/chemik_1988_0105.djvu
dWffrfG??D??IK ZA????G' ??AK??AD??w BHEMtCZNYCH",^O??WI??CIM*
Nr 14 (612)
SIERPIE?? 1
* *??<>
ROK XXVII
R/783
ODZNACZENIA
dla
najlepszych
L
ipcowe ??wi??to tradycyjnie sk??ania do refleksji, powraca do wydarze??, kt??re
zaistnia??y kilkadziesi??t lat temu, a kt??re przecie?? w tak istotny spos??b
wp??yn????y na przemiany spo??eczno-polityczne i gospodarcze w n aszym kraju.
Gdy przed 44 laty na mitrach wolnego, wyzwolonego spod okupacji Che??ma r o z ??
lepiono Manifest PKWN, dla wielu ludzi wydawa?? si?? on czym?? nierealnym,
b??d??cym n a pograniczu fantazji. By??a to b ow iem w i zja zupe??nie n owego pa????
s twa w y ra?? aj??ca aspiracje klasy pracuj??cej, gdzie owocem proponownych zmian
b y?? awa ns spo??eczny ludzi pracy na nie spotykan?? skal??, uprz emys??owienie kraj u,
ro zw ??j o??wiaty i kultury, bezpieczne granice i niezawodni sojusznicy. W p r o w a ??
dzane stopniowo w ??ycie zmiany by??y tak g????bokie i tak powszechne, ??e dsri??
niezale??nie od prezentowanych pogl??d??w musimy z uznaniem chyli?? czo??a.
W??a??nie do tych wydarze??, do roczni??
cy Manifestu PKWN, nawi??za?? w swym
wyst??pieniu przewodnicz??cy MRN w
O??wi??cimiu Adam Handzlik, podczas
uroczystej akademii zorganizowanej w
ZDK ZChO w przededniu Lipcowego
??wi??ta. Wracaj??c do reali??w dni dzisiej??
szych m??wca podkre??li??, ??e trudno
wczorajsze osi??gni??cia por??wnywa?? z
potrzebami dnia dzisiejszego. Post??p
zrodzi?? nowe potrzeby, n owe aspiracje,
nowe problemy. Nakazuje to tak??e dzi??
siaj my??le?? o sprawach jutra ??? cho??by
(Ci??g dalszy na str. 2)
NR IND. 3G708 CENA 10 Z??
Nie zabrak??o
chemik??wz ZChO
Tradycyjnie w przededniu
Lipcowego ??wi??ta w sali
W R N w Bielsku-Bia??ej od??
by??a si?? uroczysto???? wr??cze??
nia nagr??d wojew??dzkich za
wybitne osi??gni??cia spo??ecz??
ne, zawodowe, kulturalne,
s??u????ce regionowi i jego mie??
szka??com.
W??r??d laureat??w nagr??d
indywidualnych. znalaz?? si??
Jan Wiktor Lachendro ??? na??
uczyciel j??zyka polskiego z
O??wi??cimia zam. w Che??m??
k u ??? za szczeg??lne osi??gni????
cia w dzia??alno??ci dydaktycz??
nej i spo??eczno-wychowaw??
czej.
Mi??o donie????, ??e w??r??d te??
gorocznych laureat??w nie za ??
brak??o chemik??w z Zak??a??
d??w Chemicznych ???O??wi????
cim??? . Zbiorow?? nagrod?? za
wybitne osi??gni??cia w dzie??
dzinie techniki uzdatniania
??ciek??w karbidowych do pa??
rametr??w wody ch??odniczej
uzyska?? zesp???? w sk??adzie:
mgr in??. Andrzej Kwiatkie-
wicz, in??. Jan Pa??ka i dr in??.
P aw e?? Sztafrowski.
W ceremonii wr??czenia na??
gr??d uczestniczyli m. in.: I
sekretarz KW PZPR Stani??
s??aw Habczyk, przewodni??
cz??cy WRN Jan Knycz, wo??
jewoda bielski Franciszek
Strza??ka i inni.
(S. Scz.)
Racjonalizacja
w ZChO
P
roblematyce zak??adowej racjonali??
zacji by??o po??wi??cone kolejne po??
siedzenie Egzekutywy KZ PZPR, w
kt??rym opr??cz jej cz??onk??w brali udzia??
zaproszeni go??cie, m. in. czo??owi racjo??
nalizatorzy oraz przedstawiciele Dyrek??
cji Technicznej.
Na wst??pie zgromadzeni zostali za??
poznani przez g????wnego technologa
ZChO in??. W . Senkowskiego z g????wny??
mi tendencjami panuj??cymi w tej dzie??
dzinie. Z przedstawionej informacji
wynika??o, ??e ilo???? zg??oszonych projek??
t??w w ostatnich trzech latach jest do????
stabilna i waha si?? w granicach 150???
180 zg??osze??. Jest to jednak pewien re??
gres w por??wnaniu z ilo??ci?? zg??osze??
z lat 1979???80, w Kt??rych ilo???? zareje??
strowanych projekt??w wynosi??a oko??o
300. Jako przyczyny tego stanu rzeczy
podaje si??:
1) brak nowych uruchomie?? techno-
lo??cinych i inwestycyjnych,
2) trudno??ci zwi??zane z realizacj??
prc.iekt??w wynalazczych (braki mate-
ria??pwe, ograniczony import surowc??w
i urz??dze?? oraz uci????liwy brak si?? wy??
konawczych),
3) znaczne obni??enie si?? stanu za??
trudnienia (w 1980 roku ilo???? tw??rc??w
zg??aszaj??cych projekty wynosi??a 410 a
w 1987 tylko 223),
4) zmiana sposobu zg??aszania projek??
t??w wynalazczych przez wst??pn?? selek??
cj?? ich zg??aszania w poszczeg??lnych ze??
tach (do Dzia??u Wynalazczo??ci kiero wa??
ne s?? tylko te rozwi??zania, kt??re na??
daj?? si?? do praktycznej realizacji).
Analizuj??c dane statystyczne nale??y
stwierdzi??, ??e ruch wynalazczy mimo
spadku ilo??ci zg??osze?? sta?? si?? bardziej
dojrza??y a efekty ekonomiczne uzyska??
ne W wyniku realizacji projekt??w zna??
cznie wzros??y. Ka??da z??ot??wka ponie??
sionych koszt??w wynios??a w 1985 r. ???
10z??,1986ok.5z??,aw 1987ok.11z??
zysku finansowego. Do chwili obecnej
ZChO zg??osi??y w Urz??dzie Patentowym
PRL 223 projekty o cechach wynalazku
lub wzoru u??ytkowego. Jednak w ostat??
nich latach ilo???? zg??oszonych projekt??w
o takich cechach zmala??a prawie do
zera. Przyczyn wyst??powania tego nie??
korzystnego zjawiska nale??y upatrywa??
w stanie technicznym stosowanych u
nas technologii. Do przestarza??ej tech??
niki trudno wymy??li?? rozwi??zania no??
we, oryginalne, nieznane w skali ??wia??
towej, a takim warunkom musi odpo??
wiada?? zg??oszony do Urz??du Patento??
wego wynalazek. Do czo??owych racjo??
nalizator??w pracuj??cych obecnie w
ZChO nale????: Stefan Kulka Z -IX (zg??o??
si?? 108 projekt??w), in??. Roman Jurczak
NH (zg??osi?? 72 projekty), Fryderyk
Sn h?tek Z-I (zg??osi?? 70 projekt??w) oraz
ca??a lista innych, kt??rzy na swym kon??
cie m aj?? od dwudziestu do sze????dzie-
(Ci??g dalszy na str. 2)
Tegoroczny sezon wakacyjno-wypo-
czy nkowy min???? ju?? p????metek i nieb a??
w e m przyjdzie po?? egna?? lato. Starsi
przebywali na zas??u??onym wypoczynku
w o??rodkach w czasow ych ZChO oraz
korzystali, w ramach wy mian y zagra??
nicznej, z pobytu w atrakcyjnych miej ??
scowo??ciach w CSRS, NR D i Jugos??a??
wii. Dzieci i m??odzie?? sp??dza??y sw??j
w ol ny czas na koloniach i obozach,
przy czym cz?????? z nich uczestniczy??a
tak??e w w o ja?? ach zagranicznych. Jak
przygotowano do wypoczynku o??rodki
wczasowe i kolonie ZChO? Jakie by??o
Po s??o??ce, rado???? i zdrowie
wy??ywienie, warunki pobytu? Czy do??
pisa??a pogoda?
Aby odpowiedzie?? na te pytania wy ??
brali??my si?? n a reporterski zwiad do
niekt??rych pu nkt??w wypoczynk owych
organizowanych przez Zak??ady. Nasz a
trasa p rzebiega??a przez Gdyni??, ??eb??,
D??bki, a by na ko??cu od%viedzi?? pobli??
skie Mi??dzyb ro dzie. A oto w ra?? en ia na
gor??co w yniesione z poszczeg??lnych
o??rodk??w wypoczynkowych i kolonii
ZChO.
GDYNIA ??? WITOMINO
Kolonia letnia ZChO ??? do kt??rej tra??
fiamy w pierwszym etapie naszej po??
dr????y ??? mie??ci si?? w budynku szkol??
nym i przylegaj??cym do?? przedszkola
Rojno tu i gwarno. Nic dziwnego, sko??
ro na I turnusie przebywa 211 dzieci,
nad kt??rymi sprawuj?? opiek?? 22 osoby
z grona pedagogicznego i nie m niej
liczny, bo licz??cy 21 os??b, personel go??
spodarczy. M??odzi koloni??ci mieszkaj??
wraz ze swoimi wychowawcami w ja??
snych, przestronnych salach szkolnych,
gdzie panuje czysto???? i porz??dek. Pro??
gram pobytu na kolonii jest bardzo
urozmaicony, gdy?? opr??cz lokalnych za??
j????, gier i zabaw s?? liczne wycieczki,
(Ci??g dalszy na str. 4???5)
Liczny samorzad kolon ijny mia?? pe??ne r??ce roboty lecz znalaz ?? czas by w ra z
S kierownik iem m gr Zdzis?? aw em B oczarskim i przedstawicielami Z Ch O u wiecz??
ni?? si?? n a wsp??lnej fotograf ii.
Anna Koezurkiewicz. Anna D??browska, Beata Ha??atck, Halina Zachwieja,
gorza??a Lurauc i Wioletta Nikliborc wypoczywa??y na kolonii ZChO w Gdy??A
/chemik_1988_0106.djvu
Str. 2
???O??WI??CIMSKI CHEMIK"
Nr 14 (612)
____ Z ??YCIA
KOMBINATU
Racjonalizacja w ZChO
(Ci??g dalszy ze str. 1)
si??ciu kilku zg??oszonych projekt??w .
Warto zwr??ci?? uwag??, ??e wieloletnie
dzia??ania w ramach post??pu technicz??
nego, prowadzone wsp??lnie przez ra??
cjonalizator??w i kierownictwo fabryki,
dawno wyeliminowa??y niedoskona??o??ci
za??o??e?? projektowych, w??skie gard??a
instalacji technologicznych oraz zwi??k??
szy??y zdolno??ci produkcyjne instalacji.
Rezerwy tkwi??ce w nowych instala??
cjach zosta??y wyczerpane, a specyfika
proces??w chemicznych nie pozwala na
prost?? podmian?? surowc??w lub reali??
zacj?? innego procesu w konkretnej in??
stalacji lub aparaturze. Wdro??enie ra??
dykalnych zmian technologicznych po??
ci??ga za sob?? wysokie nak??ady inwe??
stycyjne, w tym tak??e dewizowe. Pro??
cesy chemiczne wymagaj?? u??ycia do
budowy aparatury i urz??dze?? wysoko-
jako??ciowych tworzyw konstrukcyjnych
(specjalne stale, materia??y antykorozyj??
ne), skomplikowanej aparatury kontrol??
no-pomiarowej opartej coraz cz????ciej
na elektronice. Wi??kszo???? niezb??dnych
materia????w, specjalnych urz??dze?? i apa??
ratury nie jest produkowana przez prze??
mys?? krajowy. Brak ??rodk??w dewizo??
wych na zakup materia????w i aparatury
dla realizacji zamierze?? post??pu tech??
nicznego. ??rodki,' kt??re s?? w gestii
przedsi??biorstwa, nie wystarczaj?? w
pe??ni na pokrycie potrzeb w zakresie
niezb??dnego importu surowc??w i kom??
ponent??w oraz cz????ci zamiennych do
zainstalowanych maszyn i urz??dze??.
W dalszej cz????ci posiedzenia zabiera??
??y g??os osoby zwi??zane z ruchem w y??
nalazczym oraz przedstawiciele kierow??
nictwa ZChO. Zabieraj??cy g??os in??. J.
Wachniew (TP) stwierdzi??, ??e powinno
si?? zlikwidowa?? sztuczny rozdzia?? ??rod??
k??w finansowych przeznaczonych na
post??p inwestycyjny i post??p dzia??al??
no??ci remontowej, gdy?? wprowadza to
w i??cej zam??tu ni?? korzy??ci. Jego zda??
niem czu?? niedosyt w post??pie racjona??
lizatorskim, a naszych wynalazc??w za??
k??adowych cechuj?? o w iele wy??sze mo??
??liwo??ci w stosunku do postawionej im
poprzeczki. Nie zgodzi?? si?? ze stanowi??
skiem swoich przedm??wc??w, kt??rzy
byli za przeprowadzeniem komplekso??
w ej modernizacji ZChO. W obecnych
warunkach gospodarczych nie nale??y
modernizowa?? wszystkiego, a jedynie
to, co jest dobre i to, co przynosi zysk.
Sprawa modernizacji rozbija si?? o pie??
ni??dze i w zwi??zku z tym nale??y pro??
wadzi?? dyskusj?? nie o tym, co chcieli??
by??my zrobi??, a o tym na c?? nas sta??.
