntthai, siwrri komory i piwnicy, preliminuje pan
Ingsmlea na 7.3W) koron (po 90 kor od 1 metra
kw.), koszta za?? budynk??w gospodarczych: sto??
do??y o powierzchni 80 metr. kw. (po 40 kor. od
1 metr. kw.), stajni 20 metr. kw. po 70 kor. od 1
metr. kw.), wozowni 10 metr. kw. (po 35 kor. od 1
metr. kw.), chiewu i kurnika 10 metr. kw. (po 50
kor. od 1 metr. kw. ), na 5.625 kor. tak, i?? koszta
ca??ej zagrody w??o??cia??skiej wynios?? 13.185 kor.
1 wiosny roku 1V17 su* si?? rozpocz???? definity??
wna odbudowa w zachodniej cz????ci kraju, a do??
ra??na pomoc udzielany b??dzie w powiatach
wschodnich.
Pod koniec maja hr. wydatro na tymczasowe
pomieszczenie ludno??ci bezdomnej z fundusz??w
zapomogowych 18, 786.243 koron, a po koniec li-
???tcp&da br. * kredytu 55-cio milionowego 40 mi-
!Bon??w 8SU68 tysi??cy kor.
*
*
*
i Tragcdya wsi polskie).
Z dziej??w odbudowy Galicyi,
Z gminy Zakrz??w w powiecie wielickim otrzy-
imali??my d??ugi, rozpaczliwy list, b??d??cy smutnym
[przyczynkiem do kwestyi odbudowy Galicyi.
Autorzy listu przodstawiaj?? w nim tragedy??
wsi polskiej, zniszczonej wskutek dzia??a?? wojen??
nych jeszcze w roku 1914 a nie odbudowanej do
tej pory ??? nie skutkiem braku odpowiednich si??
i msuerya????w,
i.
.
.
jffieszKaficy poszkodowani przez wojn?? otrzy??
mali do tej pory tytu??em dora??nej zapomogi po
28 kor. (dwadzie??cia)! * dalsze obiecywane ira od??
szkodowanie jako?? znikn????o.
???Rozumiemy ??? pisz?? biedacy w li??cie do Re-
dakcyi, ??? ??e pieni??dzy nie zbywa, ale dzi??ki Bo??
gu aaatwy&i??w budowlanych nie brakuje: mamy
prawi?? za ??cian?? cegielni?? w Wieliczce, mamy
drzewa do???? w naszych lasach, wapno, w Pod??
g??rza, atacy?? kolejow?? niedaleko, sk??dby mo??na
iime materya??y sprowadzi??, dalej 20 par koni, o-
becnie ca roli nie pracuj??cych, wreszcie s?? tak??e
niedaleko w Niepo??omicach je??cy rosyjscy cie??le
i murarze. Tymczasem czekamy zmi??owania Boga
i) ??? paaa starosty nadaremnie. ???
Jmzez.* przed 12 miesi??cami przyrzek?? pan Sta??
rosta, te przyjedzie jaki?? ???pan komisarz na po??
miary", ale dotychczas nie pojawi?? si??. Co maj??
robi?? nieszesr-????liwe kobiety, pozosta??e bez m??????w
opieki, porady i ??? dachu nad g??ow??.
Marnowanie dobytku jeszcze ocalonego, tu??a-
ctwo l niedol?? dzieci, rozpacz ludno??ci, maluje
list w s??owach dosadnych. Ludno???? jest bezradna,
wio, ??e ???ministerstwo udziela??o po??yczki na zni??
szczone budynki*', ale nikt z niej nic nie otrzyma??
b?? ludno???? nie posiada oryentacyi w tym kierun??
ku.
*- "r.....
*
j **-
i
*
*
O sprawie odbudowy pisali??my wielokrotnie, i
podnosili??my niezaradno???? uzyskania przez Cen??
tra!^ odbudowy e3 l materya????w, b??d??cych na
miejscu. Powy??ej zakomunikowane nam fakta s??
klasycznym przyk??adem w tym kierunku.
Ssk??% lud??w?? w okupowanej
Gatlicyi.
W ???Nowoje Wremja" omaM'ia niejaki D. W.
fozporz??dzenie wojennego genera??-gubematora
Trepowa o otwieraniu szk???? w Galicyi z wyk??a??
dem w j??zykach miejscowych, z wyj??tkiem nie??
mieckiego.
Otwarcie ma si?? odbywa?? z inieyatywy burmi??
strz??w, w??jt??w, proboszcz??w.
???Nowoje Wremja??? ostrzega wszak??e, i?? w gu??
berni! tarnopolskiej pozosta??o wielu ???austrofil??w",
trzeba wi??c przeprowadzi?? zarz??dzenia, aby dzia??
??alno???? w zakresie szkolnictwa oprze?? na trwa??ych
podstawach.
Autor pisze, ??e w szko??ach ruskich ma by?? j????
zykiem wyk??adowym narzecze j??zyka rosyjskiego
???halicko-rosyjskie", kt??re dzieli si?? na trzy od??
miany. Zastrzega si?? przeciwko wprowadzonej od
r. 1895 przez rz??d austryacki pisowni fonetycznej,
na miejsce etymologicznej, i u??ywaniu podr??cz??
nik??w, zaprowadzonych w szko??ach za czas??w
rz??d??w austryackich.
Opr??cz szk???? rosyjskich i rumu??skich b??dzie
dozwolone w miastach i miasteczkach Galicyi i
Bukowiny otwieranie ??&???? polskich 1??ydowskich.
W szko??ach ??ydowskich, zdaniom autora, nie mo??
??e by?? u??ywany ??argon, jako niemiecki, lecz tylko
j??zyk hebrajski.
Og??lne przymusowe
od??ywiani?? Sudrto??ci.
Jedna z berli??skich korespondencyi donosi ze
??r??d??a, rzekomo poinformowanego, ??e w??adze mia??
rodajne rozwa??aj??, my??l przymusowego od??ywia??
nia masowego.
Post??powanoby w ten spos??b, ??e rodzinie do-
starczanoby odpowiedniej ilo??ci Chleba, oraz l
??niadanie, obiad i wieczerz??. Szczeg??????w oczywi??
??cie jeszcze nie ustalono, lecz tyle ju?? mo??na po??
wiedzie??, ??e przymusowe od??ywiani?? mas b??dzie
w istocie og??lne i rozszerzone na wszystkie war??
stwy, bez r????nicy.
???Beri. Tageblatt??? zapyta?? co do tej sprawy U-
rz??d Wojenny dla spraw ??ywno??ciowych i otrzy??
ma! odpowied??, ??e o projekcie takim nic tam nie
wiadomo. Do tej pory prezydent Urz??du zwr??ci??
uwag?? rz??d??w zwi??zkowych na spraw?? wspar??,
kt??re powinny by?? udzielane gminom niezamo????
nym na koszty masowego wy??ywienia.
Natomiast w ko??ach wojskowych Istotnie podo??
bno zajmuj?? si?? my??l?? przymusowego od??ywia??
nia.
Fiata poijsslsa wojenna
p????yoz&?? ho??downicz??.
W my??l s????w testamentu zmar??ego cesarza
Franciszka J??zefa: ???Ludy moje niechaj przelej??
swe patryotyczne uczucia, okazywane mnie i me??
mu domowi zar??wno w dobrych, jak i w z??ych
chwilach ??? na mojego nast??pc?? na tronie!??? ???
najlepszym sposobem okazania swego przywi??za??
nia do osoby nowego cesarza b??dzie subskrybo??
wanie pi??tej po??yczki wojennej.