W wielu sprawach ZChO dokona??y
w ielkiego kroku naprz??d. W innych
natomiast mamy ambitne zamierzenia,
kt??re niestety napotykaj?? na bariery
wynikaj??ce z panuj??cej w naszym kra??
ju sytuacji finansowo-gospodarczej i
bud??etowej. Mgr F. G??bi?? z Klubu
Techniki i Racjonalizacji zapozna?? ze??
branych z dzia??alno??ci?? tego klubu oraz
z jego osi??gni??ciami i pozycj?? jak?? zaj??
muje w wojew??dztwie bielskim. Kilku
m??wc??w postulowa??o utworzenie spe-
cjalnych brygad realizuj??cych zadania
wynikaj??ce z wdra??ania post??pu, tech??
nicznego i racjonalizacji w ZChO. Egze??
kutywa zapoznawszy si?? z informacj??
o realizacji zada?? post??pu technicznego
oraz dzia??alno??ci w zakresie wynalaz??
czo??ci pracowniczej w latach 1985???87
oraz za I p????rocze 1988 uzna??a dotych??
czasowe dzia??ania w tym zakresie za
wystarczaj??ce i odpowiadaj??ce aktual??
nej sytuacji Zak??ad??w, (gw)
Listy od Czytelnik??w
W odpowiedzi na notatk?? prasow?? zamieszczon?? w Waszym dwutygodniku
nr 12(610) z dnia 88.06.30 a dotycz??c?? przeniesienia przystanku PKS do w ysia??
dania w rejon cmentarza parafialnego, Dyrekcja Oddzia??u PKS w O??wi??cimiu
uprzejmie informuje:
'
Oddzia?? nasz otrzyma?? w ubieg??ym roku decyzj?? z Wydzia??u Komunikacji
Urz??du Miasta o przeniesieniu naszego przystanku wy????cznie do wysiadania z re??
jonu Pomnika Wdzi??czno??ci w rejon cmentarza parafialnego. Decyzja ta zwi????
zana by??a z remontem placu przed wy??ej wymienionym pomnikiem i mia??a byc
aktualna na czas tego remontu. Po remoncie Wydzia?? Komunikacji o??wiadczy??
nam, ??e nie przewiduje si?? powrotnego przeniesienia tego przystanku w rejon
bli??szy centrum miasta.
_
.
Informujemy ponadto, ??e w ci??gu ca??ego dnia na wy??ej wymienionym przy??
stanku zatrzymuje si?? 25 autobus??w przyje??d??aj??cych z Krakowa, Bielska i Wi??
lamowic. Zak??adam y ??rednio, ??e korzysta z tego przystanku ok. 200 osob w ci??gu
dnia w godz. 6.30 do 22.30, tote?? podzielamy pogl??d Redakcji, ??e takowy przy??
stanek powinien si?? znajdowa?? w rejonie Starego Miasta, a wymienione 25 auto??
bus??w nie spowoduje zak????ce?? w ruchu ulicznym naszego miasta.
Nasze aktualne obserwacje obecnego przystanku MPK obok ko??cio??a parafial??
nego dowodz??, ??e tylko autobusy PKS przestrzegaj?? ustale?? a czego m e czyni??
pomimo zakazu inne autobusy, w tym przew ozy kopalniane, kt??re zatrzymuj??c
si?? wysadzaj?? swych pasa??er??w.
...
.
,???
Dalsze decyzje dotycz??ce lokalizacji tego przystanku uzalezmone s?? od stano??
wiska Miejskiej R-dy Narodowej i po??rednio Urz??du Miasta, tote?? tutejsza Dy??
rekcja dostosuje si?? do stosownych ustale??, ku zadowoleniu swych pasa??er??w
i mieszka??c??w naszego miasta.
__-
,
????czymy transportowe po zdrow ien ia
Z - c a dyrektora ds. prz ewoz ??w
MARIAN B??K
Red,.: W ydaje si??, ??e c:as najwy??szy aby w przedmiotowej sprawie wypowie??
dzia??y si?? kompetentne czynniki, tj. UM i MRN w O??wi??cimiu.
Wa??ne dla diabetyk??w
Jak nas poinformowa??a ???Spo??em???
PSS Oddzia?? w O??wi??cimiu, z dniem 1
lipca br. wydzielony sklep mi??sny za??
opatruj??cy w mi??so i jego przetwory
osoby chore na cukrzyc?? (insulinozale??-
ne) zmien i?? sw o j?? siedzib??. Obecnie
plac??wka ta mie??ci si?? przy ul. Za-
widzkiego (obok Szko??y Podstawowej
nr 2 w O??wi??cimiu na Osiedlu). Wa??
runkiem zaopatrywania si?? w mi??so i
jego przetwory w tym sklepie jest
umieszczenie na specjalnej li??cie znaj??
duj??cej si?? w sklepie i posiadanie wa????
nej legitymacji cz??onkowskiej Ko??a Sto??
warzyszenia Chorych na Cukrzyc?? PRL
w O??wi??cimiu. Zaopatrywanie si?? w
sklepie odbywa?? si?? b??dzie na dotych??
czasowych zasadach, tj. w ka??dy czwar??
tek w godz. 10??? 18.
Jednocze??nie dzi??ki staraniom Za??
rz??du Ko??a, uda??o si?? uzyska?? zgod??
na korzystanie z us??ug tej plac??wki dla
os??b chorych na cukrzyc?? (diabetyk??w),
b??d??cych cz??onkami ko??a, lecz??cych si??
przy pomocy tabletek Lista tych os??b
(uprawnionych) z??o??ona zosta??a w skle??
pie i od 1.07.88 mog?? ju?? oni zaopatry-
(Doko??czenie na str. 7)
(Ci??g dalszy ze str. 1)
na przyk??adzie naszego miasta i gminy
O??wi??cim.
??? Z 6-tysi??cznego miasteczka za spra??
w ?? ambitnych za????g wszystkich zak??a??
d??w pracy ??? powiedzia?? Adam Handz??
lik ??? O??wi??cim przekszta??ci?? si?? w 50-
- tysi??czne miasto, miasto przemys??u.
Wok???? starej cz????ci miasta ur??s?? nowy
O??wi??cim Powsta??y osiedla: Chemik??w,
B??onie, Zasol?? I, Zasol?? II. Wybudo??
wano szpital, przychodnie zdrowia,
szko??y, ????obki, przedszkola. Rozw ija si??
sie?? handlowa, przybywa dr??g i ulic.
Poprawia si?? ich stan, zmienia uk??ad
komunikacyjny miasta. Niedawno od??
dano do u??ytku nowy most na Sole,
kt??ry odci????y?? centrum miasta od in??
tensywnego ruchu ko??owego.
R??wnie??
spo??ecze??stwo
o??wi??cim??
skiej wsi wnosi sw??j wk??ad w rozw??j
gminy. W ostatnim okresie wybudowa??
no kilka kilometr??w wodoci??g??w, po??
wsta??y * obiekty sportowo-rekreacyjne,
kulturalne, zmodernizowano wiele dr??g.
Gmina O??wi??cim jest na drugim miej??
scu W WOjeW??dztWie DOd ur7fil??t e n n
Odznaczenia dla najlepszych
niu w??adz miejskich oraz gminnych
wyrazy uznania i podzi??kowania!
Wysoko oceniono osobisty wk??ad i za??
anga??owanie miejscgwych obywateli w
sprawy miasta i regionu. Uchwa???? Ra??
dy Pa??stwa z dnia 1 czerwca 1988 r.
najbardziej wyr????niaj??cym si?? miesz??
ka??com miasta i gminy O??wi??cim przy??
znano wysokie odznaczenia pa??stwowe:
Krzy?? Kawalerski Orderu Odrodzenia
Polski otrzym a??y: Irena Janus c. J??ze??
fa, Krystyna Kaplita c. Jerzego (ZChO)
oraz Kazimiera Tuleja c. Micha??a. Z??o??
tym Krzy??em Zas??ugi odznaczeni zosta??
li: Piotr Bartula s. Franciszka, Marian
B??k s. Rudolfa, J??zefa Kowal??wka, c.
Antoniego, Andrzej Kwiatkiewicz s. Ja??
kuba (ZChO), Tadeusz Pycia s. Jakuba,
Ryszard W??jcik s. Karola oraz Pawe??
Wysogl??d s. Ignacego. Srebrne K rzy??e
Zas??ugi otrzy m ali: El??bieta Bichlaj c.
irrn^ rw
Bratek s. Ta-
Prezes Rady Ministr??w w uznaniu
zas??ug w pracy zawodowej nada?? od??
znak?? honorow??.???Zas??u??ony Pracownik
Jan Knycz, prezydent miasta mgr in??.
Andrzej Telka, przewodnicz??cy MRN
w O??wi??cimiu mgr in??. Adam Handz??
lik, dyrektor ZChO dr in??. Jan Babiarz
i inni.
W cz????ci artystycznej wyst??pi?? znany
w kraju a tak??e za granic?? Zesp???? Pie??
??ni i Ta??ca Rybarzowice maj??cy w
swoim repertuarze utwory regionu ni-
zinno-g??r skiego. W yst??p ten spotka?? si??
z du??ym aplau zem publiczno??ci.
Na zako??czenie kilka refleksji. Wkra??
czamy w kolejny, 45. rok Polski Lud o ??
wej. Wkr??tce nadejd?? nowe wa??ne
rocznice w ??yciu k ra ju i ca??ego spo??e??
cze??stwa. B??d?? to: 45-lecie LW P , w li??
stopadzie 70. rocznica odzyskania nie??
podleg??o??ci, w gru dniu za?? kolejna w a ?? ??
na data ??? 40-l ecie zjednoczenia p ol ??
skiego ruchu robotniczego. B??dzie p r z e ??
to oka zja do nowych przemy??le??, c h w il
zadum y nad przesz??o??ci??, oceny dok o ??
na??, tworzenia plan??w na jutro. Trzeba
b??dzie by?? mo??e na wiele spraw spoj??
rze?? po nowemu, bardziej realnie, k ry ??
tycznie. M o??e si?? tak??e okaza??, ??e w
tych ref leksjach trzeb a b??dzie m o c n iej
ni?? dotychczas akcentowa?? rol?? sp o??e ??
cze??stw a tworz??cego t?? nasz??, p olsk??
histori?? w latach, kt??re ju?? przesz??y, ale
o kt??rych pami???? w ci???? jest ??ywa.
(S. Scz.)
Pa??stwowy???, kt??r?? otrzyma??a Daniela
Gaw??da c. Kazimierza.
Ponadto po stano wieniem P rez ydiu m
Wojew??dzkiej Rady Narodowej w Biel??
sku-Bia??ej z dnia 6 lipca 1988 r. odzna??
czeni zostali odzn ak?? ??? Z a zas??ugi dla
wojew??dztwa
bielskiego??? ???
Boles??aw
Balon, Stanis??aw Ba??cik, Adam Byr-
dziak, J??zefa Ha??at, W??adys??aw Kasper??
czyk, Zbigniew Kulaga Maria Lesz??
czy??ska. Wies??awa Marek, Wies??aw Mi-
toraj, J??zefa Mydlarz, Jan My??liwiec,
Jan Nydra, Kazimierz Skwarczy??ski,
Emil Szafraniec, Dionizy Teper, Jan
W??drzyk (ZChO), Mieczys??aw W??dzina
oraz Maria W??jcik.
W szczelnie wype??nionej sali wido??
wiskowej ZDK, opr??cz licznie zgro??
m adzonej publiczno??ci, znale??li si??
prz edstawiciele w ??ad z polityc zno -admi??
nistracyjnych wojew??dztwa, miasta i
gminy O??wi??cim, a w??r??d nich I sekre??
tarz KM PZPR Mieczys??aw Ficek, prze??
wodnicz??cy W R N w Bielsku-Bia??ej mgr
udzia??u ludno??ci w czynach spo??ecz??
nych. Tylko za ubieg??y rok warto???? czy??
n??w spo??ecznych przypadaj??ca na jed??
nego mieszka??ca wynios??a 7,5 tys. z??.
Za ten trud i wysi??ek sk??adam w imie-
deusza, Zbigniew LubecKi s. joze ia ,
Stanis??aw Maliborski s. Mariana, A n??
drzej Mitoraj s. Franciszka, Edward
Skowron s. J??zefa oraz Krystyna W a??
wro c. W??adys??awa.
/chemik_1988_0107.djvu
Nr 14 (612)
???O??WI??CIMSKI CHEMIK'
Str. S
???Dobre wyniki mog?? by?? lepsze???
V
ielorakie trudno??ci nadal s?? nie-
^ obce w dzia??alno??ci gospodarczej
poszczeg??lnych zak??ad??w kombi??
natu. Tym bardziej wi??c, wyniki osi????
gane w tych warunkach przez Zak??ad
??ywic Winylowych (Z-IV) mog?? stano??
w i?? podstaw?? do umiarkowanego opty??
mizmu na przysz??o????. Dlaczego tylko
umiarkowanego, o t??m za chwil??.
Wpraw dzie w poszczeg??lnych asorty??
m entach nie osi??gni??to jeszcze pozio??
mu z najlepszych lat, ale jak twierdzi
z-ca kierownika Zak??adu in??. Tadeusz
Patyk podejmowane s?? starania, aby
sta??o si?? to w miar?? szybko. Nie na??
st??pi to na pewno w tym roku, bo??
wiem nie zak??ada tego plan roczny,
jednak por??wnanie go, a zw??aszcza re??
alizacja w pierwszym p????roczu pozwa??
la s??dzi??, ??e za??o??ony przez kierow??
nictwo i za??og?? Z-IV cel ma wyra????
niejsz?? perspektyw?? ni?? pozornie by to
wygl??da??o. W roku 1937 wyproduko??
w ano na przyk??ad 15 tys. t polichlorku
winylu, 17,5 tys. t polioctanu, kopoli??
meru CWOW 1870 t.
W tym roku plan zak??ada odpowied??
nio wykonanie 19 tys. t PCW, 20 tys.
ton polioctanu czy wreszcie 2 tys. ton
kopolimeru CWOW. Zak??ad zamierza
tak??e zwi??kszy?? produkcj?? poszukiwa??
nych w kraju a ci??gle jeszcze w du??ej
cz????ci importowanych polioctan??w. Zin??
tensyfikowanie ich wytwarzania mia??o??
by nast??pi?? m. in. poprzez moderniza??
cj?? reaktor??w octanu winylu 1 auto??
matyzacj?? procesu polimeryzacji. Na
razie s?? to plany, by?? mo??e nied??ugo
b??dzie mo??na o nich m??wi?? konkret??
niej.
Statystyka nie zawsze m??wi wszyst??
ko i nie obrazuje ca??ej prawdy, jednak
przytoczone tutaj liczby wskazuj?? pew??
n?? tendencj?? rosn??c??. Jako si?? rzek??o
nie brakuje i problem??w. 1 tak, zagro??
??ony jest plan produkcji kopolimeru
osakrylu, kt??rego zadania p????roczne
wykonano wprawdzie w pe??ni, ale te??
raz z powodu braku dostaw z importu
akrylanu metylu, zaprzestano produkcji.
Liczby m og??yby pozosta?? tylko na
papierze, gdyby nie znaczny wysi??ek
za??ogi. W??a??nie mi??dzy innymi dzi??ki
niemu zadania pierwszych sze??ciu mie??
si??cy zosta??y nawet przekroczone o po??
nad 8 procent. Lepsze w por??wnaniu
% latami 1986???87 wyniki wi?????? si??
r??wnie?? w du??ej mierze z popraw??
stanu techniczno - technologicznego w
poszczeg??lnych oddzia??ach produkcyj??
nych, a kryje si?? pod tym stwierdze??
niem przede wszystkim wyra??na po??
prawa pracy reaktor??w i zmniejszenie
awaryjno??ci urz??dze??. Nie bez znacze??
n ia dla realizacji planu by??o polepsze??
n ie zaopatrzenia w surowce, co w cale
nie znaczy, ??e w tym zakresie by??o
idealnie. Musiano na przyk??ad w obec
zaprzestania przez producenta b elgij??
skiego dostaw emulgatora tensarylu,
skorzysta?? z oferty firmy francuskiej.
Zamiana okaza??a si?? korzystna. N ow y
surowiec jest bardziej uniwersalny, a
jego stosowanie daje lepsze rezultaty.
W zasadzie zapotrzebowanie na surow??
ce, w tym r??wnie?? z importu, przede
w szystkim katalizatory,
realizowane
jest w pe??ni. S?? to ??? co warto do-
sz?? to absencja chorobowa spowodo??
wana mi??dzy innymi tym, ??e ok. 30
os??b cierpi na choroby zawodowe. Nie
zawsze tak??e nap??ywaj??cy pracownicy
legitymuj?? si?? stosownym wykszta??ce??
niem. Z konieczno??ci wi??c pracownicy
Z-IV przyjmuj?? wi??cej obowi??zk??w
(zatrudnienie po godzinach), zw??aszcza
teraz, w okresie urlopowym. Ewentual??
ny dalszy wzrost produkcji b??dzie w i????
za?? si?? tak??e ze wzrostem dostaw su??
rowc??w, a nie bez znaczenia b??dzie
W Z -I V my??li si?? gospodarsk o po nowemu , nic si?? nie marnuje. Odpado wy
aldehyd octowy, przepompowany do cystern t r af ia do Z ak??ad u Energetycznego,
gdzie zu??ywany jest do opalania kot????w. Fot. A . Pasternak
da?? ??? katalizatory o wy??szej jako??ci.
Podkre??li?? nale??y r??wnie?? fakt podj????
cia przez zak??ad produkcji w??asnego
emulgatora dla dyspersji polioctano??
wych. Wystarczaj??ce s?? tak??e ilo??ci
surowc??w zak??adowych, a wi??c acety??
lenu czy chloru. Nie od rzeczy b??dzie
doda??,- ??e wszystkim tym elementom
towarzysz?? dzia??ania, kt??re skr??towo
okre??la si?? utartym zwrotem lepszej
organizacji pracy. Jak zapewnia in??.
Patyk nie s?? to tylko s??owa, aczkol??
wiek nie mo??na powiedzie??, ??e w tej
m ierze zrobiono wszystko.
Wspomniany wcze??niej umiarkowany
optymizm wi????e si?? z kilkoma nieko??
rzystnymi zjawiskami. G????wnie jest to
ci??gle nie rozwi??zana sprawa niedobo??
r??w kadrowych. Ostatnie podwy??ki za??
hamowa??y spadek zatrudnienia, ale nie??
stety nie wp??yn????y jak do tej pory w
spos??b widoczny na jego wzrost. Dru??
ga kwestia ??ci??le wi??????ca si?? z pierw??
ich rytmiczno???? i terminowo????. Rezer??
wy, jak twierdzi in??. Tadeusz Patyk,
istniej??. W??a??nie w celu ich wykorzy??
stania Z-IV nawi??za?? ??cis??y kontakt z
Zak??adem Naukowo-Badawczym. W y ??
konuje on tzw. analizy technologiczne.
Wyci??gni??cie z otrzymywanych wyni??
k??w odpowiednich wniosk??w i doko??
nanie stosownych korekt przyczyni??o
si?? 1 dalej b??dzie si?? przyczynia?? do
poprawy procesu produkcji od strony
technologicznej, ale tak??e technicznej.
Konieczna wi??c b??dzie dalsza moder??
nizacja i automatyzacja. Nieodzow na
b??dzie tak??e w miar?? mo??liwo??ci
jak najmniejsza awaryjno???? urz??dze??.
Sprzyja?? temu powinna planowa go??
spodarka remontowa prowadzona przez
s??u??by utrzymania ruchu.
Tak wi??c zak??adane przez kierow??
nictwo Zak??adu ??ywic Winylowych
stale zwi??kszanie rentowno??ci produk??
t??w poprzez obni??enie koszt??w pro??
dukcji, popraw?? wska??nik??w jako??cio??
wych oraz zwi??kszanie produkcji wy??
maga?? b??dzie spe??nienia powy??szych
warunk??w. Jak na razie Z-IV wyszed??
z tzw. ???siod??a??? . Przekonuj?? zreszt?? o
tym wyniki p????rocza i ca??o??ciowe za??
awansowanie realizacji planu rocznego.
BOGUS??AW KWIECIES
Uff, jak gor??co...
Znany powszechnie wiersz Juliana
Tuwima pt.: ???Lokomotywa??? jak gdyby
urealni?? si?? w ostatnich dniach tego??
rocznego lipca. Zawrotne ??? jak na na??
sze warunki ??? temperatury lata zda
si?? osi??gn????y swoje apogeum i dzie?? po
dniu termometr wskazuje ponad trzy??
dzie??ci kilka stopni C w cieniu. N ie -
lekko wszystkim wypoczywa?? w skwa??
rze gor??cych promieni s??onecznych, a
c???? dopiero pracowa??, i to nie tylko
w hutach czy koksowniach.
W ZChO zwyk??o si?? mawia??, ??e naj??
gorzej jest przy piecach karbidowych,
chocia?? przecie?? w Wydziale Kot??owym
EC, czy innych w -niach w??a??nie teraz
w okresie lata fala upa????w jest r??w??
nie mocfto odczuwalna jak gdzie in??
dziej. Mo??na by licytowa?? si??, gdzie
jest najbardziej gor??co, ale nie w tym
rzecz. Poniewa?? jednak cz??owiek nie
sam?? prac?? ??yje, proponuj?? zagl??dn????...
do kuchni.
W sto????wce ???Centralnej??? w istniej????
cych tam kuchniach okien nie ma. Za??
instalowano co prawda system wenty??
lacyjny, ale urz??dzenia te nie spe??nia??
j?? w??a??ciwej roli. B??d?? s?? uszkodzone
lub te?? robi?? taki przewiew pomiesz??
cze??, ??e praktycznie ich dzia??ania nie
odczuwa si??. Prosz?? sobie wyobrazi??
jak musi tam by?? ciep??o, skoro temp.
sma??enia na patelniach elektrycznych
wynosi oko??o 220 st C, a w kot??ach,
gdzie gotuje si?? zupy, wynosi ona oko??
??o 100 st. C. Niew iele ch??odniej jest
przy okienkach, gdzie wydawane s??
obiady, gdy?? tam ???pracuj????? podgrze??
wacze potraw i te?? do og??lnego bilan??
su dorzucaj?? sw oje kalorie.
W jadalniach (notabene b. ??adnie
przeszklonych), gdzie ca??a jedna ??ciana
doskonale emituje promienie s??oneczne,
do wentylacji s??u???? praktycznie ma??o
wietrzniki (lufciki) i ewentualnie otwar??
te drzwi. Reszta urz??dze?? wentylacyj??
nych, o ile istnieje, jest praktyczni??
nieodczuwalna. Kto w??tpi niech spr????
buje skonsumowa?? obiad w po??udnie.
B??dzie mokry nim prze??knie par?? ??y??ek
zupy .
No tak, ale nikt nie usprawiedliw!
Zak??adu Us??ug Socjalnych za brak
obiad??w, posi??k??w regeneracyjnych czy
te?? kawy z powodu kaniku??y. Nikogo
nie przekona fakt, ??e ze stanu osobo??
wego ???Centralnej??? aktualnie 23 osoby
s?? nieobecne w pracy (z r????nych wzgl????
d??w), a 8 pomaga b??d??c na delegacji
w obs??udze naszych o??rodk??w wczaso??
wych.
Jest gor??co, brakuje ludzi i praco??
wa?? trzeba niekiedy w dw??jnas??b.
Szkoda tylko, ??e odpowiednio wcze??
??niej nie zadbano o remont urz??dze??
wentylacyjnych tej plac??wki, cho??by
po to, aby ci co pozostali na stanowi??
skach mogli w razie potrzeby z??apa??
???drugi oddech??? . Planowany termin re??
montu urz??dze?? wentylacyjnych w sier??
pniu mo??e okaza?? si?? chybiony, bo a
nu?? fala upa????w ominie nasze strony
i b??dzie ch??odno?
(S.Scz.)
Cokolwiek by??my powiedzieli na te??
mat ZChO ??? nawet bez cienia z??o??li??
wo??ci ??? faktem jest, ??e podobnie jak
za??oga, Zak??ady ulegaj?? wp??ywowi cza??
su i wym agaj?? ci??g??ych, koniecznych
zabieg??w renowacyjnych, aby nadal
sprawnie realizowa?? swoje zadania
produkcyjne. W??r??d znajduj??cych si??
instalacji s?? nowe, poziomem nie od??
biegaj??ce od standardu ??wiatowego, no??
woczesne, zautomatyzowane, ale s?? 1
takie gdzie jak najszybciej winien
wkroczy?? post??p techniczny, moderni??
zacja, gdzie reforma gospodarcza i
twarde regu??y gry ekonomicznej nie
pozwalaj?? odwleka?? decyzji ??? co ro??
bi?? dalej? ??? na czas nieokre??lony. Co
do takich w-ni ???staruszk??w???
???
po??
w sta??ych przed kilkudziesi??ciu laty ???
ju?? dawno powsta??a konieczno???? pod??
j??cia nieodzownych prac maj??cych na
celu przywr??cenie pe??nej sprawno??ci ???
a co nie jest bez znaczenia w dobie
zwi??kszonej troski o ochron?? ??rodowi??
ska ??? m inimalizacji zanieczyszcze??
atmosfery i w??d. Nie tak dawno na
??amach' gazety podj??li??my temat EC-I,
a dzi?? kontynuujemy go zdaj??c sobie
spraw?? z wa??no??ci zagadnienia. Na??
szym rozm??wc?? jest tym razem g????w??
ny in??ynier budowy ZChO Bronis??aw
G??owacki.
???
Temat: Si??ownia ??? to temat rze??
ka. Jest tam tyle problem??w do roz??
wi??zania, ??e laika przyprawia to o za??
racja odm??adzaj??ca
wr??t g??owy. St??d te?? proponuj??, aby
podczas naszej rozmowy nie wnika?? w
szczeg????y znane tylko fachowcom, ale
w przybli??eniu okre??li?? co ostatnio zro??
biono, co si?? wykonuje w tym roku !
jakie s?? zamierzenia na okres najbli??-
Nie unikniemy podczas naszej
rozmowy fachowych okre??le??, ale obie??
cuj??, ??e b??d?? si?? stara?? je ogranicza??.
Realizacja zada?? zwi??zanych z moder??
nizacj?? EC-I jest przedsi??wzi??ciem bar??
dzo skomplikowanym z uwagi na du????
ilo???? wykonawc??w, ograniczony plac
budowy, brak priorytetu W zakresie
dostaw urz??dze?? i materia????w, koniecz??
no???? normalnej pracy si??owni. St??d
nie??atwe ??ycie s??u??by inwestycyjnej,
zaopatrzeniowej i projektant??w ZP. Z
uwagi na brak generalnego wykonaw??
cy dla koordynacji tych wszystkich po??
czyna??, rozwi??zywania bie????cych pro??
blem??w i k??opot??w, z inicjatywy NJ
w ka??dy wtorek odbywane s?? narady
z udzia??em wszystkich zainteresowa??
nych realizacj?? tematu EC-I .
_???
Jedn?? z podstawowych trudno??ci
niew ??tpliwie jest to, ??e na czas rob??t
modernizacyjnych, remontowych ttp.
nie da si?? Si??owni wy????czy?? z ruchu?
???
W??a??nie. Modernizacja prowadzo??
na jest przy czynnej pracy Si??owni
przez wiele firm, co stwarza okre??lone
utrudnienia zar??wno dla wykonawc??w
jak i pracownik??w ruchu. Ponadto pra??
ce modernizacyjne wykonywane s??
przez sta??ych kontrahent??w ZChO, kt????
rzy jednocze??nie musz?? wykonywa??
bie????ce remonty (dla tych prac jest
priorytet) co powoduje dodatkowe tru??
dno??ci. Niemniej trzeba sobie z tego
zdawa?? spraw??, ??e Zak??ady musz?? pro??
dukowa?? aby zdoby?? ??rodki na inwe??
stycje.
Prace przy modernizacji EC-I prze??
biegaj?? w my??l za??o??e?? harmonogra??
mu, kt??ry uwzgl??dnia realizacj?? po??
szczeg??lnych rob??t w okresie 5-letnim,
tj. w latach 1985??? 1990. Obecnie ca??y
w ysi??ek wszystkich s??u??b skierowany
jest na uruchomienie nowego elektro-
filtra w e wsp????pracy z kot??em nr 6.
Orientacyjny termin przekazania tego
zadania to koniec wrze??nia br. Doda??
nale??y, ??e ta modernizacja po????czona
jest ze zmian?? sterowania pracy ko??
t????w oraz zmian?? instalacji elektrycz??
nej i si??owej wprowadzonej przez na??
sze s??u??by ruchu.
???
Wr????my jednak do uprzednio po??
stawionego pytania, tj. co ostatnio zro??
biono w zakresie modernizacji na tere??
nie Si??owni?
???
Mo??e jeszcze drobne uzupe??nienia
poprzedniej wypowiedzi. W celu uru??
chomienia elektrofiltru nr 6 nale??a??o
uprzednio wykona?? obiekty, instalacje
i prze????czenia potrzebne dla 4 elektro??
filtr??w, a niekt??re nawet dla 9 (np<
stacja zasilania).
Dotychczas w zakresie rob??t budow??
lanych wykonano bardzo du??y i trudny
zakres prac ziemnych 1 fundamento??
wych, czego ju?? dzisiaj praktycznie nie
wida??. Obecnie pozostan?? tam jeszcze
drobne wyburzenia dla instalacji, za??
murowania otwor??w i podlewki urz????
dze??. Z widocznych obiekt??w wznosi
si?? na wysoko???? 160 m komin nazy??
wany popularnie ???Janem??? .