Po??yczka ta niechaj b??dzie uwiecznion?? w hi??
story! Austryi jako po??yczka ho??downicza. Wszy??
scy bez wyj??tku, bez wzgl??du na narodowo????,
na stan i zaw??d, spieszmy si?? z eubskrypcy?? pi????
tej po??yczki ho??downiczej, kt??ra doprowadzi nas
do decyduj??cego zwyci??stwa.
.
Subskrybujmy po??yczk?? ho??downicz??!
*
*
*
Fraedfu??enio terminu
subskrybowania W* poleski
wojennej.
Czyni??c zado???? pro??bom miejsc subskrypcyj??
nych o przed??u??enie terminu subskrybowania pi????
tej po??yczki wojennej, zezwoli! minister skarbu,
aby subskrypcja po??yczki mog??a si?? jeszcze w
dalszym ci??gu odbywa?? tak??e po 16 grudnia b. r.
Przeniesienie yniwers,
z Czerniowiec?
Katolicki zwi??zek uniwersytecki w Salzburgu
og??asza nast??puj??ce pismo:
??????Jak s??ycha??, pianowaaem jest przeniesienie u-
nlwersytetu z Czermowiec, a mianowicie dc Ber??
na lub Lubiany. Podobno tak??e ??? jak sic dowia??
dujemy ??? miasto Salzburg czyni kroki, aby tam
urz??dzono wyk??ady, a nawet o??wiadczy?? mia??o
gotowo???? bezinteresownie wyznaczy?? do tego ce??
lu stosowny budynek. Wed??ug naszego zdania,
tego rodzaju zabiegi miasta Salzburga maj?? jedy??
nie na celu utrudnienie za??o??enia w tem mie??cie
katolickiego uniwersytetu".
...
O bia???? m??k?? no ??wf????a.
W??r??d szarzyzny ??ycia i m??ki ??? zdarza si?? o-
becnie chwil;* w kt??rej i ??ycie i m??ka poja??nie??
troch?? mog??.
Zbli??aj?? si?? ??wi??ta Bo??ego Narodzenia, z ja??
??niejsz?? nadziej?? przysz??o??ci, z jasn?? gwiazd?? wi??
gilijn?? ??? i jak powinno by??, z jasnym ko??aczem
na stole.
??w jasny ko??acz ??wi??teczny nie jest wprawdzie
obj??ty rygorom rytualnym Ko??cio??a katolickie??
go ??? za spo??ycie czarnego kawa??ka cbleba (oby
go tylko nie brak??o) ???-Pan B??g si?? gniewa?? nie
b??dzie. Atoli bia??e pieczywo w tym dniu jest ??ci??
??le zwi??zane z tradycy?? i ko??cieln?? i narodow??.
Na stole wigilijnym najubo??szego wyrobnika
stawia si?? bodaj raz aa rok ??w bia??y ko??aot, tak
nierozerwalnie z????czony z uczt?? ??wi??teczn??, jak
bia??y obrus, op??atek, kolenda.
W uszanowaniu tej tradycji powinny odno??ne
w??adze wszelkiemi silami dopom??da huinwki, sp????
kanej ci????kimi obecnymi czasami
Nie w??tpimy te??, ??e w??adze ta uczyni?? wszyw??
ko by chocia?? w minimalnej ilo??ci dostarczy?? lu??
dziom bia??ej m??ki do p ile n i * . Wyrozumia??o????
i zrozumienie potrzeb nie tyle materya-nych, tle
duchowych, okaza??y w??adze, dostarczaj??c- w ^wo-
im czasie bia??ej m??ki ??ydowskiej ludno??ci na
??wi??ta.
,
Przypuszcza?? nale??y, ie t t?? sams dobr?? wol??
odnios?? si?? w??adze obecnie i wzgl??dom chrze??ci??
ja??skiej ludno??ci i dadz?? dodatkowe karty na m y
k?? ??wi??teczn??.
Krzyi wojsk, cesarza Karola. Ccsnrz Karol L,
chc??c okaza?? sw?? wdzi??czno???? i uznanie wszyst??
kim, kt??rzy odznaczyli si?? obecnej woju5* usta??
nowi?? krzyi wojskowy cesarza Karola, jako od??
znaczenie za dzielno i skuteczno zachowanie si??
wobec nieprzyjaciela. Opr??cz tego cesarz poleci??,
aby na wst??gach wszystkich dekoracji, kt??ra mh
sta??y lub b??d?? nad&ne ut 4s??eU?? i skuteczna za??
chowanie si?? w obec nieprzy jaciela i ra z??*hjgl
przy prowadzeniu wojsk, umieszczono dwa skrzy??
??owane miecza.
Wymieniony w roskasfs de srasB krrrS wof*
skowy z roku 1814 ustanowiony zosta?? w Acta
31 maja 1814 w Pary??u' przez cesarza Franciszka
J??zefa I. Swego czasu nazywano go tak??e ???krzy??
??em armatnim" poniewa?? wyrabiano go ze zdo??
bytych armat. Mia?? on form?? krzy??a (mrte??eso-
nego laurow?? ga????zk??, z ??aci??skim napisem z
przodu: ???Za oswobodzenie Europy11 na odwro??
tnej za?? stronie nosi?? napis: ???Podzi??kowania ksi$-
cia i ojczyzny**. Krzyi ten noszono aa ??????tej czar??
no obramowanej wst??dze w dziurce cd guziki,
lub te?? na lewej stronie piersi.
Odznaczeni: Polak??w. Cesarz nada??: krzy* ry??
cerski orderu Franciszka J??zefa * dekoracj?? wo??
jenn?? Janowi Podwi??skiemu, dr. Tadeuszowi Pa-
kos??owi, komend, szpitala Nr. 4 w Krakowie
maj. Stanis??awowi M??odnickiemu i maj. Henryko??
wi Kwitnowskiomu; wojskowy krzyi zas??ugi liL
klasy; rotm. Edmudowi Pedenkowskiemu.
Uzsianls dla gen. Koevessa. ???Streffleur Militaer-
blatt??? donosi: Cesarz poleci?? wyrazi?? najwy??sze
uznanie pochwalne genera?? pu??kownikowi Her??
manowi Koevees v. Koevessslusa za znakomite i
skuteczne prowadzenie armii
Wystawa gwiazdkowa prac chorych i rannych
??o??nierzy. Pod protektoratem komendanta twier??
dzy gen. Lucasa l Jego ma????onki otworzono w So??
kalu przy ul. Wi??lnej wystaw?? gwiazdkow?? prao
chorych i rannych ??o??nierzy oraz legionist??w, le??
????cych w szpitalach krakowskich.
???
Wystawa!
przedstawia si?? nadzwyczaj interatuj??eo i wwy??
ra niezwyk??e starannie s cz??sto nawet artystycz??
nie wykonane okazy przemys??u. Liczna szkice i
obrazy, ??licznie rze??bione szkatu??ki, stoliki za??
bawki dziecinne, ozdoby na druswio, da??r.j ai&k*-
ty, koronki r??czno, torebki misternie wyplatane,:
sztuczne kwiaty, wyroby ze sk??ry 1 sukna, p??e-
eionki ze s??omy, artystyczne wycinanki l rze??by |
z drzewa, oraz wiele Innych rzeczy s??u????cych d*
praktycznego u??ytku. Przewa??na cz?????? wystawio??
nych przedmiot??w zosta??a ju?? sprzedan??. Wysta- i
wa b??dzie otwarta do dnia 19 gruciniiv.