Ponadto *
wybudowano stacj?? wysy??kow?? popio??
??u oraz stacj?? zasilania.
W??r??d prac monta??owych odnotowa??
nale??y zmian?? obwi??zania kot??a nr 6
oraz monta?? konstrukcji stalowej i
elektrofiltru wraz z kana??ami spalin
do elektrofiltra 1 komina. Zamontowa??
no tak??e urz??dzenia na stacji wysy??ko??
wej popio??u, pompowni?? bagrow?? ora*
(Ci??g dalszy na str. r
/chemik_1988_0108.djvu
Str. 4
OSWI??CIMSKI CHEMIK???
Nr 14 (612)
Na starej fotografii
Po s??o??ce,
wymiany 31-osobowa grupa dzieci pra??
cownik??w ZChO. Daleko mu do na??
szych D??bek,, nie m??wi??c o innych
o??rodkach zak??adowych. Chocia?? na je??
go terenie panuje wzorowy porz??dek,
to jednak wok???? unosz?? si?? niemi??e za??
pachy. Korytarze i sanitariaty w obiek??
cie przypominaj?? wn??trza blok??w po
lewej stronie So??y. Dzieci mieszkaj?? po
pi??cioro w ciasnych pokoikach, tak ??e
0 luksusie przestrzeni nie ma mowy.
Wod?? ciep???? podgrzewano co prawda
w kot??ach w??glowych, ale dymyz ko-
. min??w (niskich) snu??y si?? po o??rodku
1okolicy. Z wypowiedzi kolonist??w wy??
nika, ??e jedzenie jest monotonne, a l
sama organizacja kolonii nie najlepsza.
Innymi s??owy ???zamieni?? stryjek Sie??
kierk?? na kijek??? .
D??BKI
Urok??w tego o??rodka zachwala?? nie
trzeba. Du??a, ezvsta Dla??a. otwarte mo??
rze, sporo zieleni, a ponadto oddalenie
od du??ych aglomeracji pozwalaj?? na
spokojny wypoczynek i regeneracj?? si??
Nic te?? dziwnego, ??e na kolejnym III
turnusie przebywa??o 300 wczasowicz??w,
a kierownik o??rodka Andrzej Paszuda
nie m??g?? narzeka?? na brak zaj??cia, po??
dobnie jak 43-osobowy personel o??rod??
ka. W kuchni brylowa??a jak zwykle
szefowa p. Janina Szczytowska trosz??
cz??c si?? wraz ze swoim zespo??em, aby
wszystko podane by??o na czas, a jedze??
nie by??o smaczne, kaloryczne i uroz??
maicone. Czy tak by??o? ??? my??l??, ??e
najlepiej odpowiedz?? zainteresowani, tj.
wczasowicze, ale ju?? dzi?? mo??na po??
wiedzie??, ??e kuchnia by??a na medal. -
??ycie kierownictwa o??rodka nie jest
us??ane r????ami i. na co dzie?? przysparza
mn??stwo k??opot??w, kt??re trzeba z m iej??
sca rozwi??zywa??; zachowa?? rozwag??,
cierpliwo????, pami??taj??c o ha??le: ???M??j
klient m??j pan???. Np. nawali??a pompa
g????binowa i zanosi??o si?? na perturbacje
W listopadzie bie????cego roku minie 70. rocznica odzyskania przez Polsk?? nie??
podleg??o??ci po ponad stuletniej niewoli, a w zwi??zku z tym wszystko to, co
w jaki?? spos??b wi????e si?? z tym wydarzeniem, uzupe??niaj??c ??? cho??by tylko
w ma??ym stopniu ??? histori?? naszego kraju, w arte jest przypomnienia.
Tak?? ma???? cz??stk?? historii ??? nie w
wymiarze kraju, ale naszego miasta ???
znale???? mo??na na ??amach ???O??wi??cim??
skiego Chemika??? (nr 12/610) z czerwca
br., w
rubryce ???Na starej fotografii??? .
Poniewa?? prezentowana tam fotogra??
fia, przedstawiaj??ca nieznany obecnym
mieszka??com O??wi??cimia fragment ryn??
ku w okresie mi??dzywojennym, nie zo??
sta??a uprzednio w pe??ni rozszyfrowana,
redakcja ???Chemika??? postawi??a swoim
czytelnikom pytanie: pod jakim po??
mnikiem pe??ni?? wart?? honorow?? w i??
doczni na zdj??ciu ??o??nierze?
Przyzna?? wypada, ??e zdj??cie to nie
jest ??atwe do rozszyfrowania, gdy?? to
co w pierwszej chwili mo??na uzna??
za okaza??y pomnik ??? to w rzeczywi??
sto??ci dwa r????ne elementy ??? p??yta i
figura. Na planie pierwszym widoczna
jest p??yta Grobu Nieznanego ??o??nie??
rza, przy kt??rej wart?? honorow?? pe??ni??
polscy ??o??nierze, natomiast w g????bi w i ??
da?? cz?????? coko??u figury ??w. Jana. Po??
nadto,-patrz??c uwa??nie na to zdj??cie,
bez trudu mo??na zauwa??y??, ??e w jego
tle widoczne s?? m??ode drzewka. Jest to
szczeg????, kt??ry pozwala ustali?? (oczy ??
wi??cie w przybli??eniu) dat?? wykonania
zdj??cia. Ot???? w jesieni 1933 r., z okazji
250. rocznicy zwyci??skiej bitwy Sobie??
skiego pod Wiedniem oraz 15. rocznicy
odzyskania niepodleg??o??ci przez Polsk??,
Rynek G????wny w O??wi??cimiu zosta?? z
trzech stron obsadzony drzewkami cze??
re??niowymi, dostarczonymi przez dzia??
??aj??ce w tym czasie w O??wi??cimiu T o??
warzystwo Mi??o??nik??w Ogrodnictwa. W
zwi??zku z powy??szym zdj??cie, na kt????
rym wspomniane drzewka s?? ju?? do????
wyro??ni??te, mog??o by?? wykonane nie
wcze??niej ni?? w latach 1935???39, a oka??
zj?? do wystawienia honorowej warty
przy p??ycie Grobu Nieznanego ??o??nie??
rza mog??o by?? ??wi??to narodowe ??? 3
Maja.
Warto te?? przy okazji omawianego
zdj??cia przypomnie?? histori?? Grobu Nie??
znanego ??o??nierza zwi??zan?? z zako????
czeniem pierwszej wojny ??wiatowej.
Gr??b Nieznanego ??o??nierza w okresie
mi??dzywojennym w wielu krajach, w
tym i w Polsce, by?? symbolicznym po??
mnikiem wznoszonym ku czci bezimien??
nie poleg??ych na wojnie ??o??nierzy, po??
mnikiem, przed kt??rym ??? z okazji r??????
nych rocznic i ??wi??t pa??stwowych ???
zaci??gano wart?? honorow?? i oddawano
honory wojskowe. Pierwszy Gr??b Nie??
znanego ??o??nierza zosta?? wzniesiony w
1920r. pod ??ukiem Tryumfalnym w Pa??
ry??u, a w 1925 r. w Warszawie na placu
Saskim (obecnie plac Zwyci??stwa). Za
przyk??adem Warszawy posz??y wtedy i
inne miasta polskie, w tym i O??wi??cim.
Na p??ycie Grobu Nieznanego ??o??nierza
w O??wi??cimiu (widocznej na zdj??ciu)
by??o wyryte god??o pa??stwowe, a pod
nim napis i data: ???NIEZNANEMU
??O??NIERZOWI
POLEG??EMU
W
WALCE O NIEPODLEG??O???? OJCZY??
ZNY 25.XI.1925???.
P??yta Grobu Nieznanego ??o??nierza,
podobnie jak i figura ??w. .Jana oraz
czere??niowe drzewka zosta??y usuni??te
przez okupanta w czasie drugiej wojny
??wiatowej, w trakcie przebudowy Ryn??
ku w O??wi??cimiu. Po figurze ??w. Jana
jak i po drzewkach ??lad zagin????, nato??
miast p??yta ocala??a, nie wiem jednak
kto j?? uratowa??.
Ocala??a p??yta zn ajduje si?? obecnie w
krypcie nowego pomnika Grobu Nie??
znanego ??o??nierza
wzniesionego w
O??wi??cimiu na placu Ko??ciuszki (akt
erekcyjny pomnika zosta?? wmurowany
w dniu 21 lipca 1967). Szkoda tylko, ??e
w czasie rewaloryzacji tego pomnika
w e wrze??niu 1986 roku usuni??to istnie??
j??cy tam napis: ???NIEZNANEMU ??O????
NIERZOWI NA WIECZN?? CHWA????
SPO??ECZE??STWO O??WI??CIMIA ???
1967??? .
???
Kom u to przeszkadza??o? A
mo??e by, korzystaj??c z okazji 70. rocz??
nicy odzyskania przez Polsk?? niepodle??
g??o??ci, przyw r??ci?? usuni??ty napis, aby
po latach, pod zdj??ciem tego pomnika
nie stawia?? znowu pytania ??? jaki to
pomnik?
mgr EL??BIETA
SKALItfSKA-DINDORF
ramach wyn *l??*y a Cz??stochowskimi Zak??adami Przemys??u Lniarskiego w ?? e??
bie wypoczywa??o 31 dzieci naszych pracownik??w.
(Ci??g dalszy ze. str. 1)
m. ??n. d?? Tr??jmiasta i na P????wysep
Helski. S?? oczywi??cie dyskoteki i pro??
gramy video, byli tak??e arty??ci estrady
gda??skiej. W pogodne dni amatorzy
k??pieli korzysta?? mog?? z pla??y i k??pie??
liska w Rewie.
.
-
Od strony kulinarnej tak??e trudno
co?? zarzuci??. O podniebienie kolonist??w
dbaj?? panie z personelu gospodarczego
z p. Ann?? Szwed i Urszul?? Kolniak na
czele. Jedzenie jest kaloryczne, uroz??
maicone, smaczne i trudno naprawd??
na nie narzeka??. Ci, kt??rzy m aj?? tzw.
w ilcze apetyty, mog?? skorzysta?? z re??
pety, a tzw. ???k??cik do??ywiania??? czynny
.jest do p????nych godzin wieczornych.
Kolonii szefuje mgr Zdzis??aw Boczar-
ski. kt??ry wraz z ma????onk?? stanowi??
zgrany tandem. Mam prawo s??dzi??, ??e
i kadra wychowawcza kolonii m. in. pa??
nie: Ma??gorzata Czapli??ska, Ma??gorzata
Krysztalowicz, Lidia Kad??uczka i inni
robi?? wszystko, aby m??odym kol??nistom
wiod??o si?? jak najlepiej. Gdy dzieci si??
nie-nudz??, s?? zadowolone i dopisuj?? im
apetyty ??? to czeg???? jeszcze wymaga???
Jedynie chyba pogody, ale i ta na og????
dopisuje. ???
.?
Pewnym mankamentem by??a sprawa
ciep??ej w ody (remont gdy??skiej elek??
trociep??owni), ale i t?? przeszkod?? usu??
ni??to dzi??ki operatywno??ci kierownic??
twa i personelu kuchni, gdy?? wod?? pod??
grzewano w pomieszczeniach kuchen??
nych. Skoro mowa o kuchni to warto
podkre??li?? ofiarn?? prac?? zatrudnionych
tam pa??, kt??re niezale??nie od aury mu??
sia??y gotowa?? posi??ki na trzonach ku??
chennych. A mo??e na przysz??o???? warta-
??oby si?? pokusi?? o doprowadzenie gazu
do budynku, jako ??e tu?? obok przebie??
ga magistrala gazowa? Skoro mamy z
t?? plac??wk?? podpisan?? wieloletni?? umo??
w ?? kolonijn?? to przecie?? ta inwestycja
mo??e si?? op??aci??, a na pewno b??dzie
korzystna dla naszych dzieci.
??EBA
Cz??stochowskie Zak??ady Przemys??u
Lniarskiego posiadaj?? w??asny o??rodek
kolonijny w ??ebie, kt??ry jest miejscem,
gdzie aktualnie przebywa w ramach
Bez paliwa i oznakowania
po O??wi??cimiu
Wi??kszo???? mieszka??c??w naszego mia??
sta pami??ta czasy, kiedy czynne by??y
dwie stacje benzynowe: jedna przy
ulicy Konarskiego, druga przy ulicy
Pow sta??c??w ??l??skich. By??o to dawno,
gdy samochod??w by??o znacznie mniej ???
a paliwo bez kartek. Dzisiaj, jak ka??dy
zmotoryzowany wie, dzi??ki ???cennym???
decyzjom jest inaczej. Mamy jedn??,
og??lnie dost??pn?? stacj??, w kt??rej za??
opatruj?? si?? wszyscy od Che??mka do
K??t i od Zatora do Brzeszcz ??? nie li??
cz??c przyjezdmych, kt??rzy upatrzyli so??
bie nasze miasto na turystycznym szla??
ku. Pom ijam tu milczeniem mi???? i
sprawn?? obs??ug??, sympatyczny stosu??
nek do klient??w, a wi??c to wszystko,
co powoduje ??e ???wybieramy??? akurat
nasz?? stacj?? benzynow??. Ostatnimi cza??
sy nasz jedyny CPN trapiony jest licz??
nymi awariami ??? cz??stymi, a czasem
i dziwnymi. Oto w dniach 24???25 lipca
przy dystrybutorze etyliny 94 by?? na??
pis ???awaria??? ??? pech chcia?? dla dziel??
nych ajent??w, ??e awaria dotyczy??a dy??
strybutora ???na kartki???, a wi??c etyliny
po 120 z?? za litr. Bez przeszk??d za??
przez 2 dni nalewano t?? sam?? benzyn??
z tego samego zbiornika (!) po 300 z??.
Wg pan??w ajent??w nie mogli sprzeda??
wa?? inaczej, gdy?? na ka??de paliwo (ko??
mercyjne i kartkowe) jest inny dystry??
butor. Naszym zdaniem jest to s??uszne
stanowisko ??? zamiast ok. 3 litr??w ben??
zyny kartkowej wystarczy sprzeda?? litr
komercyjnej ??? pracy mniej, a w kasie
to samo... i l??ej mieli trzej panowie
przez ca???? niedziel?? i poniedzia??ek. Ten
kto musi jecha?? ??? kupi. Z ostatniej
chwili ??? w dniu 7.08 (niedziela) awa??
ria etyliny 94 i komercyjnej, i kartko??
wej. Najbli??sze stacje benzynowe ???
Brzeszcze, K??ty, Tychy ??? szerokiej
dro g i...
Kilkaset metr??w dalej wielka prze??
budowa uk??adu drogowego w okolicach
dworca PKP ??? chwa??a ???za to. Lecz
wykonawcy pokazali w sposobie w y??
konania oznakowania, i?? lekcewa???? so??
bie ca??kowicie kierowc??w, a zw??aszcza
wszystkich odwiedzaj??cych o??wi??cim ??
ski ob??z. Ustawiono bowiem niedbale
zbit?? barier?? ze znakiem ???zakaz ru??
chu??? ??? bez najmniejszego oznakowa??
nia kierunku objazdu. Od strony dw or??
ca jeszcze wi??ksze ???dzie??o??? stolarskie
z tablic?? ???Katowice??? , znakiem ???zakaz
ruchu??? ??? r??wnie?? bez ??adnych infor??
macji. Wykonawca wykonawc??, lecz
gdzie s?? wszyscy zaszczytnie odpowie??
dzialni za oznakowanie ulic, za umo??
??liwienie dojazdu tysi??com turyst??w z
ca??ej Europy do obozu? Czy przyjezdni
zapami??taj?? nasze miasto jako labi??
rynt bezmy??lnego oznakowania, czy
miasto pomnik??w powyk??adanych ko??
lorow?? ceg????? Obawiam si??, ??e to pier??
wsze... Dalsze pogorszenie ich wra??e??
nast??pi zapewne, gdy z braku paliwa
b??d?? m usieli skorzysta?? z us??ug hote??
larskich i gastronomicznych.
Na o??rodkowym placu zabaw cumuje najprawdziwsza ????d?? rybacka.
/chemik_1988_0109.djvu
Nr 14 (612)
???O??WI??CIMSKI CHEMIK*'
Str. S
Z TEMATYKI RADY PRACOWNICZEJ
Pracowite dni
B
ogaty by?? p????metek roku, je??li cho??
dzi o dzia??alno???? Rady Pracowni??
czej ZChO. W tym okresie odby??a
ona dwa posiedzenia stacjonarne i jed??
no wyjazdowe do Z-V . R????norodna by??
??a tematyka poruszanych zagadnie??,
niemniej dotyczy??y one istotnych spraw
Zak??ad??w zar??wno w sferze produkcji,
ochrony ??rodowiska jak i spraw so??
cjalno-bytowych za??ogi.
Podczas pierwszego posiedzenia, kt????
re odby??o si?? na pocz??tku czerwca br.,
om??wiono
zagadnienia
zwi??zane z
ochron?? ??rodowiska, akcentuj??c szcze??
g??lnie jego stan formalno-prawny, bie??
????c?? sytuacj?? techniczno-ekonomiczn??
oraz prezentuj??c program poprawy
???ochrony ??rodowiska. W dyskusji zwr????
cono m. in. uwag?? na konieczno???? za??
gospodarowania wapna pokarbidowego,
??cis??ego oznakowania teren??w zielonych
przynale??nych do ZChO oraz w??a??ciwe??
go zagospodarowania masy drzew ??
nej dla potrzeb Zak??ad??w. Zaakcento??
w an o tak??e konieczno???? intensyfikacji
bada?? i podejmowania przeciwdzia??a??
m aj??cych na celu zmniejszenie emisji
py????w i zanieczyszcze?? do atmosfery.
W trakcie spotkania przed??o??ono zebra??
nym informacj?? z narady w Warszawie
w komisji sejmowej ds. samorz??d??w
pracowniczych w zwi??zku z II etapem
reformy, jak r??wnie?? poinformowano
o zaistnia??ych zmianach organizacyj??
nych w Klubie Mistrz??w.
Kolejne posiedzenie po??wi??cone by??o
zapoznaniu zebranych z proponowan??
tematyk?? obrad Og??lnego Zebrania De??
legat??w, kt??re odb??dzie si?? niebawem,
a gdzie m i??dzy innymi nast??pi osta??
teczna informacja dot. bilansu ZChO
za 1987, om??wienie wynik??w p????rocza
1988 itp. Ponadto podczas posiedzenia
zapoznano si?? z przed??o??onym rozlicze??
niem rocznej listy propozycji przydzia??
??u mieszka?? dla pracownik??w ZChO.
Zdecydowano tak??e wst??pnie o nowo??
??ciach produkcyjnych ZChO, tj. 2,6 ksy-
lenoli oraz polioksyfenoli. Tem at ten
po uzupe??nieniu danymi ekonomiczny??
mi (op??acalno???? produkcji) przedstawio??
ny b??dzie podczas obrad Og??lnego Z e??
brania Delegat??w.
Wyjazdowa sesja zlokalizowana na
terenie Z-V , zwi??zana by??a z zapozna??
niem si?? Rady z ca??okszta??tem proble??
m??w tej kom??rki organizacyjnej, za??
r??wno w sferze produkcyjnej, zaopa-
trzeniowo-surowcowej, kadrowej itp.
Referentami poszczeg??lnych problem??w
byli cz??onkowie kierownictwa zak??adu
oraz przedstawiciele organizacji spo??
??eczno-politycznych, przy czym do po??
ruszanych zagadnie?? odni??s?? si?? i dy??
skusj?? podsumowa?? z-ca dyrektora ds.
technicznych mgr Bogus??aw Grochow??
ski. Podkre??li?? on rol?? i znaczenie Z-V
w ca??okszta??cie zagadnie?? ekonom icz-
no-produkcyjnych Zak??ad??w wskazuj??c
jednocze??nie, ??e istniej?? bariery utrud??
niaj??ce normaln?? dzia??alno???? zak??adu,
kt??re nieraz dyrekcji jest trudno ???prze-
sk??pzy?????, Do takich spraw niew??tpli??
w ie nale???? sprawy kadrowe, zaopatrze??
niowe, b??d?? te?? konieczno???? ??? z braku
posiadania w??asnych s??u??b rem onto??
wych ??? anga??owania firm obcych i
sp????dzielni. Generalnie stwierdzi?? nale??
??y, ??e cz?????? poruszanej problem atyki
winna znale???? rozwi??zanie w ramach
posiadanych uprawnie?? Z-V , za?? te
sprawy, kt??re wykraczaj?? poza mo??li??
wo??ci zak??adu, b??d?? przedmiotem ana??
lizy i zostan?? rozpatrzone na szczeblu
kierownictwa ZChO.
(Red.)
Zagraniczni go??cie w
???Bel-Ami"
W dniach od 20 lipca do 3 sierpnia br. w naszym DW ???Bel-Ami??? w Zakopa??
nem przebywa??a 40-osobowa grupa wczasowicz??w z NRD. By??a to wymiana za
nasz?? 40-osobow?? grup??, kt??ra przebywa??a w g??rach Turyngii w Oberhofie.
Nasza zwi??zkowa w izyta u niemieckich przyjaci???? w Zakopanem mia??a na celu
wysondowanie ich opinii o wczasach i go??cinno??ci naszego domu wczasowego.
W przeprowadzonej kr??tkiej dyskusji najbardziej pozytywn?? opini?? otrzym a??y
nasze panie kucharki. Ich kunszt kulinarny zadowoli?? najbardziej wybredne pod??
niebienia. Na dalszym miejscu by??a reszta.
Mankamenty jakie spotka??y w podr????y naszych przyjaci???? w postaci zepsucia
si?? autobusu na trasie Krak??w ??? Zakopane i oczekiwanie 3,5 godz. pod go??ym
niebem na drugi pojazd zrekompensowane zosta??y pi??knem Tatr, Zakopanem
i sp??ywem Dunajca, kt??ry' zorganizowa?? kierownik in??. Kazimierz Nidecki na
koszt uczestnik??w mimo r??wnie?? wielu trudno??ci.
Na koniec o??wiadczyli pi???zedstawicielom Zarz??du NSZZ Prac. ZChO, ??e ch??tni*
i bez namys??u pozostaliby na nast??pny turnus.
Pcte.
Uprzejmie donosz??, ??e na skrzy??owaniu ulic Bema i Olszewskiego straszy, stran??
szy zdewastowana budka-potworek, kt??ra Jak ??a razie opar??a si?? wszystkim
dzia??aniom porz??dkowym typu ???Posesja???, ???Wiosna??? itp.
MIEJSKI ROMANTYZM
Ka??dy Polak chcia??by 'mie?? w??asny samoch??d i nie ma si?? temu co dziwi??.
By??a kiedy?? w naszej historii motoryzacji mowa o samochodach dla ??wiata pra??
cy, ale nic z niej nie wysz??o. Ukochane pojazdy, bodaj te najstarsze, wym agaj??ca
ca??otygodniowej pracy, aby je uruchomi?? w niedziele s?? dalej dla wi??kszo??ci
marzeniem. Ale s?? ju?? i takie, kt??re z??b czasu, mimo w ielu stara??, un:eruchomi??
na zawsze. I te w??a??nie wys??u??one stoj?? dzi?? mi??dzy blokami na Osiedlu stano??
wi??c jakby romantyczny skansen. M??wi??c szczerze patrzymy na nie ze smutkiem
i melancholi??, bo przecie??* gdzie one nie by??y i co widzia??y. Stanowi?? jakby nie
??ywy, ale martwy dow??d czasu, kt??ry przemin???? i nigdy ju?? nie wr??ci.
Nie pisz?? tych s????w z??o??liwie, ale czy ???pojazdy??? te musz?? rzeczywi??cie zajm o??
wa?? miejsce na zbyt ma??ych jak na obecne ju?? potrzeby placach mi??dzy blo??
kami? Najwi??ksz?? frajd?? maj?? dzieci, kt??re nieraz bez specjalistycznych narz??dzi
potrafi?? nie spiesz??c si?? rozebra?? pojazd kalecz??c si?? przy tym solidnie^ Jest to
dla nich jakby nauka zawodu i praktyka by w przysz??o??ci przez 6 dni pracowa??
a w niedziel?? uda?? si?? na przeja??d??k??. A co z tym dalej? Nie wiem. Ale na
pewno kto?? b??dzie w iedzia??.
Koman tyk
rado???? i zdrowie
z wod??. Kogo to mog??o interesowa??, ??e
jest awaria? Dobrze, ??e dzi??ki opera??
tywno??ci kierownictwa i pomocy w oj??
ska uda??o si?? dowie???? wod?? do kuchni,
a w woln?? sobot?? usun???? awari??. A
przecie?? mog??o by?? gorzej. Co chwil??
wpadaj?? jakie?? kontrole ???na bazie i po
linii???, dla kt??rych trzeba mie?? zawsze
czas (kt??rego brakuje) i nieraz aniel??
sk?? cierpliwo????. Wczasowicze te?? nie
s?? od macochy i maj?? swoje pretensje
i ??yczenia, i na to te?? trzeba mie??
czas...
"
Wr????my jednak do samego o??rodka.
Posiada boiska i plac do zabaw z naj??
prawdziwsz?? ??odzi?? ryback??. Ostatnio
DW D??bki wzbogaci?? si?? o sprz??t audio??
wizualny z kompletem kaset video.
Jest troch?? k??opot??w ze sprz??tem spor??
towym, kt??rego jest niedostateczna
ilo????. Przyda??oby si?? tak??e kilka rowe??
r??w.
Warto tak??e pokusi?? si?? o ustawienie
drogowskaz??w do naszego o??rodka, gdy??
trafi?? tam trudno. Brak tak??e propa??
gandy wizualnej (plansze wykonane w
pracowni plastycznej oczekuj?? na mon??
ta??) oraz... nazwy o??rodka. Jest on je??
dynym, bezimiennym DW w okolicy.
Mo??e rozpisa?? konkurs na' jego nazw??:
na ??amach ???Chemika??? ? Przy okazji:
warto nada?? imi?? kolejnemu o??rodko-i
w i ZChO b??d??cemu ostatnim etapem
naszego zwiadu ??? Mi??dzybrodziu.
MI??DZYBRODZIE
Starsi pracownicy i ci co kochaj?? ci??
sz?? i bliski kontakt z natur?? sp??dzaj??
urlop w Mi??dzybrodziu. O??rodek ten
zbudowany w latach 1959???60 wymaga
ju?? pilnych inwestycji i cho?? domki je ??
szcze stoj??, ale czas ju?? najwy??szy, by
pomy??le?? o nowych z prawdziwego zda-
Wczasowicze z NRD jechali do Mi??dzybrodzia z obawami, w czasie pobytu ich
pogl??dy diametralnie si?? zmieni??y.
W Mi??dzyb ro d/iu nie mo??na si?? nudzi??, codziennie no wa impreza, w le c;o r ek &gf
ognisko. Dwuj??zyczn?? ofert?? codziennie mo??na zobaczy?? na tablicy ogtorae*.
r??enia. Przy okazji warto zaprojekto??
wa?? -brodzik. Wprawdzie w o??rodku
jest pi??kny, wybetonowany lecz bez
wody, gdy?? wybudowano go bezpo??red??
nio pod lini?? wysokiego napi??cia, no i
jest nieczynny. W Mi??dzybrodziu aktu??
alnie w turnusie wypoczywa 180 os??b,
w tym 35 wczasowicz??w z Zak??ad??w
Chemicznych Eilenburg z NRD. Pom i??
mo barier j??zykowych panuje pe??ne
zrozumienie. W czasie wsp??lnych w ie??
czork??w, bal??w i rozgrywek najwi??cej
pracy m a p. Danuta Rakoczy ??? t??u??
maczka, studentka germanistyki. Go??cie
z NRD, pomimo pierwotnych obaw, s??
zadowoleni, stwierdzaj??, ??e Beskidy s??
pi??kniejsze od Turyngii, z kt??rej po??
chodz??. Niewygody wynikaj??ce z ni??
skiego standardu obiektu (wiadom o
kempingi) wynagradza im las, atrakcje
przygotowywane przez pe??ni??c?? obo??
wi??zki KO Ann?? Por??bsk??, oraz delicje
powstaj??ce w kuchni. Opinia go??ci z
NRD jest zbie??na z odczuciami naszych
wczasowicz??w, w??r??d kt??rych znale??
??li??my takich, kt??rzy do Mi??dzybrodzia
je??d???? co roku od kilkunastu lat. O??ro??
dek sw?? renom?? zawdzi??cza kieruj??cej
nim od 26 sezon??w pani Zofii Janik z
Zak??adu Us??ug Socjalnych. W??r??d nie??
licznych mankament??w wyst??puj?? tru??
dno??ci organizowania zbiorowych wy??
cieczek g??rskich z uwagi na brak prze??
wodnika beskidzkiego. Nale??a??oby r??w ??
nie?? wyposa??y?? o??rodek w aparat do
m ierzenia ci??nienia, kt??ry w g??rach za??
wsze mo??e si?? przyda?? ludziom star??
szym ...
tekst i foto: ANDRZEJ PASTERNAK
My uczestnicy turnusu I kolonii
letniej w Gdyni ??? Witominie, pra??
gniemy wyrazi?? gor??ce podzi??kowa??
nie za zorganizowanie nam mi??ej i
udanej kolonii.