Szczeg????y Beishacyjnego ????aa*t>ra
??ledztwo energicznie prowadzone, w spranie i
sprawc??w wielkiego oszustwa
Lwowie* jest ju?? na tropie.
Ofiar?? oszustwa pad??a znaczna floA?? swBzkixSo-
wanych, a cyfra szk??d, poniwkmych pnuu. kap??
c??w, przenosi ju?? cyfr?? 100.000 kor.
8?? to wy????cznie niemal drobni kupcy opa??em,
przewa??nie biedacy, kt??rzy zlak??mili si?? ponspe-
ktyw?? zysku, a gdy jednemu i nich policya o-
??wiadczy??a, ??e pad?? ofiar?? oszustwa, zemdla??.
Ca???? spraw?? otacza jeszcze tajemnica urz??do??
wa, zanim sprawcy nie zoetan?? uj??ci ??? Dalsze
szczeg????y oszustwa podamy w najbiiissma eaaaia.
Jeden z poszkodowanych oddjJ w
essatte
ca??y 3w??j maj??tek, nzbier&ny z oszcz??dno??ci, zfa-
komiwszy si?? na ??atwy zarobek.
Jak Warszawa prjyjijSa wie??ci pokojowe.
???
Warszawa zelektryzowana zosta??a poprostu wie??
??ciami pokojowemi.
Dodatki pisra, jako jask????ki ?????? zwiastuny no??
wej wiosny, kr????y??y po mie??cie. Witano je rado??
??nie, rozrywano skwapliwie, odczytywano i ko-
l??entpwa??o nami??tnie,
w??glowego
/ikc_1916_323_0005.djvu
"^VVamawa jakby od rana obozowa??a na ulicach
(]0 p??ii'a ??' noc.
\V*r
m??wione a wydarzeniach dnia __
na ulicach, w teatrach i kawiarniach, szczelniej
ni?? za;.wyczaj zape??nionych i o??ywionych niezwy
k??oin! w:??V.i??.m??. To te?? p????niej, n:ii zwykle, za-
jnflkl fwsls aflcaoay.
' c ?? stycfiae s arwcwtracys} nflastat
'???
Wczoraj w po??udni* odby??a si?? w pa??acu rz??-
dowy?? pod przewodnictwem p. delegat* Adama
JVK>rwwk>.a konfersocya aprowizaeyjna przy a-
dstai# rcpre????nt*nta miasta. Aprcwizacya miasta
wedle ??bja??n??a?? poszczeg??lnych referent??w przed??
stawia si?? nast??puj??co:
???Zapasy w??gla si?? zwi??kszy??y od 9 do 15 bm.
przybyto do Krakowa 191 wagon??w w??gla o-
palowego a 61 wagon, dla miejscowej za??ogi woj??
skowej Wobec brakn w??gla ??? gmina postara??a
sH ??? ,?la nM tarek wirowano w zag??|*lu ostraw-
gU*
1000 wagon??w w??gli. Kwestya
eckrw*,* prsis^UitJiwia ??d?? znacznie lepiej. Zapasy
ziaiouiik??w
niedostateczne, dow??z ich z Kr??-
K ^ k g o zawodzi. Aby powi??kszy?? zapa??
sy d R ^iak??w w iUmarchfi zredukowano produ-
k??ys ??f4iyujjra ?? 40 proc. C. L Komenda twier??
dzy w Krakowi?? zakaza??a sprzeda??y ziemniak??w
ywijsayt* fe*,r??:lla/z??KL M??ki i chleba jest sta??y
*W??*.*t*u*k. INtaKunt* gm??asu otrzymuj* tylko ciem??
n??
!*9'W* tapas ja??niejszaj m??ki
pnsj-owwuj jest na lwi??ta dla ludno??ci. Zarz??d
ttsL. i* *>-
.. .ittd ei?? na lwi??ta o ryby ze staw??w
w
1 ut w Held 10 tya. kilogram ??w. Sprze-
d&wr-.ta ??s??j Jo hr??d??(?? w b??wt??cym tygodnia po 5 K.
40 ba??. *a 1 k!g. Sp??d byd??a si?? poprawi?? ??? nie??
stety ceny utrzymuj?? si?? na dotychczasowym po-
siomi*. Nafty brak. Nowe transporty nie nadesz??y.
Rciirurriska tsla Legionist??w w Krakowie. Spra-
*
-
u?? Schroniska Dop. Opieki N. K. N. dla
:by??* ca legionist??w w Krakowie, za listopad 1916,
j* a &ast??paj%ce: W schroniska stale mieszka 20
lii 'm ?? kt??rych cz?????? wcs??szcza b& Uniwersytet,
ido Akad. Ssuik pi??knych, Akademii Handlowej,
cz?????? na kurna maturyczne gimnazyalne, a cz??????
eh* dc w p??-iebywa w schronisku poszukuj??c po-
w t??inych z&wodaefe, 32 legionist??w docho??
dzi do schroniska aa ??niadania, obiady i kolacye.
Og????em na schronisko wydano oko??o 4 tys. kor.
Na gwiazdk?? dla Legionist??w. W dniu wczo-
rajfcsym tidfeyta, si?? aa ulicach miasta i w loka??
lach ka viarnlano-resturacyjnych zbi??rka publi??
czna na cele gwiazdki dla Legionist??w. Doch??d
ze zbi??rki j*^* powa??ny.
Otwarcie Ill-dej wojennej kuchni obywatel??
skiej. Wczoraj w po??udnie odby??o si?? uroczyste
otwarcie M-ciej kuchni obywatelskiej przy ul.
??w. Filipa. W otwarciu wzi??li udzia?? wicepr. mia??
sta i n t llollo, st radca Mgtu Dr. R. Sikorski,
grono radc??w miejskich oraz go??ci zaproszonych.
Po??wi??cenia kuchni dokona?? ks. kanonik Kuli-
nowskl.
Opieka nad zabytkami. Na wniosek kraj. Urz????
du konserwatorskiego w Krakowie zamianowa??a
c. k. Komisya Centralna dla opieki nad zabyt??
kami w Wiedniu swymi korespondentami pp.:
Wac??awa Krzy??anowskiego i Kaz. Wyczy??skie-
go, architekt??w w Krakowie i Maryana Osi??skie??
go, doc. politechniki wo Lwowie.
Dzi?? ???Wiecz??r feumoni??? . Wr sali Kino-Nowo??ci
przy ul Starowi??lnej wyst??pi dzisiaj wieczorem
wybitny humorysta polski dyr. Lelewicz z sensa??
cyjnym, pierwszorz??dnym programem artystycz??
nym.
^
'
Wiecz??r ku czci H. Sienkiewicza. Wczoraj w
po??udnie odby??o si?? staraniem polskiego Zwi??zku
Kat. uczni??w r??kodzielniczych i przemys??owych
w lokalu Tow. przy ul. Krupniczej 1. 23
???
uro??
czysty wiecz??r ku czci Mistrza s??owa H. Sienkie??
wicza.
.
.
Milionowa fundacy?? zak??ad??w Skody. Gene??
ralna dyrekeya akcyjnego towarzystwa zak??ad??w
Skody w i ;il??nio przeznaczy??a-kwot?? .1.500.000 K.
na fundusz zapomogowy dla oficer??w i in??ynier??w
marynarki wojennej, kt??rzy w obecnej wojnie to-
t:tali inwalidami, albo te?? spocyalnie odznaczyli
si?? w dziedzinie techniki. Fundaeya ta jest prze??
znaczona tak??e dla wd??w i sier??t po oficerach i
in??ynierach marynarki
Walka przeciw napiwkom. Na odbytem oneg-
daj w Hrfurok posiedzeniu w??a??cicieli hoteli i do??
m??w zajezdnych uchwalono jednog??o??nie skaso??
wanie napiwk??w, dawanych przez go??ci s??u??bie
w hotelach i rostaaracyaeh, r??wnocze??nie za?? po??
stanowiono strato zarobku wynagrodzi?? poszko??
dowanym przez wyznaczenie sta??ych pensyi.
???
W zamian za to przys??ugiwa?? ma prawo dolicza??
nia do rachunku stosownego procentu na rzecz
w??a??ciciela.
.......
- -------
1
ALUSTROWANTH
czci HLSienkiewicza.
iUroczyste posiedzenie Krakowskiego K o ??a Tow,
Nauczycieli S zk ???? wy??szych.
W niedziel??, dnia 17 grudnia odby??o si?? uro??
czysta posiedzenie ???Krakowskiego Ko??a Towarz.
Naacs. Szk??l wy??szych** w auli Uniwersytetu
Jagiello??skiego. Na posiedzenie to, po??wi??cone
czci i pami??ci Henryka Sienkiewicza, przyby??
ca??y Wydzia?? Ko??a, wszyscy cz??onkowie Krako??
wskiego Ko??a, ^dyrektorowie zak??ad??w szk????
??rednich krakowskich,
wiceprezydent Rady
szkolnej krajowej, Dr. Fryderyk Zoll, b. wicepre??
zydent Dr. Dembowski, profesorowie Un. Jagie??,
i nader liczna zaproszona publiczno????, kt??ra wy??
pe??ni??a aul?? po brzegi
* "??'???
*
*
Na pi??knie przyozdobion?? rektorsk?? trybun??
wst??pi! punktualnie o godz. 12 w po??udnie pre??
zes Krakowskiego Kola Tow. Naucz. Szk???? wy????
szych, prof. Uniw. Jagie??. Ignacy Chrzanowski
j. w podnios??ej, pe??nej g????bokiej tre??ci przemowie
okre??li?? wew st??pnem zagajeniu tytu??y do czci i
wdzi??czno??ci, jakie ??ywi?? winni??my dla nie??mier??
telnego pisarza i nauczyciela narodu Henryka
Sienkiewicza. On by?? bowiem ??? m??wi?? prele??
gent ??? jednym z najwi??kszych nauczycieli na??
rodowym, jakich mia??a Polska w ostatniej dobie
naszego ??ycia.
S????w g????bokich uczonego profesora wys??ucha??
no w najwy??szem napi??ciu i uwadze, poczem prof.
A. Balicki wykazywa?? zwi??zek ideowy Sienkie??
wicza z wielk?? nasz?? romantyczn?? poezy?? i mi??
??o???? ojczyzny, jaka wieje z ka??dej karty dzie??
nie??miertelnego autora.
W dalszym ci??gu posiedzenia przemawia?? dyr.
gimn.-rea??nego Roman Zawili??ski i w przem????
wieniu swem, na temat czem s?? dzie??a Sienkie??
wicza dla m??odzie??y, ^ s k a z a ??, ??e w??a??nie z nich
uczy si?? m??odzie?? tej ???mocy ducha, co u??ud nie
s??ucha15, hartu ducha, szlachetnego gestu i d????e??
do idealnych cel??w, poczucia obowi??zk??w, su??
mienno??ci i wytrwa??o??ci w pracy.
O stylu Sienkiewicza i jego w??a??ciwo??ciach
m??wi?? prof. Uniw. Jag. J
.??o??. Sienkiewicz ma
bogactwo ??ycia w swych dziejach, dzi??ki obser??
w acji, dzi??ki poznaniu ??wiata, narod??w, ras,
warstw r????nych, temperament??w, umie jak nikt
inny wczu?? si?? w dusze ludzkie, ka??de zjawisko
traktuje indywidualnie.
Ostatni mow'ca prof. gimn. ??w. Jacka Dr. J .
Ujejski m??wi?? o Sienkiewiczu jako g????wn??m w
ostatnim p????wieczu uosobieniu si??y ??ywotnej ple??
mienia. Przypomnia?? m??wca dalej publiczne wy??
st??pienie Sienkiewicza. Tak??e?? poczucie wysokie
godno??ci narodowej zachowa?? Sienkiewicz i w
ci??gu tej wojny, gdy z uroku swego imienia,
uczyni?? puszk?? sk??adkow?? dla bezdomnych.
**??
$
????
Po wyg??oszeniu powy??szych przem??wie?? po??
dzi??kowa?? prezes Ko??a prof. Chrzanowski zebra??
nym za uczestnictwo w uroczystem posiedzeniu
i zawiadomi?? zebranych, i?? na skutek uchwa??y
Wydzia??u, Rada szkolna krajowa akceptowa??a
wniosek Wydzia??u Ko??a, aby ku czci i pami??ci
nie??miertelnych zas??ug wielkiego pisarza, gimna-
zyum-realne (IV)w Krakowie, nosi??o odt??d jego
imi??.
Z dniem wi??c dzisiejszym gimn. realne (IV) w
Krakowie ??osi tytu?? im. Henryka Sienkiewicza.
Zebrani oklaskami radosnemi przyj??li t?? rezo-
iucy?? do wiadomo??ci.
??
*
*
Uroczysto???? wczorajsza g????bokie pozostawi??a
wra??enie na obecnych s??uchaczach; Ko??o Kra??
kowskie Tow. Naucz. Szk???? Wy??szych godnie u-
czci??o pami???? i zas??ugi wielkiego obywatela, zna??
komitego pisarza i prawego Polaka.
K.
1 sal frgnsgrtsws].
WHIy Burmestcr.
??ywa sympatya, jak?? darzy??a Burmeatra pu??
bliczno???? nasza w czasie przedwojennym nie do??
zna??a os??abienia: niedzielny koncert skwnego ar??
tysty by?? wysprzodany do ostatniego miejsca.