Sam orz??d:
AGNIESZKA ZYZAK
MAREK KRZYWDA
/chemik_1988_0110.djvu
Str. 6
???OSWI??CIMSKI CHEMIK???
Nr 14 (612)
???P ??ynie nasza ????d?? po wodzie...???
W
1932 r. powsta??a dru??yna ??eglar??
ska. Jak do tego dosz??o? W II DH
wyr????ni?? si?? zast??p wodniacki,
kt??ry zorganizowa?? w sierpniu 1932 r.
w??drow ny ob??z ??eglarski. Harcerze w y??
ru sz yli z O??wi??cim ia, potem p??yn??li
W is???? do Sandomierza, sk??d ju?? poci????
giem udali Si?? do Lwowa. Ju?? we wrze??
??niu przekszta??cono I I D H w I ??eglar-s
sk?? Dru??yn?? im. M . Beniowskiego. Kie??
rownictwo dru??yny o tej specjalno??ci
powierzono Marianowi Drostowi, a wa ??
??n?? fu n k cj?? instrukto ra technicznego
Feliksowi Klai. Harcerze-??eglarze zro??
bili w mie??cie i nie tylko prawdziw??
furor??. Krakowski ???Czas??? z dn. 13. VI .
1933 donosi?? w artykuliku ???Budowa
ha rce rsk iej przystani ??eglars kiej w
O??wi??cimiu??? : ???Harcerska dru??yna ??e??
glarska kolejowa im. M. Beniowskiego
w O??wi??cimiu ??? jedna z najlepszych
dru??yn ??rodowiska krakowskiego ???
otrzyma??a w dzier??aw?? od Pa??stw.
Urz??du Dr??g Wodnych teren nad So??
???? (...) Niezw??ocznie przyst??pili harce-
tze-??eglarze do niwelacji terenu, na
Obecno???? w ??yciu miasta
W czasie pe netro wan ia k ronik i huf ca
zwr??ci??em uwag?? na wzmianki o ogro??
m nej ilo??ci impre z k ulturalnych, spor??
towych, w ypoczynkowych, kt??rych po??
mys??odawcami byli harcerze. M??ski
hufiec wsp????pracowa?? na tym polu z
??e??skim. Wsp??lnie przygotowywano po??
pularne przedstawienia w wynaj??tej u
si??str S er afitek sali teatralnej podob nie
jak to czyni??y zespo??y innych organ iza??
cji. Ten spontaniczny, autentyczny am a??
torski ruch kultu ralny i sportowy b y??
charakterystycz nym elementem m i????
dzyw oj enn ego O??wi??cimia. Uczestnic??
tw o w obchodach ??wi??t n arodowych
prawie zawsze po????czone z defilad??, za??
bawy ludowe nad So????, wsp????zawodnic??
two w r????nych zawo dach sportowych
o m istrzostwo miasta by??y czynnikiem
integ ruj??cym o??wi??cim sk?? m??odzie??. A
harcerz om czy te?? cz??onkom licznych
organiz acji, w tym 1 ??ydowskich, da ??
w a ?? y rado???? z czynnego uczestnictwa
w kulturz e. Oto pr zyk??ad z dziedziny
sportu. W 1934 r. odby??y si?? staraniem
Hufca Harcerzy zawody kajakowe o
woju, co udokumentowa?? wpisem do
kroniki.
Szczeg??ln?? uwag?? zwraca??a wystawa
po??wi??con a historii O??wi??cimia. Zgr o ??
madzono na niej liczne pami??tki od
prywat nych w??a??cicieli, j a k star?? br o??
kr??cice, strzelby, kusze, h alaba rdy,
z b r o je rycerskie, stare monety z okresu
ksi??stwa o??wi??cimskiego. By??y obrazy,
jakie?? dok umenty w j??z. ?? aci?? skim o raz
armatki ze wzg??rza zamkowego. I tu
budzi si?? w nas r oz pacz liwe westchnie??
nie. Gdzie te wsz ystkie bez cenne pa ??
mi??tki przepad??y?
Sztandar hufca
W 1935 rok u hufiec obchodzi?? pi??t??
rocznic?? sw ej dzia??al no??ci. Z tej okazji
KPH ufundowa??o sztandar. 15. IX . 1935
r. odby??y si?? na terenie gimnazjum uro??
czysto??ci z wi??z an e z jeg o przek azan iem.
Po po??wi??ceniu sztandaru okoliczno??
??ciowe przem??wienie wyg??osi?? kapelan
ks. dr Rozwadowski. Wyst??powali r??w ??
nie?? m. in. komendant garniz onu m j r
Kowal??wka, dyr. gimn. Kucharski oraz
hufcowy Edmund Wilkosz.
SPOTKANIA Z PRZESZ??O??CI??
70. ROCZNICA ODZYSKANIA NIEPODLEG??O??CI
???Opowiada starodawne dzieje...
tt
im
(Z dziej??w o??wi??cimskiego harcerstwa)
kt??rym to przysz??ym tygodniu wyko????
cz?? budow?? przystani. Pracami kieruj??
osobi??cie instr. F . Klaja i M. Drost.
Praca posuwa si?? w szybkim tempie
prowadzona wy????cznie przez cz??onk??w
dru??yny pod opiek?? przewodnicz??cego
komitetu budowy p. insp. Sadowskiego.
Po??wi??cenie przystani odb??dzie si?? w
czerwcu br. w ramach og????no-pa??stwo-
wego "??wi??ta Morza*, kt??rego organi??
zacj?? uj????a w swe r??ce r??wnie?? harcer??
ska dru??yna ??eglarska w O??wi??cimiu...??????
Podobne informacje zamieszczono w
liczny ch gazetach codziennych i spor??
towych .
29. VI . 1935 r. zamek o??wi??cimski spo??
gl??da?? na przeciwleg??y brzeg, gdzie wo ??
k???? pi??knie udekorowanej budowli har??
cerskiej panowa?? o??ywiony ruch. By?? to
dzi e?? po??wi??cenia i otw ar cia przystani,
wype??niony pokazami, zawodami, festy??
nem i puszczaniem wiank??w na Sole.
Sta?? si?? doskona???? okazj?? propagandy
harcerstwa i przysporzy?? mu wielu
sympatyk??w. Przyni??s?? i wymierne ko??
rzy??ci materialne a Komendzie Hufca
uda??o si?? uzyska?? trzy lokale w opu??
stosza??ym po likwidacji starostwa zam??
ku.
Harcerze - ??eglarze brali udzia?? w
ogromnej ilo??ci zawod??w lokalnych, re??
gionalnych a nawet og??lnopolskich.
Najwi??kszym ich osi??gni??ciem sporto??
w y m by??o zdobycie II miejsca przez
Juliana Wilkosza i III miejsca przez
E rwin a Dylika w mi??dzynarodowych
kajakowych mistrzostwach Polski na
Dunajcu w 1934 r.
Obozy obozy...
Hufiec od momentu narodzin organi??
zowa?? obozy letnie, zimowe i liczne
kursy dla cz??onk??w wszystkich dru??yn.
W 1930 roku rozbito ob??z o??wi??cim??
skich dru??yn na granicy polsko-rumu????
skiej w Horoszowej nad Dniestrem. Ko??
menda Chor??gwi M??skiej ZHP w Kra??
kowie wyr????ni??a go w drukowanym
biuletynie tak?? cenzurk??: ???W zorowy
ob??z kresowy, s??u??ba spo??eczna, za ma??
??o gaw??d??? . W 1931 r. stosunkowo nie??
w ielki ob??z urz??dzono w Wielkiej Pu??
szczy a w 1932 na Polesiu w okolicach
Kamienia Kozyrskiego. Ciekawostka:
komendant obozu Edmund Wilkosz tak
pisa?? w k ronice o tygodniu pracy spo??
??ecznej i kulturalnej: ???Zakopali??my ca??
??e masy drutu kolczastego, uporz??dko??
wali??my teren... Wielka ilo???? naboj??w,
jak?? wykopali??my ??wiadczy??a o tym, ??e
ta okolica by??a ??wiadkiem wielkiej tra??
gedii dziejowej, ??e tu toczono zaci??te
boje??????. W s??siedztwie obozowali harce??
rze z Kr??lewskiej Huty, kt??rym o??wi??-
cimianie po bratersku wypo??yczyli na??
miot. W 1933 roku zorganizowano w
Porzeczu obozowisko po????czone z kur??
sem wodz??w zuchowych a w 1934 nad
jeziorem Drywiaty ??? Bras??aw. Atrak??
cj?? tego obozu by??a wycieczka do ??ot??
w y . W . 1936 r. harcerze sp??dzali lato w
S??owiku na ziemi kieleckiej. W 1937.
1938 r. wyruszyli do Porzecza ko??o Gro??
dna. W 1938 r. w zwi??zku z niepewn??
sytuacj?? wyjechali do pobliskiej Wiel??
kiej Puszczy. Fundusze na obozy otrzy??
mywali cz????ciowo od KPH, mieli r??w??
nie?? w??asne, uzyskane z przedstawie??,
festyn??w itp.
m ist rzostwo O??wi??cimia. D ru ??yno we
mistrzostwo miasta oraz puchar prz e??
chodni zdobyli harcerze z I DH ??eglar??
skiej, drugie Zwi??zek Strzelecki O??wi????
cim I a trzecie ??ydowskie Stowarzysze??
nie Skaut??w .
N a poparcie moich s??d??w przytocz??
jeszcze opis prz ebiegu uroczysto??ci
??wi??ta Ziemi O??wi??cimskiej, kt??re w
1934 r. mia??o wyj??tkowo bogat?? opra??
w??. T?? lokaln?? imprez?? obchodzono 1
i 2 wrz e??nia pod prot ektoratem staro??
sty bielskiego d r Stan is??a wa Albertiego.
W pro gram ie uroczysto??ci, kt??r?? o tw a r??
to na pl. Ko??ciuszki znalaz??y si?? gaw????
dy przy ogniskach harcerskich, koncer??
ty orkiestr, p rem iow an ie poja zd?? w
konnych i mechanicznych, korso k w ia ??
towe. W szkole przy ul. Chrzanowskiej
otwarto wystaw?? p??od??w rolnych, ho??
dowli drobiu, rybo????wstwa, przemys??u
rolnego, fab ryc zn ego i r??kodzie??a oraz
prac harcerskich, sportowych i innych.
??wi??to zako??czy?? wielki festyn po????czo??
n y z kiermaszem . Jaki by?? konkretny
ud zia?? harcerzy w tym ??wi??cie?
1 wrz e??nia w ieczorem na pl. Ko??ciu??
szki staraniem h uf c?? w ??e??skiego i m????
skiego urz ??dzono h arcerskie imprezy.
Burmistrz Roman Mayzel rozpali?? dwa
wielkie ogniska, wok???? kt??rych odby??y
si?? ta??ce i ??piewy. S zczeg??lnie podob a??
si?? krakowiak w wykonaniu I DH m????
skiej i I DH ??e??skiej oraz trojak od??
ta??czony przez cz??o nk??w dru ??yny star-
szoharcerskiej. Dh W . Fajferek napisa??
kuplety dla ??? O??wi??cims kiego n??dzarza???
a wykona?? je dh Aleksander Socjusz
wzbudzaj??c ogromny ??miech licznie ze??
b ra n e j publiczno??ci. 2 wrz e??nia po de??
filadzie zwiedzano wielk?? wystaw?? re??
gionaln??. Starosta A lb e rti zatrzym a?? si??
d??u?? ej przy ekspozycji do robku h arcer??
skiego, wyra??aj??c podziw dla jego roz??
Standar wykona??a wed??ug projektu
swego ojca harcerka Barbara Giebu????
towska. N a uroczysto???? przyby?? r??wnie??
ze ??l??ska dh R. L . Korzeniowski, kt??ry
przed kilkoma laty wyst??pi?? z projek??
tem sztandaru dla hufca. Ten symbol
wi??zi harcersk ich pokole?? szcz????liwie
ocala?? w czasie zawieruchy wojennej 1
dzi?? przechowywany jest z szacunkiem
w pomieszczeniach Komendy Hufca.
Reprezentowali O??wi??cim
Pierwszym oficjalnym wyst??pieniem
o??wi??cimskiego hufca by?? udzia?? 37 har??
cerzy w uroczysto??ciach 10 rocznicy III
Powstania ??l??skiego w Katowicach dn.
2. V . 1931 r. Poza druhami z O??wi??cimia
w sk??adzie Chor??gwi Krakowskiej brali
udzia?? przedstawiciele dru??yn z Trze??
bini.
3. V . 1935 r. 36 harcerzy z O??wi??cimia
z dru??yn tzw. kolejowych (I DH, I DH
??egl. i V D H) uczestniczy??o w defila??
dzie na krakowskich B??oniach. W ypadli
doskonale, a ja k zan oto wa?? kronikarz ,
nawet ich filmowano.
Rok 1935 up??yn???? harcerzom pod
znakiem przygotowa?? do wyjazdu na
Mi??dzynarodowy Zlot Harcerzy w Spa??
l??. ??wiczenia przygotowawcze odbywa??
??y si?? nad So????. Kierowa??a nimi hufco??
w a prof. Kisieli??ska, hufcowy E. W il??
kosz oraz d ru ??yn owi. Reprezentacyjn a
dru??yna zloto wa m??ska, kt??rej nadano
imi?? ??ukasza G??rnickiego, kierowana
przez E. W ilkos za spisa??a si?? na zlocie
bardzo dobrze. W czasie zawod??w har??
cerskich w konk urencji obo zo wn ictwa
na szczeblu chor??gwianym wynik bar??
dzo dobry a w konkurencjach og??lno??
polskich dobry . Poszczeg??lne zast??py
zdoby??y w licznych konkurencjach wie??
le warto??cio wych wy nik??w.
JAN PTASZKOWSKI
???L
Mm
igUl
T ak a oto fo rm a w ypoczynku zapew nio na zosta??a sp??dzaj??cym lato w naszym
mie??cie. Ci ze stosownymi uprawnieniami mog?? skorzysta?? ze sprz??tu p??ywaj????
cego, ca??a reszta mo??e co n a j wy ??ej popatrze??. Zak a z k??pieli, ??lim acz??cy si?? re??
mont budynk??w nie zach??caj?? do wizyt w O??rodku Sport??w Wodnych Kruki.