??wiadczy to pochlebnie o artystycztio-kultura??-
nem wyrobieniu krakowskiego spo??ecze??stwa. Bo
Burmester nie jest skrzypkiem, kt??ryby b??ysko??
tliwo??ci?? kokieteryjnej wirtuozeryi stara?? si?? cza??
rowa?? szerok?? publiczno????, alo raczej artyst??,
pragn??cym przedewszystkiem przem??wi?? sw??
gr?? do tych, kt??rzy w odtw??rczej sztuce muzycz??
nej szukaj?? pierwiastk??w g????bszych, czystszych i
podnio??lejszych ni?? efekciarski temperament lub
techniczna brawura. Pierwiastkami takimi w grze
SDR72R dODZIKNNY* ??? Nr. 323. Wkn
Burjnestra s?? przedewszystkiem: wyszlachetnio-
ny .do idea??u ton, prze??licznie rysowana fraza
muzyczna i uduchowiony spok??j zewn??trzny gry,
warunkuj??cy pe??ne opanowanie instrumentu i
g????bokie przemy??lenie interpretacji. Temi zale??
tami g??ruj?? Burmester nad plejad?? innych po??
tentat??w ??? skrzypk??w, zw??aszcza, gdy pozatcnn
nieskaziteln?? i imponuj??c?? pozostaje tak??e te??
chniczna strona jego artyzmu. Program ostatnie??
go koncertu stal te?? mniej pod znakiem muzy??
cznego klasycyzmu, ni?? dawniejszych wyst??p??w
Burmestra, odkrywaj??c now?? poniek??d zalet?? je??
go gry: rozwini??ty pielenie liryzm. Uwydatni??o
si?? to zar??wno w ???wiosennej11 scnacio Beethove??
ns, jak w bogatym w melodyjno???? koncercie
D-moll Wieniawskiego, wreszcie w drobnych li??
tworach w??asnej transkrypcji oddanych przez
Burmestra ??? jak zawsze ??? z niezmiern?? graey??
i z przedziwnem odczuciem stylowego uroku.
Akompaniator Wll??y Klasen ma opini??
dobrego pianisty, s??dz?? jednak, ??o dob??r utwo??
r??w w solowym popisie jego nie by?? trafny, gdy??
Fantazya Leszetyckiego jest bezbarwna, a ,.Erl-
koeiug??? Schuberta-Liszta nie {wsiada?? w grze ar??
tysty dostatecznej pot??gi nastroju. Natomiast w
charakterze bardzo dyskretnego akompaniatora
stoi Klasen w zupe??no??ci na wysoko??ci swego
zadania.
Dr. L
k. 19 Grud-iia 19l\
5l-
Urz??dowy komunikat austryacki.
Wiede??. (BK.) Urz??dowo o$fa3zaj?? dnia 17 gru??
dnia 1916 r.
WSCHODNI TEREN WOJNY.
Grupa wojsk genera??a marsza??ka polnego Ma-
ckensena: We wschodpiej W o??oszczy??nie
wojska genera??a piechoty Falke??kayna przekro??
czy??y w wielu punktach odcinek B u z e u. WcsO-
raj wzi??to'da niewoli 1150 ??o??nierzy, zdobyto 18
lokomotyw I oko??o 400 ??adowanych woz??w ko??
lejowych.
Front, genera??a pu??kownika arcyks. J??zefa: Na
po??udnie od Waleputny energiczny kontratak
auslro-w??gierskica wojsk odpar?? dwa rosyjskie
bataliony. Przytem wzi??to do ciawoll chor????ego
i 65 ??o??nierzy. W dolinie U z 1 na zach??d od doli??
ny C i b o niemkek??e oddzia??y wypad??y poza swo??
je linie i wzi????y do jiiewro!i klika tuzin??w ludzi.
Front genera??a marsza??ka polnego ks. Leopolda
bawarskiego: Na pokutnie od B o ??, Parsk za??
atakowa??y niemieckie kompanie jedno nieprzy??
jacielskie stanowisko i zdoby??y jej w obszarze 600
metr??w .W r??kach atakuj??cego pozosta??o 5 ofi??
cer??w, 300 ??o??nierzy, 3 karabiny maszynowe i 3
miotacze min.
W??OSKI ! PO??UDNIOWO-WSCHODNI TEREN
WOJNY.
P????cienie bez zmiany.
Zast. szefa sztabu jen. v. H o e f er mp>.
Urz??dowy komunikat niemiecki.
Berlin. (Biuro Wolffa). Wielka g????wna kwatera
dnia 17 grudnia donosi:
ZACHODNI TEREN WO JNY.
Front genera??a marsza??ka polnego nast??pcy
tronu Rupreehta bawarskiego: Pod Hamesplst-
tn e Sj aa p????noc od A ncrc, pr??bowa?? angielski
oddzia??y pod ochron?? silnego ognia wtargn???? da
naszych row??w; zosta?? krwawo odparty.
Front niemieckiego nast??pcy tronu; Na zacho??
dnim brzegu Mozy Francuzi kontynuowali wczo??
raj swoje ataki. Po zaci??tej walce pozosta??o w ich
r??kachBezoaya us 1las na zach??dod tej wsi.
Ich atak!, wykonywane dalej na p????noc, za??ama??y
cl?? przed naszemi stanowiskami, na grzbiecie
wagiirz na p????noc od wsi Btzonvaux.
WSCHODNI TEREN W OJN Y .
Front genera??a marsza??ka polnego ks. Leopolda
bawarskiego: Po sllneoi przygotowania ogniowem
zaatakowali Rosyasle pod 111u'ks z t a nsi (na
p????nocny zach??d od Di wi??ska) I zostali od??
parci. Oddzia??y brandenburskie pa??ka nr. 52 pie??
choty rezerwowej wykona??y ba kolei K o w e 1???
??ask atak na rosyjskie stanowisko w szeroko??ci
oko??o 600 metr??w i zdoby??y je. Wzi??to do niewoli
5 oficer??w, 390 ??o??nierzy, odes??ano jako zdobycz
kilka karabin??w maszynowych i miotaczy min.
Front genera??a pu??kownika arcyksi??cia J??zefa:
NadCimbros??awkiem (KarpatyLesi??
ste)! w okolicy wypad??y niemieckie wojska po??
za linie w??asne. Pojma??y kilka tuzin??w je??c??w i
sp??dzi??y nieprzyjaciela, szykuj??cego el?? k?? obro-
!9cja: mbc.ma??opolska
/ikc_1916_323_0006.djvu
*!ttBTKOWAWY KURVW CODZIENNY*
N*.
3 7 3 . Wtorek 19 On??!l????Eym czasie wsp??ln?? koaferency??,
poczem opublikuj?? w??asne warunki pokojowe,
oparte na zasadzie umowy londy??skiej o pokoju
odr??bnym. Gdyby kt??re z pa??stw koalicyi
zechcia??o pod tymi warukasni zawrze?? z przeci??
wnikami pok??j i gdyby warunki te zosta??y przez
nieprzyjaci???? przyj??te, w??wczas reszta sojuszni??
k??w udzieli zawieraj,i??aica pok??j pa??stwo swej
aprobaty.
i artyloryL
W??r??d wwdeesnttfo nastroju jazy i.-**
- jy *??*??.
st??w, wuoezouych pr*??z oficer??w
pne*
ci??gn???? si?? do p????nocy.
Dzie?? wczorajszy pnets w ft t>d rnrta na nara??
dach i zebraniach o ch*r*kt*r** polKjr-^o.ym.
W polwipl* mn??stwo
rrwizytowi:- brj*.
gadyera; mi??dzy Ituioiii byB w
Briic??iha-,
wskltn: ks. arcybiskup Ks'vowsv.l, Emiachy ka,.
Sapieh??, paikownft P??te, fwk ??*?? Bts-k.-i. fe??r.;
Aadrian, h??, Szeptycki,* nsku><
k??*??y
konferowa?? z brygadyor??m Plisud^^im cxaa u/a-V'
szy, kilkudziesi??ciu oficer??w legionowych, kt??rzy
meldowali si?? szt're^iaja, dr. Ja-n HotfmMwwaki,
prezes komitetu polaki?????? w W^tafce.
Popo??udnie i wiecz??r nip??yft???? i;.,-???i aa k*a>ofuN
rencyach b??d?? w hotelu b??d?? na mloseio.
Niemc??w
w K r??l. i????lsfeiera.
{TtL allustr. K&ryara Codziennego").
????d??, w grudniu.
W sali zwi??zku ??piewaczego w ??odzi odby??a
Bi?? zebranie przy udziale 2000 m????czyzn i ko??
biet, na kt??rem obradowano o przysz??o??ci nare-
???dowtsj Kieme??tr w Po!??cci.
Jak ???Doutiidie Lodzer Zeitung" podaje, zebra??
n i uchwalili nast??puj??cy apel do czynnik??w rz????
dz??cych w i>ietnezech,
???Chocia?? Niemcy w Polsce my??leli o innem rei-
wl??zanln kwestyi polskiej, to s?? gotowi stan????
na gruncie historycznego faktu odbudowania pa????
stwa polskiego. Zarazem wyra??aj?? nadziej??, ??e
clemSecld rz??d ochron! i zapewni gospodarcze I ???
kulturalne interesy ??yciowe miejscowej ludno??ci
niemieckiej. Te zapewnienia musz?? obj???? pra??
wa obywatelskie, wolno???? wyznanion??, zast??p??
stwo interes??w mniejszo??ci niemieckiej w pa????
stwie, w mie??cie i na wsi, ochron?? pracy niemie??
ckiej, nieograniczone prawo tworzenia zwi??zk??w,
sp????ek i zgromadze?? jak r??wnie?? prawo utrsymy-
wania, rozwijania i zarz??dzania niemlcck??em!
szko??ami ludowemi, ??redniemi i wy??szemi w Pol??
sce. R??wnie?? musi by?? zapewniony samorz??d do??
broczynnych zak??ad??w.
Nakonioc nale??y przekszta??ci?? konsystorski
zarz??d ko??cio??a ewangelickiego w synodalny,
przenie???? wy??sza urz??dy ko??cielne z Warszawy
do ??cdzi i zastrzedz kszta??cenie duchownych
fiieiniecMch na uniwersytetach w Rzeszy niemie-
Jekiej.
Tyiko przy poparciu rz??du niemierkiego i. je??
dnomy??lno??ci i ofiarno??ci Niemc??w krajowych
mo??na zachowa?? nieiniecko???? swoj?? i swoje sta??
nowisko w Polsce.
powaniu Sekcyi technicznej, kt??rej kierownik, p.
Ingarden, bez porozumienia % rad?? praybocx-
n??, zarz??dza wielomilionowe wydatki. Gospodar??
k i w Centrali okre??lono jako z???? i drog?? i wyra??
??ono konieczno???? naprawy stosunk??w.
Z obrad Kola*
(O d naszego korespondenta).
Wiede??, 17 grudnia.
(wir) Sobotnie obrady pe??nej Komisyi parla??
mentarnej odbywa??y si?? przez dzie?? ca.y. Uchwa??
??y uznano za poufne. Jak s??ycha??, postanowiono
powo??a?? szereg polskich znawc??w materyi???odno??
??nych do pomocy w pracach subkemitet??w ko??
misyi.
Dr. Bebrzy^ski poz??stanie cz??ekiem nnr/ege
gabinetu.
Ko??o Polski zbierze si?? sa pe??ne posiedzenie w
ei??ru miesi??ca stycznia, aby za??atwi?? elaboraty
komisyi parlamentarnej.
Pr$yjfc:i EltimaI iia
koalicji priea
Medyoiaa. (B.. kor.). Potwierdza *????;
te Grecy a przyj????a altimatum, kt??ro t??wfc-K i* k
donosi ???Corriere dslla Soia~, i??danio, t v b ? aa.
tychmiast wstrzymano wysy??anie wojsk greckich
| materya????w wojennych na p??Jnosi, ia!>y ??ut%>
gni??to wysuni??te posterunki i, Tesealii 1 n a knil
Lamia??? Prevesa, tudzie?? ??eby nsr.ystkio Innn woj??
ska wraz z garnizonom epirskiin jak najpr??dzej
wys??ano do Peloponezu. Nota r?.??du gn?ck>.\;o z
odpowiedzi?? zaprzecza, jakoby odbywaiy ???l?? rm-
chy wojsk ku p????nocy i przyrzeka uaty.c??imlanto-
we wstrzymanie transportu materya????w wujea-
nych ku p????nocy.
Agencya ate??ska (lonorf. *???> rr.^4 sret??d r.si m ??
ponowa?? koalicyi, ??eby os??dzenie
??r Ais.wcii
podda?? rozstrzygni??ciu komisyi ??ledczej, wy??o??
nionej wed??ug prawide?? konwencji ??uwikiej. Re??
zerwi??ci I ochotnicy, kt??r/y pierwszasro grrodote
pospieszyli pod sztandary, zostali zupeltiie rozpu??
szczeni. Kr??l mia?? d??u??sz?? rozmow?? z Zauuieein.
Pi??sudski
w Warszawie,
Storpedowani,
liniowca itransportowca,
francuskiego.
Berlin. (B. Wolffa). Jedna z naszych ??odzi pod??
wodnych 12 grudnia, w 550 mil morskich na po??
??udniowy wsch??d od Malty, uszkodzi??a ci????ko
strza??em torpedowym francuski okr??s liniowy kla??
sy ???Patrie**. Inna ????d?? podwodna 11 grudnia i*.
topi??a strza??em torpedowym na pw??u.lnl
/ikc_1916_323_0007.djvu
373. wron*, 19 otwsis m v
ulane w rublach, winny by?? dope??niana r??wnie??
oh pmysa??o???? w tej walucie; zm tnoga si?? jednak
wctwjf??inl* prewpUy pa??.
i 3-gn.
??BZ&&+*
Listy z skupasgi
austryacklei.
Szlamie?? wojennych zapas??w w Radomskiem. ???
Stofecnkl w Gowarczowie.
???
Op??akany stan o-
??wutty.
???
Zdoi wmaydciEtw* bdomga ???
Zw*???? painy.
???
WWe eoywatc??sfai Akcya ra??
tunkowa w mie??cie i okolicy. ??? Niesurak-niie nm-
\
ctdnacye spekulant??w.
Gowalcz??w, 14 grudnia.
Po oba stronach szosy, prowadz??cej ??? Ko????
skich do Wanwawy, w??r??d wydm piaszczystych
i lesistych okolic, roz??o??y??o si?? miasteczko G o ??
warcz??w, kt??ro podczas wojennych operacji
ci????kie pruKihe??si?? nwa??ato chwila. Wida?? ta w
ca??oj okolicy Siady spustosze??, dokonanych w
ci??gu obecnej zawieruchy. N??dza daje si?? j u t we
znaki mieszka??com, kt??rzy i przed w ojn?? by??
najm niej w dostatek nie op??ywaH. Tutejsze bo-
wtom strony wskutek nisurodzajno??d globy nale??
??a??y do najubo??szych w b. gubernii Radomskiej.
Stan o??wiatowy tyoh okolic jest wprost fatal??
ny. De jffsaiuy (??owsrce??w palety 25 wioasek, do-
sy* aswet hidnyeh. I esy wy tam, w Gailcyi, ??-
wierzy??ia, t u as te 25 wlftsek mamy dotychczas
uruchomionych zaledwie dzie szko??y ludowe!!