Przedstawiciele ZG LOK J??zef Bochenek i ZW LOK w Bielsku-Bia??ej pp??k Ste
fan Fajfer wr??czyli kierownikom zwyci??skich zespo????w medale i okoliczno??ciowe
dyplomy.
Fot. ANDRZEJ PASTERNAK
Kuracja
odm??adzajqca
(Ci??g dalszy ze str. 3)
pompowni?? wody sp??ucznej. Nie mo??na
pomin???? tak??e monta??u skrzyni no we ??
go elektrofiltra wraz z konstrukcj?? (ta
ostatnia w a??y oko??o 120 t).
Doda?? nale??y, ??e wykonawc?? rob??t
budowlanych by??a
???Chemobudowa???
Krak??w, a budow?? komina realizowa??
krakowski ???Piecbud???.
???
M am y nadziej??, ??e tempo prae
m oderniz acyjnych nie os??ab??o w tym
roku. Jakie wa??niejsze prace s?? reali??
z ow an e obecnie?
???
Najlepiej to zaprezentowa?? na
przyk??adzie dzia??al no??ci firm wyk o ??
nawczych. Aktu alnie ???Montochem??? G l i ??
w ic e ko??czy rob oty monta??owe p rzy
uprzednio w ymienionych w??z??ach, a po??
nadto montuje ruroci??gi py??ow e do
w -n i PGS oraz dokonuje prze????cze??
r u ro ci??g??w p ulpy i wody. Jednocze??ni^
trw a monta?? elektrod w postawio nym
filtrze n r 7 i kana??y spalin.
Realizu je si?? tak??e z du??ym nat????e??
niem rob oty elektryczne z w i??z ane z
prow adz eniem k abli zasilaj??cych , mon??
ta??em rozdzielni itp. P ra ce te p ro w ad zi
??? Elektromonta????? K atowic e. Stan z a - <
awansowania rob??t (mowa o elektro??
filtrze n r 6) pozwala ??ywi?? nadziej??
n a rozpocz??cie roz ru chu mechaniczne??
go u rz??dzenia przez ???Chemoro zru ch???*
O??wi??cim jeszcze w sierpniu br.
??? Termoizolacja??? Zabrze wykona??a
izolacj?? elektrof iltra i obecnie izoluje
ka na ??y spalin do kom ina. Ko nieczne
jest zako??czenie tych prac do po?? o w y
wrze??nia br. aby umo??liwi?? rozruch
urz??dze??. ???Chemizola??? W roc??aw ma do
wykonania jeszcze du??y zakres prac
malarskich i aby to zadanie wykona??
potrzeb na jest pe??na mobiliz acja ko n??
trahenta. Nie maj?? tak??e ??atwego ??ycia
s ??u??by utrzymania ruchu , a szcz eg??lnie
Z-VII, Zakres ich prac musi by?? tak??e
uko??czony do k o??ca w rz e??nia br.
W??r??d wa??niejs zych p rowadzo nych
obecnie zada?? wymieni?? nale??y budo??
w ?? dru giego k omin a (tak??e o wysoko??ci
160 m) realizowanego przez ???Piecbud???
Krak??w. W chwili gdy uka??e si?? ten
numer ???Chemika??? jego wysoko???? win??
na wynosi?? oko??o 45 m, a do ko??ca
roku na pewno jeszcze ???uro??nie???. Za??
ko??czenie prac przy jego budowie win??
no nast??pi?? do ko??ca 1989 r.
???E nergomonta?? ??? Po??udnie real izu je
budow?? kot??a wodnego WP-70 dla po??
trzeb grzewcz ych miasta (m. in. dla
osiedla Stare Stawy). Problem??w przy
tym nie b rak uje, szczeg??lnie je??li cho??
dzi o dosta wy. Nie m n iej uruchom ienie
tego urz ??dzenia prz ewidziane jest na
sezon grz ewcz y 1989/1990.
Godzi si?? podkre??li?? zrozumienie i
??yczliwo???? do realizacji w w . zada?? ze
strony NT, dzi??ki czemu s??u??by zak??a??
dowe, a szczeg??lnie Z-X , Z -VIII i wspo??
mniane ju?? Z-V II w????czaj?? si?? aktyw??
n ie do poszczeg??lnych temat??w in w e ??
stycyjnych.
???
Trudno daleko wybiega?? my??l?? w
przysz??o????, a le pr zecie?? temat m odern i??
zacji EC-I nie zako??czy si?? w tym ro~
ku. Co nas oczekuje na tym od?inku
w najbli??sz ym okresie, po wiedzmy w
1989 r.?
???
Po uruchomieniu kot??a nr 6 (w
no w ym uk ??adzie elektrofiltra i kom i??
na ) nast??pi podj??cie p rac z wi??z ane z
przek azaniem do ruchu elektrofiltra
nr 7 i kot??a nr 7. Planuje si?? zako????
czenie tych p rac do ko??ca c zer wca
1989 r. R??wnie?? w przysz??ym roku
przewiduje si?? uko??czenie budowy ko??
t??a WP-70 wraz z elektrofiltrem nr 8.
Z pewny m wyprzedzeniem , bo ju?? w
IV kw. br. ???Chemobudowa??? winna przy??
st??pi?? do budowy drugiej pompowni
bagrowej oraz drugiej stacji wysy??ko??
wej. Przewiduje si??. ??e ca??kowite za??
ko??czenie prac modernizacyjnych p rze ??
w idziane jest do ko??ca 1992 r. Czy uda
si?? to osi??gn????? ??? zale??y od wielu
czynnik??w niezale??nych od ZChO. nie
ju?? dzi?? wiadomo, ??e stara?? i wysi????
k??w ze strony s??u??b ZChO nie zabra??
knie. .
My??i??, ??e po tej ???kuracji??? Si??owni
niebo na O??wi??cimiem stanie si?? ja??
??niejsze i zrzut szkodliwych ??ciek??w
do w ?? d mniejszy. T o kosztuje bo ko??
sztowa?? musi, ale jest to wydatek, kt????
r y n am wszystkim si?? op??aci. I teraz
i w perspektywie. T rz e b a si?? cieszy??,
??e jedn ak ruszono z miejsca i k rok po
kroku posuwamy si?? do przodu w s??u??
sznej sp ra w ie o ochron?? n atu ralnego
??rod ow iska cz??owieka.
???
Dzi??kuj?? za rormnwe
Rozmawia??: (S.Scz.)
/chemik_1988_0111.djvu
Nr 14 (612)
.O??WI??CIMSKI CHEMIK'
Str. T
Spartakiada
kiub??w HDK
C_rz??d Klubu Honorowych Dawc??w
Krwi przy Zak??adach Chemicznych w
O??wi??cimiu zawiadamia, ??e z okazji
X^QC-lecia Honorowego Krwiodawstwa
w Polsce dnia 27 lipca br. odby??a si??
z udzia??em w??adz wojew??dzkich X Wo??
jew??dzka Spartakiada Sportowa Klu??
b??w Honorowych Dawc??w K rwi w Biel??
sku-Bia??ej. Bra??y w niej udzia?? repre??
zentacje klub??w HDK wy??onione w ra??
mach eliminacji rejonowych. Repre??
zentacja naszego klubu bra??a udzia?? w
tej spartakiadzie. Po sportowej rywa??
lizacji reprezentacja nasza zaj????a IV
m iejsce, co nale??y uzna?? jako sukces,
chocia?? mog??o by?? lepiej. Reprezenta??
cja nasza wyst??powa??a w sk??adzie: Zy??
gm unt Klimala, Jan Malinowski, An??
drzej Piwowarczyk, Marian Sibik, Ma??
r e k Sporysz, Wojciech Sreniawski.
???
Gratulujem y!
Jednocze??nie Zarz??d Klubu pragnie
gor??co podzi??kowa?? tow. W??adys??awo??
wi Januszykowi kierownikowi ZOKI,
tow. Teodorowi Klycie z KZ PZPR za
pomoc i umo??liwienie naszej reprezen??
tacji udzia??u w tej I Spartakiadzie W o??
jew??dzkiej.
Sekretara Zarz??du Klubu HDK
M a ri an Olszewski
Wa??nedladiabetyk??w
(Ci??g dalszy ze str. 2)
wa?? si?? w mi??so i jego przetwory we
wspomnianej plac??wce przy ul. Za-
wiuzkiego, z tym ??e otrzymywa?? b??d??
artyku??y mi??sne na kartk?? M-I (2,5 kg)
taK^e w ka??dy czwartek.
W celu unikni??cia zb??dnych dyskusji
i spor??w z obs??ug?? sklepu przypomina
si?? zainteresowanym (cnorym na cu??
krzyc??, cz??onkom ko??a SChC), o konie??
czno??ci okazywania przy dokonywaniu
zakup??w wa??nej legitymacji Stowarzy??
szenia (z op??aconymi sk??adkami). Jed??
nocze??nie informujemy, ??e Zarz??d Ko??a
czyni starania o zwi??kszony limit przy-
dz.aiu miesi??cznego mi??sa dla os??b cho??
rych na cukrzyc?? leczonych tabletkami.
Nie szcz??dzi si?? tak??e wysi??k??w dla za??
bezpieczenia nieodzownych medyka??
m ent??w (strzykawek, sterylizator??w,
igie?? jednorazowego u??ytku) dla po??
trzeb cz??onk??w ko??a.
(S.S cz.)
I
Sekretarzowi KZ PZPR
Iow. ANDRZEJOWI GUZIKOWI
wy raz y wsp????czucia z powodu
zgonu OJCA sk??ada Egzekutywa
KZ PZPR ??? ZCh O??wi??cim.
Serdeczne
podzi??kowanie dla
wszystkich, kt??rzy okazali wy r a ??
zy wsp????czu cia, wzi??li udzia??
w uroczysto??ciach pogrz ebowych
m ojego M????a
PIOTRA JARECKIEGO
a w szczeg??lno??ci Dyrek cji ZChO,
ZBoWiD, Zw. Inw. Wojennych,
Orkiestrze Zak??adowej oraz Ko??
legom i Wsp????pracownikom sk??ada
Zona z rodzin??
Wszystkim, kt??rzy w tych ci??????
kich dla nas dniach okazali po??
moc, wsp????czucie i uczestniczyli
w odpro wadze niu na miejsce
wiecznego
spoczynku
naszego
M????a i Ojca
EDWARDA CZAICKIEGO
s k??adamy t?? dro g?? najserdczniej-
sze podzi??kowanie.
Zona z synem
Serdeczne podzi??kowanie w sz y??
stkim o sob o m uczestnicz??cym w
pogrzebie naszej Matki
JANINY PILARSKIEJ
pracownicy ZChO, sk??adaj??
Synowie z rodzinami
Jesttakawie??Por??baWielka
K
ilka kilometr??w poza O??wi??cimiem,
jakby nieco na uboczu, rozsiad??a
si?? wioska, w kt??rej na poz??r nie
dzieje si?? nic nadzwyczajnego. Cz??????
mieszka??c??w tradycyjnie pracuje na
roli, pozosta??a zarabia na chleb w po??
bliskich zak??adach pracy, w tym tak??e
w ZChO. Wydawa?? by si?? mog??o, ??e
nic tu si?? nie dzieje, a rytm pracy mie??
szka??c??w nieodmiennie zwi??zany jest
z cyklami przyrody i porami roku. A
tymczasem...
Spotkanie z przesz??o??ci??
Wie?? Por??ba Wielka zalicza si?? do
jednych z najstarszych osad naszego
regionu, gdy?? ju?? z po??owy X III wieku
pochodzi w zmianka o jej istnieniu, a
??ci??le bior??c w 1268 r. jaw i si?? zapis
w dokumentach diecezjalnych m??wi??cy
0 b??d??cej w tej wsi parafii. S??dzi?? na??
le??y, ??e ju?? w??wczas by??a to do???? zna??
czna osada skoro istnia?? w niej ko??ci????
parafialny,
W??r??d wielu zabytk??w historycznych
na czo??o wysuwa si?? istniej??cy do dzi??
ko??ci???? drewniany z XVI wieku, posia??
daj??cy wi??kszo???? wyposa??enia wn??trza
pochodz??cego z XVII i X V III wieku.
Nie opodal znajduje si?? zabytkowy pa??
??ac w stylu neogotycko-maureta??skim,
kt??ry przebudowano i adaptowano na
cele szkolne w 1959 r. Tu?? obok mie??ci
si?? oficyna z X V III wieku, ze staropol??
skim ??amanym dachem zwana ???Grott-
ger??wk?????, gdzie s??ynny polski malarz
Artur Grottger rysowa?? znany cykl gra??
fik ???Wojna??? , m??wi??cych o tragedii po??
wstania styczniowego. Do cennych za??
bytk??w zaliczony jest tak??e park ota??
czaj??cy kompleks budynk??w dworskich,
w??r??d kt??rych znajduj?? si?? cenne za??
bytki architektoniczne: dwie kapliczki-
- figury z ko??ca XVIII i XIX wieku.
Ponadto w e wsi znajduje si?? zabytko??
w a stra??nica ??? remiza stra??acka oraz
stary budynek szkolny z pocz??tk??w
bie????cego stulecia, gdzie mie??ci si?? obe??
cnie przedszkole.
Nie mo??na ??y?? sam?? histori??
Nie umniejszaj??c zas??ug miejscowego
spo??ecze??stwa na rzecz ra tow ania r e??
likt??w przesz??o??ci, tru dno pomin???? dy??
namiczne i pr????ne dzia??an ia mieszka????
c??w P or ??b y Wielk iej na rzecz post??pu
1 nowoczesno??ci. Szczeg??lnie ci m??odzi
chc?? ??y?? i mieszka?? na miar?? wsp??????
czesno??ci...
W ci??gu kilkudziesi??ciu powo jenn ych
lat dokonano niespotykanych zmian w
wygl??dzie rodzinnej wsi, a plany i za??
m ierzenia si??gaj?? jeszcze d alej. Su ma
dokona?? tej wioski jest tak du??a, ??e a??
wprost wierz y?? si?? nie chce, j ak wiele
z dzia??a?? mo??e z aanga??owanie, zapa??,
w ytrwa ??o???? jej mieszka??c??w.