T*A tlnutsne, wprost trudne do wiary, paeuje
* m w w ILrtdmtwid zaniedbanie pod wzgl??dem
kuhta aln ym wskutek d??ugotrwa??ych re??d??w ro??
syjskich! Niestety, i teras pomimo zmiany wanm-
k??w politycznych, pomimo energicznej akcyi za
strony .mekojl
Bpyt^ tt>
e??odkim u??miechem:
???
Jak??e zdrowie, pani dobredsiefki?
???
Dzi??kuj??, pana nie pytam, tak doskonale
pan wygl??da.
???
Pozory, pani dobrodziejko, pesery... jestem
zdenerwowany i przepracowany, bo w naszym
urz??dzie, jak w m??ynie... dobry wiecz??r szano??
wnemu radcy, ??? poda?? r??k?? Gwo??dzickiemu, kt????
rego wbrew formalnej opozyeyi zawsze tak tytu??
??owa??.
???
Dobry wiecz??r, eo?? sp????ni?? si?? pan komi??
sarz, ??? uczci?? go gospodarz wzajemnie tytu??
??em, do kt??rego nie mia?? prawa, ??? siadaj pan,
wskaza?? krzes??e.
Komisarz spojrza?? przelotnie na krzes??o, a cho??
cia?? by??o czyste, podni??s?? po??y d??ugiego, ezarne-
ge surduta, usiad?? i rozgl??daj??c si?? spyta??:
???
A gdzie* p#eie??hy pani dobrodziejki?
???
t???4win!??, ??? odpowiedzia??a, aie be?? BAflo-
wolenia, ??? pesek isa BgramadMnia pr*????wnie
ceftsaynowychf
???
Jakieh?
???
Praeuj??eyeh itft meseynaeh do pisania.
???
* Se tet pa??stwo pozwalacie pannie Jadwlai
wdawa?? si?? z tak?? ho??ot??, ??? gorszy?? si?? i doda??
p?? niemiecku, kt??rego to j??zyka u??ywa?? przez
che??pliwo???? i dla nadania powagi swym pogl????
dem: ???das ist doch zu stark??? .
???
Irud n o , panie komisarzu, zabrania?? je??li
preenje pnrjr...
???
Nie wiedriafem, panie komisarzu ,??? przer??
wa?? ??onie, ??? jakie te s?? pracownice.
'\0? No, takjpaafo ndce, aie m??g?? paa mnie i??*j.
pyta??, a by??bym odpowiedzia??, ??e to pracownice
???ungefahr11 wszystkie pochodz?? z ni??szego stanu,
e??rki wo??nych, wd??w bez pensyi, praczek ???and
anderea Gesindel11, to nio towarzystwo dla panny
Jadwini ???das kiinnen sie mit schon glauben11*
???
Na przysz??o???? zabroni??, ??? rzek?? z powag??
ojciec.
???
I nad czem b??d?? radzi??y?
???
Nia wiem, panie komisarzu, ??? odpowie-^
dzia??a przez dziedziczn?? obaw?? przed policy??. j
???
Jakto, nie wiesz? ??? za??mia?? si?? m??t, ??? Ja
przed panem komisarzem nie mam sekret??w???
Maj?? si?? naradzi?? w jaki spos??b usun???? wyzyski
pracownic przez pracodawc??w.
???
No, no, ??? ??mia?? si?? drwi??co, ??? ???ungfan-
blich??? do czego to dochodzi Taka dziewczyna,
kt??ra mieszka przy rodzinie, zarabia czterdzie??ci
i wi??cej koron, i jeszcze krzywduje sobie, narzeka
na wyzysk; a id????e *zy??, pra??, prasowa??, zoba-
c??ymy Ileby?? zarobi??a. A gdzie to zgromadzenia.
???
Me wiem, ??? odpowiedzia??a kr??tko.
???
I ja r??wnie??, ??? doda?? m??t.
Napewno gdzie?? w prywatnym lokalu, bo
inaczej by??bym co?? wiedzia??, ???Das ist schon si-
cher??? .
???
Mo??e pan komisarz pozwoH herbaty?
???
Lepiej piwo, panie komisarzu, po jednej
szklaneczce, ??? zach??ca?? gospodarz.
???
Piwo? ???das geht nicht11, dobre przy kola-
eyi, 1je??li pani dobrodziejka ka??e, to ju?? o herba-
(C, 4, n4
/ikc_1916_323_0008.djvu
I
.ILUSTROWANY KURYER CODZTENNY* ??? Nr. 323 Wtorek 19 gnrfnfa W1?? ft
Pssatii
|
(ft**--
-
v
r??????TYE??
potrnebtiy sa/>* du fa-
bryki ko??o Krakowa
Pr????-i# ????>n*yi otrzyma
ni??*>Ua)?? ??p*i i *??!??
t??o WUd> tuoM w biu
ra?? Fehasa Sta t tera, ???
Krak??w, ot. Oot??bia i
3158
|JOZKL??DKIK rytnarato
auajdzie zaraz z-ijt;.
Bi lub witi^ i
Bm z ogrodem blisko
miasta. ??? Po??redaictwo
wyulnozuae. Zg??osz>ais
Ni??e-
H " ! torn ss??co ijpizo
x??i>,?o potrzebny zaraz.
2-g;} >
Laarak ???
Boekcia, til Oraok a 373.
3140
p?-%OTi?? % SB U?? c*??!a
|???s*dn!k #????>dlarskiiehi??
pisn?? do prxfciyjd. S????????-
K *H pPoobi??iftSl, H??w??
S??c*.
3117
f^ARETKA cuaia as j
??% joduon??o Kooia, pra.
???
wse .owi, nowy pow??*
i w??aek jaaiunowy tin
jednego konia, do spr??e ?
ilania.
???
Stanis??aw Bo-
.
cho??ski. Nowy 8^ 0*.
Si!ryT* zak??ada wy.
fbow&woae^ct dla bas
diumsyrb eh!of??c?? n ???
J??. B. K. w i^>S'>tiinie
g??rnej ??? poszukuje
RiaeieM a
Oatrs jab??ka
r
sprs??dajo
ti
????? -srtow??5a i ez??!??!<
Kmw woitiego, t kwa
liriJia.iyn do ??.???sk* ????>ajomrsAA rolnic??
twa, tkb ogrodniat w*
rta obj??cia od
Kttwfgo koku li??l 7.
???
Zg??uszenia przyjmuje
Biuro Sok cyi Opieki oad
cUie??m??K.B.R.wKra??
kowie przy ai Rattu
eynt??kii>j L. 7.
3140
wa luaiiei J. Fiiesie- p
kara &ak6w?? Plac y
Szczepaisld 9.
n
aoss v
OSZ OKUJ?? pokojn
kawalerskiego ume
biowanego z u??yotem |
pianina iab forcepiann n
Og??oszenia p >d ???Sier ??????.
ia a t ??? do Adioinistracyi
K uryera.
3157 t
e lURHO intjs'cie ?? 9
szafi-sdarat do sprze??
dania Wiadocuot?? al.
D??uga 74. I p
3155
ICypyJcla
fascdlugs polecam/!
?????t.ij taweisastt
Zapas nart* jedn ai
do zam??wie??:
???
20 m. szyfo
dobrcj trwaiei
lego da
:m szero-
???
.
2 sit.
ko??der
pszej flaneli rut
Tit; zimow?? dla
Jan??w i pa?? K 80*???
cia nmsk.?