W tym okresie d oprowadzono elek??
tryczno???? do gospodarstw, wybudowa??
no szereg asfaltowych dr??g, doprowa??
dzono podmiejsk?? komunikacj??, wybu??
dowano ??wietlic?? OSP, Dom Ludowy,
wykonano k apitalny remont szko??y, o d ??
da no do u??ytku przedszkole, adaptow a ??
no opuszczon?? zlewni?? mlek a na ?? wie ??
tlic??. Tutaj powsta?? i dzia??a regionalny
zesp???? ???Por??bianki???. Dla wygody mie??
szka??c??w ??? a przy ich wybitnym
udziale ??? pob udowa no przystanki auto??
busowe, chodniki do szko??y. N a p??????
metku s?? prace przy budowie wodo??
ci??gu realizowanego w czynie spo??ecz??
nym, a ju?? rozpoczyna s w ?? dzia??alno????
kolejny spo??eczny komitet zajm uj??cy
si?? sprawami . gazyfikacji i budowy
przedszkola. Du??o > czy ma??o?...
N i spokojni
M??wili??my o zas??ugach, ofiarno??ci i
obywatelskiej postawie mieszka??c??w
Por??by Wielkiej na rzecz swojego ??ro??
dowiska. Jest ich wielu wyr????niaj????
cych si?? w tej dzia??alno??ci i nie spos??b
wszystkich wymieni??. Niemniej niew??t??
pliwie katalizatorem wi??kszo??ci poczy??
na?? jest Roman Filip ciesz??cy si?? ol??
brzymim zaufaniem i poparciem m iej??
scowego spo??ecze??stwa. B??d??c przewod ??
nicz??cym Rady So??eckiej a jednocze??
??nie ???szefem??? Rady Wiejskiej PRON
(jest tak??e radnym GRN), tylko sobie
znanymi sposobami potrafi?? zgromadzi??
wok???? siebie najbardziej aktywnych
mieszka??c??w wsi i ???zarazi????? ich bak??
cylem spo??ecznego dzia??ania. Niespo??
kojni? ??? tak, ale z korzy??ci?? dla swo??
jej wsi i jej mieszka??c??w. W??r??d wie??
lu pasjonat??w (mo??e to b??dzie bardziej
adekwatna nazwa) niew??tpliwie zas??u??
guj?? na wyr????nienie: Ignacy Foks, W??a??
dys??awa Kwacza??a, Dominik D??wiego??-
ski, J??zef M??cz ka, Kaz imierz Foks, J????
zef C howaniec, Roman Szczerb owsk i,
Stanis??aw Janus, m gr Bronis??aw Jania
i inni. Nie spos??b pomin???? tak??e za??
s??ug miejscowego proboszcza ks. Mie??
czys??awa Matury, szczeg??lnie przy bu??
dowie pomnika, kt??ry nie tylko udo??
st??pnia?? ??r??d??a dotycz??ce poleg??ych i
pomordowanych, ale r??wnie?? sam go??
r??co zach??ca?? parafian do osobistego
udzia??u w budowie monumentu.
Rzecz jasna, mimo ambitnej postawy
i zaanga??owania por??bian w sprawy
swojego ??rodowiska, wielu problem??w
nie da??oby si?? rozwi??za??, gdyby nie po??
moc i opieka w??adz polityczno-admini??
stracyjnych gminy i s??siednich zak??a??
d??w pracy. Ta swoista symbioza datuje
si?? od wielu lat, a efekty mo??na ogl????
da?? naocznie. Do szczeg??lnie w yr????nia??
j??cych si?? przedsi??biorstw, na kt??re
miejscowi zawsze mog?? liczy??, nie??
w??tpliwie nale????: Zak??ady Chemiczne
???O??wi??cim???. OZNS, RSP im. Ko??ciu??
szki w Polance W ielkiej, GS O??wi??cim,
Pa??stwowe Gospodarstwo Rybne Gr????
jec i inne. No c????, wypada pogratulo??
wa?? miejscowym umiej??tno??ci zjedny??
wania sobie sojusznik??w, w??r??d kt????
rych zawsze mo??na liczy?? na dobr?? ra??
d?? i pomoc.
Pami??ci poleg??ych
i
pomordowanych
w I i II wojnie ??wiatowej
Idea, kt??ra przyoblek??a si?? w kon??
kretn?? form??, pojawi??a si?? w zamys??ach
ju?? kilka lat temu. I zn??w inicjatorem
by?? niestrudzony Roman Filip, kt??ry
znalaz?? godnego partnera w osobie mgr
Bronis??awa Jani, by??ego dyrektora szko??
??y, historyka. W umys??ach tych ludzi
g????boko zakorzeni??a si?? my??l oddania
ho??du tym mieszka??com Por??by Wiel??
kiej, kt??rzy zostali pomordowani b??d??
na, a szczeg??lnie dru??yna ZHP. Cz??????
m ateria????w ??r??d??owych do????czona zo??
stanie do ksi??gi pami??tkowej, a tzw.
akcesoria przekazane b??d?? do izby re??
gionalnej (izby pami??ci), mieszcz??cej
si?? w odrestaurowanej zabytkowej ofi??
cynie dworskiej.
Apel cieni...
24 lipca mieszka??cy wsi prze??yli ko??
lejn?? uroczysto????, jak?? by??o ods??oni??cie
pomnika. Ich pomnika, bo przecie??
symbolizuje cz??stk?? tego co utracili, a
co dla nich by??o najdro??sze ??? prochy
najbli??szych. Rozsiane niemal po c-??ej
Europie i tu?? obok... w obozie zag??ady
w O??wi??cimiu.
Z g??uchym ??omotem werbli ponownie
przypomniano ich nazwiska pragn??c
podkre??li??, ??e cho?? odeszli na zawsze,
pami???? o nich wci???? b??dzie ??ywa.
Przypomnieniem lat, kt??re min????y
by??o wyst??pienie mgr Bronis??awa Jani,
kt??ry mi??dzy innymi nawi??za?? do zbli??
??aj??cej si?? rocznicy uzyskania niepo??
dleg??o??ci oraz Lipcowego ??wi??ta. ???W ol??
no???? ??? powiedzia?? ??? nie przysz??a da
nas sama, potrzeba by??o ojfior ??o??nie??
rzy, ludno??ci cywilnej, kobiet i dzieci.
Nie wszyscy jej doczekali, a mi??dzy in??
nymi ci, kt??rych nazwiska widniej?? na
pomniku. Nie chcemy us??ysze?? ponow??
nie okupacyjnej nazwy naszej wsi Gros
Por??ba, nie chcemy wi??cej widma w oj??
ny. Musimy robi?? wszystko, aby zacho??
wa?? pok??j, aby nie trzeba by??o znowu
wmurowywa?? kolejnej, trzeciej tablicy
na tym pomniku ??? ku pami??ci..."
Uroczystego ods??oni??cia pomnika do??
kona?? wicewojewoda bielski dr Jan
Wa??ach w asy??cie miejscowych w??adz
polityczno-administracyjnych oraz licz??
nych przedstawicieli miasta O??wi??ci- ???
mia i wojew??dztwa. Nie brak??o r??w??
nie?? delegacji z s??siednich zak??ad??w
pracy i instytucji. Przed pomnikiem
z??o??ono liczne wie??ce i wi??zanki kwia??
t??w, jako wyraz pami??ci dla tych co
odeszli na zawsze.
Dla tych, kt??rzy buduj??
nowe jutro
Wysoko oceniono postaw?? mieszka????
c??w Por??by Wielkiej zar??wno ??? naj??
og??lniej to ujmuj??c ??? na rzecz prze??
sz??o??ci jak i przysz??o??ci. Z okazji uro??
czystego ods??oni??cia pomnika wielu z
nich otrzyma??o odznaczenia pa??stwo??
we, wojew??dzkie, dyplom y pami??tkowe.
Krzy??. Kawalerski Orderu Odrodzenia
Polski otrzyma?? Jan Borowczyk s. A n??
drzeja, Z??oty Krzy?? Zas??ugi wr??czony
zosta?? Romanowi Zmudzie s. Francisz??
ka. Srebrne Krzy??e Zas??ugi otrzymali:
W??adys??awa Kwacza??a c. J??zefa, J??zef
M??czka s. M arii, Ignacy Foks s. J??zefa,
polegli w I i II wojnie ??wiatowej. Po??
wsta?? spo??eczny Komitet Budowy pom??
nika, a inicjatyw?? poparli wszyscy mie??
szk a??cy wsi. Pomnik , kt??rego warto????
szacuje si?? na ponad 6 min z??, wybu??
dowa ny zosta?? w czynie spo??ecznym.
Autorem projektu j est mgr in??. arch.
Tadeusz Gabor, odlewy tablic z br??zu
wykona?? Z-V III ZChO, modele liter Za??
k??ad Sale zja?? ski (kier. in??. Siuda). C a??y
materia?? budowlany (cement, ??wir, pia??
sek itp.) zakupiono ze sk ??adek miesz??
ka??c??w Por??by Wielkiej oraz wp??at za??
k??ad??w pracy. Nadz?? r nad realizacj??
obiektu sprawowa?? in??. Ignacy Foks.
N a monum encie na dw?? ch tablicach
umieszczono n az wisk a poleg??ych i po??
mordowanych w I i II wojnie ??wiato??
wej mieszka??c??w Por??by Wielkiej. S??
w??r??d nich ??o??nierze, osoby cywiln e,
kobiety i dzieci. Ju?? wkr??tce piecz??
nad pomnikiem p rzejmie m iejs cowa
grupa ZBoWiD-u , OSP, m??odzie?? szkol-
Franciszek Filip s. Antoniego. Br??zowy
Krzy?? Zas??ugi wr??czono W??adys??awowi
Bielar czykow i s. J??zefa.
Przyz nano tak??e kilk ana??cie odznak
???Za Zas??ugi dla Wojew??dztwa Bielskie??
go??? . Otrzyma?? j?? m. in. nasz kolega re??
dak cyjny B ??a??ej Bo rowczyk (serdecznie
gr atuluj em y) a ponadto: Ka zimiera
Foks, Helena D??wigo??ska, Stanis??awa
Gawe??, Adam Borowczyk, Kazimiera
Szczerbo wski, Roman S zcz erbowsk i,
Stefan ia Chowaniec, Sta nis??aw W ??sik ,
Wiktoria Borowczyk, Stanis??awa Janus,
Kun egu nda M??czka, J??zef C h owa niec,
Ignacy Foks, Maria Foks, J??zef Borow??
czyk, B r on is??a w Jania.
Przyznano tak??e odznaki ???Zas??u??one??
go Dzia??acza
Kultury???,
???Opiekuna
Miejsc Pami??ci Narodowej??? i szeres; in??
nych wyr????nie??.
Na zako??czenie uroczysto??ci odby??y
si?? wyst??py miejscowego zespoli re-???
gionalnego ???Por??bianki??? .
(S.Scz.)
/chemik_1988_0112.djvu
?????
O'!? m3
6>-o#h???
^
ttS3"33ga3
P^S-gl??
gg-itlgS
??3
o3
J3"S-o??
3
??0<:X3???o
^2.oi
^ a>2.3
X~2??
11??1
s*-
???
???H
aaS&e
{??3
<1 B>
2NCn-
3-??T33
?? frlo81
JsS???"
g ffi! 31
!pss
3**" _(WW
*???** <1 *5! 03 J3
o3
li??slI
NOag g
P-p:i|
WJ2
*???c-ft_??.i
|
M???*?? rr><:
ISs-B -B
Nsi??sg
gr'
w
2???<3 N
^3 rfy
opcp-j
^ o Pj-W??'
3NO ???*"
wBRa^
a??cM3
H.O**???0375
**? ri
L81 1S
300B3 g.
:-a35o
2.c<*????&
>^*t_??. 5? o <
a-?" s 8-3. 2.
OngcJ-
N<-<..
oaatu-srai
*** . &a.s
an.Iqa.o,
g?? ^e?
g-g-o*- 3
3w
|g Nrt-??? Sf
r3^g|
?????-
N.&?
i??
a
a ES'
a E3'??
3S"s*
o0S
??3
rp n%-
li0,0
fgSS-ng
i3 ??????&
???w?? sa
>Sss sa
i.3.1 3.S
ioaos'^
S' *???o"
:???aa.3Mw
*
^3 ni
??s.a as a
19(tIU
^2.???a c :
??3M????<
S^????.o:
??.i* si
n^2 21
???
B*S???J
.3.1
^c
???fiSU
???on>2n
3Bo-
??3??.
33g
o
0>ONt
3^a
3 g3.c
0&??sa
sr^SB"'
a3Sa^
rt
<
!??5.W'-'?????? &
)e????50
>s-ao ???????
asf1???53
'??????sf ?? 3w f*
'
???Tl3
033.5.
2;?T????
???a i S'ss
3|^o
o? *%
^ w9"2.
ag<3s
0-3^^-
^???3^S
O ^VJ
fl??'<
???yOO H
a
TOS m???
o??^"3
-
s-s-
oS.
S aq.??
!OW*Cb ????i
??3as.a&
a3-S*o ????
hjpp??-j.
1t??-Jo o*^
,
o^???VJ
03Ilidf3I
??l
SJh~3 :
IfW i
?? 2;.??;
??Bsq8S
I.&%8 ^5
3S.J-no B
sci?2oj
fjSQ,3w???
3S ?e
???&!{
M* ??-*???C
s3^
??3|
I??nfc
(Uw
FgS
1,5- !-???K
i3g28??
i12.es pj
btE
>P^??
>
???8
.w31
+?!
!g
:?Sa
.i?*
??^s
g-Wg
2 *??????
g??.
aa1??
.a^i11-
rt>
3o
p??.wOffl
o ??'pro S-
i:f!1
P
O03
5+Nn??????H??
CD*
r S???r'g
???cra **8
>-]
???
1Et
???0???
ja c5
0 x1g
3330
C???
p tr*
rt-Mn
1|3S
3???
Il-51
B??C??
'
w'9 ??
lal
?????.s
wy
Osj^r>
S fi:
>p5
o^t* S.
MmJ S sjOjj
NON??fl^0N
ta^ K??.&np
???? 3.?? 2 $-3.
0^s; 3O'C^
gf^^g??
ifffliaf
w.. 5s.5O33
i3 ??3
CO
???& jj*yw
.??^
o CLTj /???
1P??
. WCO3T3 1
!*r*?????2.:
p ?????1
Ia???!1
w-2 ??? ???*:
05 3.8 .'
!
|???gSJ
???????
1
ocnaN01(
SO 03
5-g-s??;
'llBi
???' 3Bi
Na
>
HSC'
S|ai
sf".3*? i
l.g -fSj
[JLH
fil?
jOrfS
[???
??. ?????WOS!**???
o s sra-o
rxp,S.,g ^ ;. rj
33 g-sr
35SN-O3
P%-SJa
crha ^h-<
a
a-
rgaa-^l g
iaffc %
*Z--:%?
???