,
??dzalnia towar??w
|3>03SUKUJa m dla
*
wi??kszego przedti??
binr-itwa mieszkania
skjadaj??cego si?? z 6-ol??
dr> 1"i-oiu pokoi z przeJ
po jjera korytarzowym
??g! <*szeaia i Towarzys-
l??w popierania prtHira
*ob j^rancUzka??ska 4.
???as??izy I I ???1 praod po-
??ndniem
315 ??
??lst
Ct?? t&litUSD?? as??fe
tes??arefc rtoty ??? M??-
al??? ouiymilom. ??? Jfast
pi??kny 1 idzie bardso
y
tum fcroju, ??? eaa dla aie
uiuirjt??flyeh m ji 3 ch tnie
atft??S gwarant* y?? ituta-
tihiy w i. r???i??aiisS/.
un&kany, pakiet 5 kig.
K. 12-???
oplatnio za
zafteak?? wysy??a ??? A .
TosaSi, ??? Pr^a, Krai.
VirtoftraJy !2 R/K Si
(Dla grosio.??wr speeyaliM
oferty).
PODR????NIK korwe-
poud yi handlowej
polskiej. Chlubnie oce
uiony. Wyborny ari.no
iioifflS Koropiat K 4 50
Wiadi-nno??oi o weksla
t. licznymi wzorami K 1
Do nabycia w ko??ce*
Szkoia haadio wej 8. E ??
ri**na w Przemy??lu.
???
Prospekta i czeki darmo
3114
5Ou K.
piuct; Wma1
i??????ii m??\
if ??>-
??r??na
?????.
28.d
Hm IwJ^ta
n??desw??4
tlrrnu M Kukla, Kra??
k??w, ul HuSJr.taet.teka 17
dmakeoai*
???
*
i Mii/f >jal??w U f k#*
n m k fraaews??ki, Hf??r:ea.
Z. R BtfTrnun. W???id??4
V Konifsi*!* 48 Ul.
-
^eBfcWfcW/T-ftap*yaa<^^w
-
^tiw??ig>w??i,T<7v.??112
t '$wie??u
o ?? ?? e*??-wtiuoA?? tw.*rsy. Gwiira.itowauy skutek!
Wysy??am ka??dema odpi* tej recepty gratis! ???
Pt *??ie natychmiast, pud adreaeia: V JK L IN B K
Wieda& S4S, fc*r.h 52, Abt 4.
???
(Jpraasit , box ??
oteanzy S 52 i 59 box>kalf l a K. 49-
???
|
_
t ????buoiki damekie K 42, 50.
1
i t??oeiki ??tastsWa K 6>?????? i i podw. soitj K 72?????? I
| Skorkows#ch?aaiaa* ^o43sz??-v ?s?? i 3*49 i 3. |
g #Wki wyb??r pantofli i oueikdw dzteci??oyob.
-
g ,i.??noMiw^wuiaaj>ro??e??n<; wfny??&al?? ??kl??***??'!>%??ocxt^i.i sal??ozk??
A
WYMIANA OOZwVOLOfiA.
???J
^S^sssaisswi >w* mi^fisaa nw*
nxMHunHXKumWunK
SS
??-M3C'3r
g|??
P Palskia fabryki pristwar??w 2
^
jarzynowych
x ????s*. odiiatr,
M
^
dostarczaj?? Iwiei?? kapast^ kiszon?? M
fC w cebrat-h po 100 kg1, loco fabryka $&
n Sacha. ZamsStvietsia przy juajs j U
^
Wojunna C.otrala HandSs^a j
g w Krak/wis, ul. S??awxowska ^
tgSt
L1.
Kk
??? ???.^grr^-'i^Ty-
i*SS8&e*^il|??^*k.-
'SiiS
J
loue ps*jliM . I
Storarget, Plony wza V 5???
???
???
Laguna morta . V 620 l
Noysacwski, Powsta??cy
o5???i
PrzybyaSswski St, Powr??t . n 4-???
!|
) Roymoai Si. Wi^ Rok 1704
ij
Ostatni sejm Rzeczy
???f!
pospolitej .... 9 5-80 !j
*
?? R ,;)k 1794 Nil despe-
randur??
8*40
ij Sieroszewski W.,
Beniowski n 6 ???
~ Walewska C.,
B????d. . .
n6???
i; Weyssenhoff, Puszcza . . . n 6-20
jS ??eromski St., Nawracanie
Judasza. . . n 6-
???
???
???
Zamie??... u6-???
wysy??a za zaliczk?? lub za nades??aniem
nale??yto??ci ksi??garnia D E. Friedieina, i
Krak??w, Rynek 17 ??? ,
!v i pr*esyik? naieiy do????,esy<5 80 halersy. j
.h????.nii??ammmn,,,???
????T????*??*
^POLciftlM OZIEGIOM
*????8
POLSKIE UPOURliaiCI|H
^ X m . Wystawa Gwiazdkowa Ligi Pomocy jjj
przemysiatrej w Krakowie
0 Stmawvftkto;* 2%, pod ,G ??iud?? fiet??eetask??*. ^
A
I* Pierwsza Wystawa i aprsedai polskich ozd??b 5g
???f i na draewko, zabawki drewniane, metalowe, W
% we??niane, haftv, tnajotika. kilimy, sztaka %
?? stosowana, wydawa^ot*?? , galantorya koszy $,
3
karska, perfu???uerya
zfeoir |
imme$
Wyroby przemys??u damowegr a, t {j,
Inwalid??w vsr Krak Wie.
^
?????????v# ^ ^ >#i*??????0 '>???#
Sf73??.S T0A??Sf9W2
(iehiekt
.??!?? tm
*
*
*
???
fCirm:
??
Z
Sitrg,
Calderara ??>dk*???!(.????:
{
*
!
f^HWI
???St. JakUiWW8fciego, Krakaw L-A
-
B.?
at?? grosa t ??*
po csnuciu przyst??)??ayut?? ?? wlei*!a* tsySana
do aauyeia
w
p,???ti r ??t ii# *y
pr??bowanej recepty ??V/iSralU* n>eczy?tu*??a ik??ry jak
piegi, w??ijry i plamy w??tronana ??ni??.*J<(. PtM ey??an
Katii -mu soj??-M n i darmo edpis t??j recepty u i??de,
otanien m fV??ei* t a r a do ft.
Wian 0???> Kaci L. Abt .i.
JM32
eTMKTM3 r^5L???.ji -*5L555
S3:??g[*zyn ???Mo
Firmy IS. CZQPP
w Krakowi??, u!. 3??t)w??h.n 13.
???
poUea
z pearodu .??!
Z a k ia t ^ w????c/.feovy^8 JC
38"???, tiiinaUya K it???
PoAutshi lub ????r-
111
111
i!fJ
1
iii
[1
li
J1
ll
J1
ll^kawicziu vir.OazlMrw
K ??>Si 1i W, *4orfcd. fratra*.
K21i24,ftnarba.i.
?rubiK21i21,Spar
czysto wela. K ii i 50
Biciun * r????ne jwjybory i 4P
Nacau red. i wydawca: ivlaryan !>%jro,vsk.i. 0 4 p . r c ?? Dv. fmdrMiM Aono&tiMkL ??? i>t??aaraMi iiu,; . i Jt*.
KtM??aa#*ioa w Krahowis